Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кубалық музыкант (1919–1963)
Cuban musician (1919–1963)
Бартоломе Максимилиано Море Гутьеррес (24 тамыз 1919 – 19 ақпан 1963), Бенни Море (сонымен қатар Бени Море деп те жазылады) ретінде кеңінен танымал, кубалық әнші, оркестр жетекшісі және ән жазушы. Оның икемді тенор дауысы мен көркемдік шеберлігі үшін ол «Эль Барбаро дель Ритмо» деп аталды. Море сонеоның шебері болды – кубалық сонда вокалдық импровизация өнері. Ол жиі басқа әншілермен, оның ішінде Чео Маркетти және Хосеито Фернандеспен вокалдық бәсекелестікке түсті. Море кубалық соннан басқа гуарача, ча-ча-ча, мамбо, сон-монтуно және болеро жанрында да танымал болды. Оның анасының әкесінің әкесі Та Рамон Гундо Паредес (кейін Та Рамон Гундо Море деп аталды), (Паредес/Море кейін босатылып, 94 жасында еркін өмір сүрді). Бала кезінде Море гитарада ойнауды үйреніп, анасының айтуынша, алты жасында «таяқ пен сардина жәшігінен» жасалған алғашқы аспабын құрастырды. Алғашқы сахналық өнерінде Море ән айта бастағанда қоңырау соғып, оны сахнадан ысқырып жіберді. Море Мигель Матаморосты жетекші әнші ретінде алмастырды, ал ол оркестрді басқаруға көшті. 1945 жылдың 21 маусымында Море Матаморос тобымен Мексикаға барды, онда ол ең танымал екі кабареде: Монпарнас және Рио Росада өнер көрсетті. Ол бірнеше жазба жасады. Матаморос тобы Гаванаға оралды, бірақ Море Мексикада қалды. Рафаэль Куэто оған: «Жарайды, бірақ есіңде болсын, олар мектептегі есектеріне ‘бартоло’ дейді. Қал, бірақ атыңды өзгерт». «Жарайды», - деп жауап берді Море, «енді менің атым Бенни, Бенни Море». Мексика қаласында Море RCA Victor үшін Перес Прадомен бірге «Anabacoa», «Bonito y Sabroso», «Mucho Corazón», «Pachito Eché», «La Múcura», «Rabo y Oreja» және тағы да басқа әндерді жазды. Ол «Dolor Karabalí» әнін жазды, оны Море Перес Прадомен бірге жазған ең жақсы туындысы деп есептеді және оны қайтадан жазғысы келмеді. Сондай-ақ, Мексикада Рафаэль де Паз оркестрімен «Bonito y Sabroso» әнін жазды, бірақ Море оны ешқашан қайтадан жазбады, тіпті Мексиканы тастап кеткенге дейін жазылған бұл ән уақыт өте келе Кубадағы оның биг-бендінің тақырыбына айналды. Море өзінің хит әндерінің жаңа нұсқаларын жазуға құлшынбады, себебі «жақсы нәрсені бұзбау керек» деп ойлады. Море мен Прадо барлығы 28 ән жазды, олардың көп бөлігі мамбо жанрында болды. Море сонымен қатар Марианно Мерсерон оркестрімен «Me Voy Pa'l Pueblo», «Desdichado», «Mucho Corazon», «Ensalada de Mambo», «Rumberos de Ayer» және «Encantado de la Vida» әндерін жазды. Ол «El Conjunto de Lalo Montane» колумбиялық әнші және композитормен бірге Мексикада жазды, олар «The Phantom Duet» немесе «Dueto Fantasma» деп аталған танымал дуэт құрды. Ол сонымен қатар мексикалық оркестрлермен, әсіресе Рафаэль де Паздың жетекшілігімен «Yiri Yiri Bon», «La Culebra», «Mata Siguaraya», «Solamente Una Vez» және «Bonito y Sabroso» әнін жазды, бұл мамбо әнінде ол мексикалықтардың билеу шеберлігін мақтап, Мексика қаласы мен Гавана қалаларының бауырластығын жариялады. Осы кезеңде Бенни Хесус «Чучо» Родригес оркестрімен де жазды. «Чучо» Беннидің музыкалық қабілетіне қатты таңданып, оны «Эль Барбаро дель Ритмо» деп атады. Море және Амалия Агилар сияқты басқа орындаушылар Эрнесто Кортазардың 1949 жылғы «En cada puerto un amor» фильмінде өздерінің рөлдерін сомдады, бұл фильм музыкалық комедия және драма жанрларында түсірілді.
Bartolomé Maximiliano Moré Gutiérrez (24 August 1919 – 19 February 1963), better known as Benny Moré (also spelled Beny Moré), was a Cuban singer, bandleader and songwriter. Due to his fluid tenor voice and his great expressivity, he was known variously as "El Bárbaro del Ritmo" Moré was a master of the soneo – the art of vocal improvisation in son cubano – and many of his tunes developed this way. He often took part in controversias (vocal duels) with other singers, including Cheo Marquetti and Joseíto Fernández. Apart from son cubano, Moré was a popular singer of guarachas, cha cha cha, mambo, son montuno, and boleros. His maternal great great grandfather, Ta Ramón Gundo Paredes (later changed to Ta Ramón Gundo Moré), (Paredes/Moré was later liberated and died as a freeman at age 94.) As a child, Moré learned to play the guitar, making his first instrument at the age of six, according to his mother, from "a stick and a sardine can that served as the sound box". In his first appearance, Moré had scarcely begun to sing when the bell sounded, and he was booed off the stage. Moré replaced Miguel Matamoros as lead singer, and the latter dedicated himself to leading the band. On 21 June 1945, Moré went with Conjunto Matamoros to Mexico, where he performed in two of the most famous cabarets: the Montparnasse and the Río Rosa. He made several recordings. Conjunto Matamoros returned to Havana, but Moré remained in Mexico. Rafael Cueto said to him: "Fine, but just remember that they call burros 'bartolo' here. Stay, but change your name." "Ok," replied Moré, "from now on my name is Beny, Beny Moré." In Mexico City, Moré made recordings for RCA Victor, with Perez Prado: "Anabacoa", "Bonito y Sabroso", "Mucho Corazón", "Pachito Eché", "La Múcura", "Rabo y Oreja" and other numbers. He recorded "Dolor Karabalí", which Moré considered his best composition recorded with Pérez Prado, one he never wanted to re record, also his recording in Mexico with Rafael de Paz Orchestra of "Bonito y Sabroso" was never recorded again by Moré, even though his famous composition of the months prior to leaving Mexico became in time the theme of his big band in Cuba. Moré was always reluctant to record newer versions of his hit songs, as he thought "you don't fix what's not broken". Moré and Prado recorded 28 songs in total, mostly mambos. Moré also recorded with the orchestra of Mariano Mercerón: "Me Voy Pa'l Pueblo", "Desdichado", "Mucho Corazon", "Ensalada de Mambo", "Rumberos de Ayer" and "Encantado de la Vida" with "El Conjunto de Lalo Montane", a Colombian singer and composer, with which he recorded in Mexico, conforming a famous duo called "The Phantom Duet" or "Dueto Fantasma". He also recorded with Mexican orchestras, specially with the one directed by Rafael de Paz; they recorded "Yiri Yiri Bon", "La Culebra", "Mata Siguaraya", "Solamente Una Vez" and "Bonito y Sabroso", a mambo song where he praises the dancing skills of the Mexicans and claims that Mexico City and La Habana are sister cities. In this time Benny also recorded with the orchestra of Jesús "Chucho" Rodríguez. El "Chucho" was so impressed with Benny's musical ability that he referred to him as "El Bárbaro del Ritmo". Moré and other performers such as Amalia Aguilar appeared as themselves in the Ernesto Cortázar directed 1949 film En cada puerto un amor, a film in the musical comedy and drama genres.
Кубаға оралу
1952 жылдың көктемінде, сәуір айлары шамасында Море Кубаға оралды. Ол Мексика, Доминикан Республикасы, Панама, Колумбия, Бразилия және Пуэрто-Рикода танымал болғанмен, аралда жақсы белгілі емес еді. Оның Кубадағы алғашқы жазбалары Мариано Мерсерон және оның оркестрімен бірге жасалды, олардың ішінде "Fiesta de Tambores", "Salomón", "La Chola" және тағы да басқа әндер бар. Море Cadena Oriental радиостанциясында өнер көрсетіп, CMQ Radiocentro-дағы RCA студиясында жазу үшін Гаванаға сапарлар жасады. Гаванада Море RHC Cadena Azul радиостанциясында Бебо Вальдестің оркестрімен жұмыс істеді, ол "батанга" деп аталатын жаңа стильді таныстырды. Шоудың жүргізушісі Ибраин Урбино оны "El Bárbaro del Ritmo" деп жариялады. Оған Sonora Matancera тобымен бірге жазу мүмкіндігі ұсынылды, бірақ ол топтың дыбысы ұнамағандықтан ұсыныстан бас тартты. "Батанга" сәннен шыққаннан кейін Море Radio Progreso радиостанциясымен Эрнесто Дуарте Бритоның оркестрімен келісімшарт жасады. Радиодан басқа, ол би кештерінде, кабарелерде және мерекелерде өнер көрсетті. Гаванадағы Centro Gallego алаңында ән салғанда, адамдар оның әнін тыңдау үшін Капитолийдің бақтары мен тротуарларын толтырды. 1952 жылы Море "Арагон" оркестрімен бірге жазба жасады және би залдарында өнер көрсетті. "Арагон" оркестрі Сиенфуэгостан келген және Гаванаға жол табуда қиындықтарға тап болды, ал Море оларға осылай көмектесті.
During the spring of 1952, around April, Moré returned to Cuba. He was a star in Mexico, the Dominican Republic, Panama, Colombia, Brazil and Puerto Rico, but virtually unknown on the island. His first Cuban recordings were with Mariano Mercerón & his Orchestra, including songs such as "Fiesta de Tambores", "Salomón", "La Chola", among others. Moré began alternating between performances in the Cadena Oriental radio station and trips to Havana to record at the RCA studios in CMQ Radiocentro. In Havana, Moré worked for the radio station RHC Cadena Azul, with the orchestra of Bebo Valdés, who introduced the new style called "batanga". The presenter of the show, Ibraín Urbino, presented him as El Bárbaro del Ritmo. They offered him the opportunity to record with Sonora Matancera, but he declined the offer because he did not care for the sound of the group. After the batanga fell out of fashion, Moré was contracted by Radio Progreso with the orchestra of Ernesto Duarte Brito. In addition to the radio, he also performed at dances, cabarets and parties. When he sang in Havana's Centro Gallego, people filled the sidewalks and the gardens of the Capitolio to hear him. In 1952, Moré made a recording with the Orquesta Aragón with whom he would perform in dance halls. Orquesta Aragón was from Cienfuegos and was having trouble breaking into Havana and Moré helped them in this way.
Гигант тобы
1952 жылы Мореге Дуарте Брито Мореді кейбір сенбілік шараларға алып бармайтынын, себебі Море қара терілі болғандықтан айтты. Море ашуланып, бұл мәселені Кубадағы RCA Records агентіне (Маурико Конде) жеткізді. Бірде-бір шара қолданылмаған соң, Море өз оркестрін құруға бел буды. Алғашқы құрамында Игнасио Кабрера "Кабрерита" (фортепиано); Мигель Франка, Сантьяго Пеналвер, Роберто Баррето, Сельсо Гомес және Вирджилио Виксама (саксофон); Альфредо "Шоколад" Арментерос, Ригоберто "Рабанито" Хименес және Доминго Корбачо (труба); Хосе Мигель Гомес (тромбон); Альберто Лимонта (контрабас); Табакито (конга); Клементе Пикеро "Чичо" (бонго); Роландо Ласери (доп); Фернандо Альварес және Энрике Бенитес (вокал) болды. Оркестр әдетте он алты музыканттан тұратын, бұл Ксавье Кугат пен Перес Прадо оркестрлерінің мөлшерімен салыстыруға болатын. Море нота оқи алмаса да, материалды аранжировщиктеріне ән арқылы түсіндіретін, олардың ішінде фортепианошылар Кабрерита мен Перучин, сондай-ақ тромбоншы Генерозо Хименес болды. Мореге Еуропаға, әсіресе Францияға гастрольдік сапар ұсынылды, бірақ ол ұшудан қорқып, одан бас тартты; ол бұл кезде үш авиаапатқа ұшыраған еді.
Also in 1952, Moré was told that Duarte Brito was not taking Moré to certain Saturday engagements because Moré was black. Moré was furious and brought the issue up to the RCA Records agent in Cuba (Maurico Conde). When nothing was done, Moré decided to form his own orchestra. The original lineup featured Ignacio Cabrera "Cabrerita" (piano); Miguel Franca, Santiago Peñalver, Roberto Barreto, Celso Gómez and Virgilio Vixama (saxophones); Alfredo "Chocolate" Armenteros, Rigoberto "Rabanito" Jiménez and Domingo Corbacho (trumpets); José Miguel Gómez (trombone); Alberto Limonta (double bass); Tabaquito (congas); Clemente Piquero "Chicho" (bongos); Rolando Laserie (drums), and Fernando Álvarez and Enrique Benitez (vocals). The Banda was generally sixteen musicians, comparable in size with the orchestras of Xavier Cugat and Pérez Prado. Although Moré could not read music, he arranged material by singing parts to his arrangers, which included pianists Cabrerita and Peruchín, as well as trombonist Generoso Jiménez. Moré was offered a tour of Europe, France in particular, but he rejected it because of his fear of flying; he had by that time been in three airplane accidents.
Соңғы жылдар
Куба революциясынан кейін Кубаның көптеген көрнекті музыканттары эмиграцияға кетті, бірақ Море Кубада қалды, өзі айтқандай, "mi gente" (менің жақын адамдарым) арасында.
In the aftermath of the Cuban Revolution, many of Cuba's top musical figures emigrated, but Moré stayed in Cuba, among, as he said, "mi gente" (my people).
Өлім
Море алкоголизмнен зардап шекті және 1963 жылы 43 жасында бауыр циррозынан қайтыс болды. Оның қоштасу рәсіміне ондаған мың адам қатысты. 1999 жылы Море қаза болғаннан кейін Халықаралық латын музыкасының Даңқ залына енгізілді, ал 2016 жылы Латын ән жазушыларының Даңқ залына қосылды. Бенни Море атындағы естелік сыйлық оның құрметіне беріліп, латын музыкасына зор ықпал еткен әртістерге табысталды. 2006 жылдың 11 маусымында Море Нью-Джерси штатының Юнион-Сити қаласындағы Селия Круз паркіндегі Даңқ аллеясында жұлдызбен марапатталды. Бұл қаланың көптеген кубалық-американдықтар тұратын аймағында әнші туралы музыкалық қойылымдар мен мультимедиалық лекциялар жиі өткізіледі.
Moré suffered from alcoholism and died of cirrhosis of the liver in 1963 at the age of 43. His funeral was attended by tens of thousands of people. In 1999, Moré was posthumously inducted into the International Latin Music Hall of Fame and the Latin Songwriters Hall of Fame in 2016. The Benny Moré Memorial Award was named in honor of the artist and was given to artists who were influential in Latin music. On 11 June 2006, Moré was honored with a star on the Walk of Fame at Celia Cruz Park in Union City, New Jersey, a heavily Cuban American community that has hosted musical presentations and multimedia lectures on the singer.
Мұра
Бенни Море кубалық-американдық жазушы Дайна Чавианоның "Мәңгілік махаббат аралы" романында кейіпкер ретінде бейнеленеді (Penguin Random House, 2008). Ол өзінің романын "Кешегідей бүгін" деп аталатын тараумен аяқтайды, бұл әншінің ең көрнекті түсіндірулерінің бірі. Море 2006 жылғы "El Benny" фильмінде де еске алынады, ол оның өмірінің бір бөлігіне негізделген және Чучо Вальдес, Хуан Формель және Оришас сияқты музыканттар орындаған әндерінің жаңа нұсқаларын қамтиды. Тито Пуэнте (1978, 1979 және 1985), Charanga de la 4 (1981), Бобби Каркасс (1985), Tropicana All Stars (2004) және Джон Секада (2017) сияқты әртістер Моренің әндерінің кавер-версияларынан тұратын көптеген құрмет альбомдарын шығарды.
Beny Moré appears as a character in the novel The Island of Eternal Love (Penguin Random House, 2008), by Cuban American writer Daína Chaviano, who also concludes her novel with a chapter entitled "Today as Yesterday", one of the best interpretations of this singer. Moré is also remembered in the 2006 film El Benny, which is based on parts of his life, and includes new versions of his songs performed by musicians including Chucho Valdés, Juan Formell and Orishas. Numerous tribute albums consisting of cover versions of Moré's songs have been released by artists such as Tito Puente (1978, 1979 and 1985), Charanga de la 4 (1981), Bobby Carcassés (1985), Tropicana All Stars (2004) and Jon Secada (2017).