Кіріспе
Какамега – Кенияның батысындағы қала. Ол экватордан шамамен 30 км солтүстікке қарай орналасқан. Какамега округінің орталығы, 2019 жылғы санақ бойынша халқы 1 867 579 адамды құрайды. Қаланың қалалық халқы 107 227 адамды құрайды (2019 жылғы санақ). Какамега Кенияның ең ірі он қаласының бірі – Кисуму қаласынан 52 км солтүстікке қарай орналасқан және Лухья аймағының орталығы саналады. Какамеганың орташа биіктігі 1535 метрді құрайды. Аймақта барлығы 12 сайлау округі бар: Бутере, Мумиас Шығыс, Мумиас Батыс, Матунгу, Хвисеро, Шинялу, Лурамби, Иколомани, Лугари, Малава, Навахоло және Ликуяни. Какамега атауы "какамега" сөзінің Лухья тіліндегі шамамен "қысым" немесе "щип" деген мағынасына байланысты туындаған. Бұл сөз еуропалық отарлаушылардың негізгі тағам – угалиді қалай жегенін сипаттау үшін қолданылған.
Kakamega is a town in western Kenya lying about 30 km north of the Equator. It is the headquarters of Kakamega County that has a population of 1,867,579 (2019 census). The town has an urban population of 107,227 (2019 census). Kakamega is 52 km north of Kisumu, the tenth largest city in Kenya and considered the heart of Luhya land. The average elevation of Kakamega is 1,535 metres. The county has 12 constituencies in total, namely Butere, Mumias East,Mumias West, Matungu, Khwisero, Shinyalu, Lurambi, ikolomani, Lugari, Malava, Navakholo and Likuyani. Kakamega was so named because the word "kakamega" translates roughly to "pinch" in Luhya, which was used to describe how European colonists would eat the staple food, ugali.
Атау беру
Көбінесе Какамеганың қазіргі атауы жергілікті диалектен шыққан деп айтылады. Әңгімеге сүйенсек, еуропалық қоныс аударушылар қазір Какамега деп белгілі болған аймаққа алғаш келгенде, оларға жергілікті халықтың негізгі тағамы – Obusuma ұсынылды. Олар тайпаның тамақтану әдебін қайталап бақты, бірақ жергілікті тұрғындарға олар Obusuma-ны «қысып» алғандай көрінді. Соның нәтижесінде аймақ «Какамега» деп аталды, бұл сөз шамамен «қысым» дегенді білдіреді. Шындығында, бұл атау Какамегаға лухья тайпасы келгенге дейін осы жерде тұрған нанди халқынан келген. Аңыз бойынша, қалаға бастапқыда нанди халқы қоныстанған, ал құрылыстар көбейген кезде нандилер бұл аймақты «Кокомего» деп атаған, бұл нанди диалектінде «көптеген ғимараттар бар» дегенді білдіреді. Кейін келген жаңа тұрғындар бұл атауды алып, оны Какамега деп өзгертіп алды.
Экономика
Жергілікті тұрғындардың көпшілігі – Лухья тайпасы, олардың экономикалық қызметі негізінен ақшалай түсім және азық-түлік дақылдарымен айналысу болып табылады. Какамега – бұрынғыда Кенияның ең ірі қант өңдеу компаниясы болған Мумиас қант компаниясының бас кеңсесі, ол Мумиас қаласында орналасқан. Какамега 1930 жылдардың басында Какамега алтын асығушылығының ортасы болды, бұл геолог Альберт Эрнест Китсонның баяндамаларының арқасында одан әрі күш алды. Масинде Мулиро ғылым және технология университеті – 2006 жылдың желтоқсанында парламент актісімен құрылған жаңа жоғары оқу орны. Ол Какамега қаласының орталығында, Какамега-Вебуйе тас жолында орналасқан. Бұл Батыс провинциясының астанасында өсімді ынталандыруы күтілуде. Какамега орман аймақтың басты туристік орталығы болып табылады. Тағы бір қызығушылық тудыратын нәрсе – Кисуму-Какамега тас жолының бойында орналасқан Илесидің (Ихонго Мурви) жылап тұратын тасы. Бұл 40 метрлік тау-тасты күмбез, адам бейнесіне ұқсайды, оның "көздерінен" бұрын су тамшылаған. Бұл тасқа байланысты халық арасында миф бар, олар бұл тасты күйеуінен айырылып, балаларынан қол үзілген әйелдің бейнесі деп санайды. Ескі әңгімелерде Ісуха тайпасының Нанди жауынгерлерімен соғысқандығы және көбінесе жеңіске жеткендігі айтылады. Нандилер Исухалардың тасқа байланысты үлкен күштерге ие болғандықтан жеңгенін сенді. Нандилер тасты құлатуға тырысты, бірақ оларға сәттілік келмеді, керісінше, шайқаста 100-ден астам жауынгерлерін жоғалтты. Қазіргі уақытта туристік орынды евкалипт ағаштары көлеңкелеп тұр, олар тастағы суды сіңіріп алып, "Жылап тұратын тастың" құрғауына себеп болды. Бұл әсер бүкіл әлемде байқалып отырған климаттың өзгеруіне байланысты. Бұл аймақта 1990 жылдарға дейін мол жауын-шашын жауатын.
Әкімшілік
2013 жылы Уиклиф Опаранья Какамега округінің тұңғыш губернаторы болып сайланды және ол 2017 жылғы жалпы сайлауда осы лауазымды сақтап қалды. Какамега муниципалитеті онге бөлінген (Амалемаба, Бухулуния, Орталық, Махиакало, Мараба, Матенде, Милимани, Муса, Шибирири және Сичилайи). Олардың барлығы Лурамби сайлау округіне қарасты, ол барлығы он бес округтен тұрады. Қалған бесеуі Какамега муниципалды кеңесінің және Какамега ауданының ауылдық кеңесінің құрамында.
Жаңбырлы орман
Какамега ауданында жылдық жауын-шашын мөлшері өте жоғары, және онда Какамега орман орналасқан, ол Уганда арқылы батысқа қарай созылған жаңбырлы ормандардың қалдығы. Жаңбырлы орман болғандықтан, ағаштардың шатыры бірімен-бірі байланысқан жоғарғы бұтақтардың жұқа торына айналған, бұл күн сәулесінің көп бөлігін төмендегі жерге жеткізбейді, нәтижесінде жер бетіндегі өсімдіктердің мөлшері азаяды. Орманның қараңғы еденінде бұталар сирек кездеседі, ал басты кедергі – құлаған ағаштардың ежелгі діңдері, олар тік тұрған ағаштар арасындағы жолдарды жабады. Германия қаржыландыратын BIOTA East жобасы 2001 жылдан бері орманда жұмыс істеп келеді, оның алғашқы қадамы – орманның барлық тіршілік формаларын инвентаризациялау және орманды тұрақты пайдалану стратегияларын табу. Какамега жаңбырлы орманында 400-ден астам құс түрі табылды. Көптеген әншіл құстар ауаны әртүрлі дыбыстармен толтырады. Какамега Африканың ең ірі және ең агрессивті кобрасы – Какамега орман кобрасына да мекендейді. Жергілікті тұрғындар оның ағаштарда көп уақыт өткізетінін айтады, сондықтан күтпеген жерден шабуыл жасағандар туралы көптеген әңгімелер бар. Бұл аймақтағы басқа жыландарға орман жыланы, қара мамба және жасыл мамба жатады.