Кіріспе

Гильермо Портабалес (шын аты Хосе Гильермо Кесада Кастильо; 6 сәуір 1911 жыл - 25 қазан 1970 жыл) – 1930 жылдардан 1960 жылдарға дейін куба музыкасының гуахира стилін танымал еткен кубалық әнші, ән жазушы және гитарист. Оның ақырын темптегі, көңілді, терең поэзиялық гуахиралары мен тартымды, әдемі ән айлау өнері Латын Америкасының барлық аймақтарында оған үлкен даңқ әкелді, ол әлі де құрметпен еске алынады.

Негізгі деректерді талқылау

Оның әкесі Испанияның Кастеиро Оресте қаласынан Хосе Кесада и Перес, ал анасы Кубаның Вюльтас қаласынан Марсела Эстефания Кастильо и Родригес болды. Оның туған жері Родас, Санта-Клара (Лас-Вильяс) провинциясында болды. Қазіргі Сиенфуэгос провинциясында. Ол Сиенфуэгоста өскен. Оның әкесі шамамен 8 жасында қайтыс болды, анасы содан кейін Портабалес (Сиенфуэгостағы аурухана директоры) деген есімді адаммен қайтадан тұрмысқа шықты, осылайша оның "сахналық аты" пайда болды. Портабалес Араминта есімді әйелге үйленген, олардың Гиллермо есімді ұлы болған. Портабалестің Мануэль Элеутерио Кесада и Кастильо есімді ағасы болды. Оның ағасы Сильвия Эстер Рамирес и Гонсалеске үйленген, олардың төрт баласы болды: Мануэль Антонио Кесада (1955 жылы Венесуэланың Каракасында туған), Хосе Гильермо Кесада (1957 жылы Венесуэланың Каракасында туған), Сильвия Мерседес Кесада (1958 жылы Венесуэланың Каракасында туған) және Рейнальдо Кесада (1960 жылы Флориданың Майами қаласында туған). Туған күніне келетін болсақ, Хелио Оровио 1981 жылғы кубалық басылымның түпнұсқасында Портабалесті мүлдем атамаған. Әдетте революцияға қарсылар "тарихтан өшіріліп" тасталады, бірақ Портабалес Кастро революциясына дейін Кубадан кеткен еді, сондықтан көптеген адамдар кубалық тарихтың ресми нұсқаларында сақталды. Портабалес тіпті революциядан кейін, бірақ Эгрем Кубадағы барлық жазу құқықтарын алғанға дейін 1960 жылы Gema үшін Кубада альбом жазды. Кейінгі ағылшын аудармасында Селия Круз (режимнің бейтарап емес қарсыласы) және Портабалес сияқты "мемлекеттік жаулар" қайтадан енгізілді, оның туған күні 6 сәуір 1914 жыл деп көрсетілді. Кристобаль Диас Аяла 6 сәуір 1911 жылды көрсетеді. Оның қайтыс болған күні мен орны да әртүрлі дереккөздерде әртүрлі айтылады. Оровионың ағылшын тіліндегі басылымында 1961 жыл деп жазылған, бұл қате, себебі 1960 жылдары кем дегенде үш жазу сессиясы болған: 1962/3 жылы Майамиде, 1967/8 жылы Нью-Йоркте, Gema 3070 Viva Portabales альбомында жарық көрген, және ең бастысы, 1970 жылдың қазан айында Пуэрто-Рикода, өлімінен бірнеше күн бұрын (Gema 3086 Sones cubanos: Guillermo Portabales con Los Guaracheros de Oriente). Бұл қарапайым дәлелдеме Оровионың басқа да мәліметтеріне күмән тудырады және Кристобаль Диас ұсынған 1970 жылғы 25 қазан күнін қабылдауға әкелді. Шындығында, ол 1970 жылғы 25 қазанда Пуэрто-Рикода түнде көшеден өтіп бара жатып қайтыс болды. Ол Пуэрто-Риконың Исла-Верде қаласындағы Лас-Пальмас мейрамханасында өнер көрсеткен. Мейрамханадан шығып бара жатқанда көлік соғып, бірнеше метр сүйреп кеткен. Оның қайтыс болған орнына қатысты Оровио Кубаның Исла-Верде қаласы деп, ал Диас Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласы деп көрсетеді. Екі нұсқаның мұншалықты өзгеше болуы сенуге қиын, және Диаздың нұсқасын таңдаған дұрыс сияқты, әсіресе ең танымал Исла-Верде Пуэрто-Рикода орналасқандықтан. Екеуі де оның жол апатынан қайтыс болғанын айтады; ол Лас-Пальмас мейрамханасындағы концерттен шығып бара жатқанда көлік соққан.

Мансап

Портабалес 11 жасында Сиенфуэгос қаласында баспахананың көмекшісі болып жұмыс істей бастады. 1928 жылы CMHI радиостанциясында алғаш рет эфирге шығып, содан бері уақытын баспагерлік жұмыспен және өнермен араластырып өткізді. Бастапқыда Портабалес түрлі стильдегі әндерді орындады – кансьон, танго, болэро, сон, – бірақ тыңдаушыларына гуахира көбірек ұнайтынын байқаған соң, ол осы стильді қатайтып, өзінің ерекше салондық гуахира стилін жасады. Осы стильде ол кубалық гуахироның (ауылдық шаруаның) өмірін лирикалық тілмен суреттеді. Әдеттегі тробадорлар сияқты, Портабалес ән шырқап, гитарада ойнайтын, кейде шағын топпен бірге өнер көрсететін. Оның гуахираларының жұмсақ, әуенді ырғағы бар, оларға кейде сон мен болэро элементтері қосылатын. Портабалес 1937 жылы Пуэрто-Рикоға барғанға дейін гуахираны орындауды және жетілдіруді жалғастырды. Ол көрші аралға ғашық болып, екі жыл бойы театрларда, клубтарда және радиода ән айтып, сол жерде тұрды. 1939 жылы Пуэрто-Риколық журналист Арах Мина Лопеске үйленді, ол 1939 жылы Кубаға оралғанда онымен бірге болды. Олар жылдар бойы Колумбия, Венесуэла, Эквадор, Перу, Панама, Нью-Йорк және Тампа қалаларында гастрольдік сапарлар жасады. Гаванаға оралғаннан кейін Портабалес «Трио Матаморос» тобымен бірге сахнада және радиода өнер көрсетті. Ол сондай-ақ АҚШ-қа сәтті сапар жасады және Колумбияның Барранкилья қаласында ұзақ уақыт тұрды. 1953 жылы Портабалес Пуэрто-Рикода түпкілікті түрде қоныстанды, онда ән жазып, өнер көрсетуді жалғастырды, сонымен қатар континент бойынша гастрольдік сапарлар жасады. 1960 жылдары ол Куба революциясына қарсылығын бірнеше нәзік поэзиялық шығармаларында білдірді.

Әсері

2006 жылы африкалық Kékélé тобы Kinavana атты альбомын шығарды, ол Portabales жазған немесе орындаған әндерді қайта африкалық стильде дыбыстап, лингала тілінде жаңа мәтіндермен ұсынды және конголық үлгіде орындады. Washington Post газетінің жазушысы Марк Дженкинс айтқандай, 2006 жылғы альбом "Portabales есімінен өткенге дейін Африкада оның музыкасы танымал болғанын білмегеніне өкініш білдіреді".