Кіріспе
Британдық қайырымдылық ұйымы Citizens Advice (бұрынғы Citizens Advice Bureau және Уэльс тілінде Cyngor ar Bopeth деп аталатын) – құқықтық, қарыз, тұтыну, тұрғын үй және басқа да мәселелермен бетпе-бет келген адамдарға құпия ақпарат пен кеңес беруге маманданған тәуелсіз ұйым. Citizens Advice қызметінің басты екі мақсаты бар: «адамдарға туындаған проблемаларына қажетті кеңес беру» және «адамдардың өміріне әсер ететін саясат пен принциптерді жақсарту». Бұл қызмет алдын алуға бағытталған, проблемалардың туындауына жол бермеуге арналған. Citizens Advice ұйымдары 1930 жылдары әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің қалыптасуымен және Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен байланысты пайда болды. Соғыстан кейін ұйымға мемлекеттік қаржыландыру тоқтатылды, бірақ 1960 жылдары қайта жаңғыртылды. 1973 жылы үкіметтік грант Ұлттық азаматтар кеңес бюросының (NACAB) қайырымдылық қызметін кеңейтуіне мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Ұлыбританиядағы кеңес беруші қайырымдылық ұйымының үлгісінде жұмыс істейтін бірнеше Citizens Advice ұйымдары бар, олар негізінен Ұлттар Достастығының Австралия, Жаңа Зеландия және Гибралтар сияқты елдерінде орналасқан. 2013 жылы Citizens Advice Adviceguide веб-сайтына Ұлыбританияның онлайн халқының үштен бірі кірді. 2014 жылы Citizens Advice өзiнiң 75 жылдығын тойлады, ал 2015 жылы бұл қайырымдылық ұйымы 2015 жылғы қайырымдылық сыйлықтарында «Жылдың қайырымдылық ұйымы» атанды. Бұрынғы бас атқарушы Джиллиан Гайдың он жылдық басшылығы кезінде Citizens Advice өзiнiң қызмет аясын кеңейтіп, куәгерлерге қолдау көрсету қызметіне және Пенсиялық кеңес берудің тікелей кеңес беру бөлігіне жауапкершілікті қабылдады.
Citizens Advice (previously Citizens Advice Bureau and also known as Cyngor ar Bopeth in Welsh) is an independent organisation specialising in confidential information and advice to assist people with legal, debt, consumer, housing and other problems in the United Kingdom. The twin aims of the Citizens Advice service are "to provide the advice people need for the problems they face" and secondly "to improve the policies and principles that affect people's lives". is more preventative in nature and designed to stop problems arising in the first place. Citizens Advice organisations emerged in the 1930s linked to the emergence of a fledgling social welfare service and the outbreak of World War II. Public funding for the organisation was cut following the war but restored during the 1960s and a government grant in 1973 allowed the National Association of Citizens Advice Bureaux (NACAB) to expand the charity. There are also a number of Citizens Advice organisations that base themselves on the United Kingdom advice charity mainly in parts of the Commonwealth including Australia, New Zealand, and Gibraltar. In 2013 the Citizens Advice Adviceguide website was visited by one third of United Kingdom's online population In 2014 Citizens Advice celebrated its 75th anniversary and in 2015 the charity was named Charity of the Year at the 2015 Charity Awards. During the ten year leadership of the former Chief Executive Gillian Guy Citizens Advice expanded its remit taking on the contract for the Witness Service and the face to face advice element of Pension Wise.
Шығу тегі
[[File:Godalming Citizens Adivce. jpg|thumb|left|250px|Godalming, Surrey қаласындағы Godalming Citizens Advice (суретте) Ұлыбританиядағы 316 Citizens Advice кеңсесінің бірі. Бұл есепте кеңес беру орталықтарын құру ұсынылды, олар халыққа олардың мәселелеріне көмектесу үшін кеңес береді. 1930 жылдары соғысқа дайындық және жоспарлар жасалып жатқанда, ерікті сектордың қандай рөл атқаруы анықталды. Ұлттық әлеуметтік қызмет кеңесі (NCSS) 1938 жылы соғыс жағдайында «Азаматтарға көмек бюроларын» құру жоспарларын жасау үшін жиналыс өткізді. Алғашқы 200 бюро 1939 жылдың 4 қыркүйегінде, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін төрт күн өткен соң ашылды. Бұл бюролардың көптеген бастапқылары қауымдастықтың «іскер адамдарымен» басқарылды. «Азаматтар кеңес бюросының тарихы» атты еңбегінде Браснетт былай дейді: «Типикалық бюрода комитет төрағасы, беделді округтік газеттің редакторы, қазынашы ретінде жергілікті банк директоры және мүшелерінің арасында жұмыс орталықтарының директоры, кеңселер үшін үйдің бір бөлігін жалға бере алатын жылжымайтын мүлік агенті болады». Браснет сонымен қатар Toc H, Ротари клубтары және Сороптимист клубтары сияқты провинциялық бюроларды басқаратын топтарды сипаттайды. Браснет «Азаматтар кеңес бюросының тарихы» еңбегінде бұл алғашқы бюролар негізінен Лондон мен басқа да ірі провинциялық қалалардағы белгілі ұйымдардың тармақтары болғанын жазды. Бұл ұйымдарға Қайырымдылық ұйымдары қоғамы (қазіргі Отбасылық әрекет) және Лондон әлеуметтік қызмет кеңесі, Ливерпуль жеке қызмет қоғамы, Глазго қалалық әлеуметтік қызмет қоғамы, Бирмингем азаматтар қоғамы (қазіргі Бирмингем әлеуметтік қызмет кеңесі) кірді. The Independent бұл кезде Citizens Advice-ді «соғыс жағдайларынан туындаған отбасылық және жеке проблемаларды шешу орталықтары» деп сипаттайды, жиі кездесетін мәселелерге жоғалған талондар мен қарыздық мәселелер жатты, өйткені ерлер Екінші дүниежүзілік соғысқа соғысуға кетті.
Соғыстан кейінгі тарих
Соғыс аяқталғаннан кейін көптеген соғыс бюролары жабылды, бірақ құрылған қызметтерге қажеттілік әлі де бар екені анық болды. Соғыстан кейінгі жылдары тұрғын үй тапшылығы ерекше мәселе болды. 1950 жылдары қаржыландыру тоқтатылды және 1960 жылы бар болғаны 415 бюро қалды. Азаматтарға кеңес беру қызметі Nuffield Foundation, Carnegie Trust және Joseph Rowntree Foundation сияқты ұйымдардың қайырымдылық көмегі арқасында жалғасты. 1972 жылы Азаматтарға кеңес беру қызметі тәуелсіз болды. Оған дейін ұлттық ұйым NCSS (Ұлттық әлеуметтік қызметтер кеңесі) құрамына кірген, ал көптеген бюроларды жергілікті CVS (Ерікті қызметтер кеңесі) басқарды. 1973 жылы үкімет NACAB-ты, Ұлттық азаматтарға кеңес беру бюролары қауымдастығын қаржыландырып, желіні кеңейтті. 1984 жылғы түстен кейінгі теледрамалық сериал «Miracles Take Longer» 1980-ші жылдардағы филиалдармен айналысатын жағдайларды көрсетті. Дэвид Харкер 1997 жылы бас директор болып тағайындалды. Ол 2010 жылға дейін Citizens Advice басшылығын жүзеге асырды және осы кезеңде ауқымды АТ жаңартуын жүзеге асырды. 2003 жылдан бастап Ұлттық азаматтарға кеңес беру бюролары қауымдастығының ресми атауы Citizens Advice және Уэльсте Citizens Advice Cymru немесе Cyngor ar Bopeth болып өзгерді. Сол жылы Citizens Advice кеңес саласындағы алғашқы ұйым болып кеңестерінің сапасын бағалауды бастады. Солтүстік Ирландияда тағы 22 бюро бар, олардың барлығы дерлік тәуелсіз қайырымдылық ұйымдары. Ұйымда жұмыс істейтін еріктілердің көптігіне қарамастан, қызметке деген сұраныс көбінесе мүмкіндіктерден асып түседі. Citizens Advice жақында электрондық пошта және цифрлық теледидар сияқты жаңа арналар арқылы қоғамның барлық мүшелеріне жетудің жолдарын іздеуді бастады. Тағы бір бастама – университет студенттеріне кеңесшілер ретінде оқып, дипломдық жұмысына есептік бірліктер алуға мүмкіндік беру. Бұл Портсмут университеті мен Портсмут қалалық азаматтар кеңес бюросының бірлескен жобасы ретінде басталып, қазір Бирмингем қалалық университетінде, Рединг университетінде, Нортгемптон университетінде, Глазго Каледониялық университетінде және Глазго университетінде де қолжетімді. Citizens Advice кеңесшісінің курсын бітіру, болашақ заңгерлерге оқу шартынан 6 айға дейін жеңілдік беруге мүмкіндік береді.
Кеңес беру
Азаматтарға кеңес беру қызметінің жұмысы қарыздарды басқару және әлеуметтік жәрдемақылар, тұрғын үй, иммиграция, жұмыспен қамту, тұтынушылардың шағымдары және үй иесі мен жалға алушы арасындағы даулар сияқты мәселелер бойынша кеңес беруді қамтиды. Citizens Advice 2016 жылы 6,3 миллион проблемасы бар 2,7 миллион адамға көмек көрсеткенін есептеді. Олардың цифрлық қызметіне де 48 миллион кіру болды. Кеңес кеңселерде, сондай-ақ қоғамдық орындарда, адамдардың үйлерінде, телефон арқылы, электрондық пошта арқылы және онлайн режимінде – Веб-чат арқылы және «Кеңес беру нұсқаулығы» деп аталатын Citizens Advice қоғамдық сайты арқылы қолжетімді. Adviceline деп белгілі телефондық кеңес беру ағылшын тілінде, ал Уэльсте екі тілде қолжетімді. Citizens Advice тұтынушылардың мәселелеріне көмектесу үшін тұтынушылардың көмек желісін де ұсынады. Ең көп сұралатын салалар – жәрдемақылар мен қарыз, ал тұрғын үй – үшінші ең көп сұралатын сала. Citizens Advice кеңселердің әрқайсысы әртүрлі жұмыс істейді. Кейбір кеңселерде қарыз немесе тұрғын үй сияқты нақты жағдайларды шешетін мамандар жұмыс істейді. Кейбір кеңселер «Gateway» жүйесін қолданады, яғни клиенттерге кеңес алу үшін кейінірек кездесу уақыты белгіленеді, ал басқалары «Generalist Advice» кеңес беру сеанстарын ұсынады. Кейбір Citizens Advice кеңселерде адвокаттар клиенттерді тарту мақсатында про боно негізінде қысқа кездесулер ұсынуы мүмкін. Citizens Advice ақша мәселелері және Macmillan ұйымымен бірлесіп, қатерлі ісікке шалдыққандарға көмектесу үшін, соның ішінде көптеген ұйымдармен кеңес беру бойынша серіктестіктер құрды. Citizens Advice тұрғын үй кеңесін ұсынатын Shelter қайырымдылық ұйымымен серіктестік құрды, ол Ұлттық үйсіздікке қарсы кеңес беру қызметі (National Homelessness Advice Service) деп аталады, ол кеңесшілерге тұрғын үй және үйсіздік мәселелері бойынша мамандандырылған кеңес береді. Бұл серіктестік Қоғамдық және жергілікті басқару департаментімен қаржыландырылады. Citizens Advice жүргізген зерттеулер көрсеткендей, Pension Wise кездесуіне келгендердің 25%-ы қарыз, жәрдемақы немесе салық бойынша қосымша кеңес алу үшін Citizens Advice-ке жүгінеді. Citizens Advice проблемалардың туындауына жол бермеу үшін алдын алу жұмыстарын да жүргізеді. Citizens Advice – Ұлыбританияда тұтынушылар білімін мемлекеттік қаржыландыратын жетекші ұйым. Сауда стандарттарымен тығыз байланыста жұмыс істейтін 11 тұтынушыларды қолдау серіктестігі бар. Қаржылық мүмкіндіктерді арттыру жобасы адамдарға ақшаларын тиімді басқаруға көмектеседі, осылайша қаржылық қиындықтардың алдын алады. Citizens Advice қаржылық біліктілікті және тұтынушылар білімін жақсарту үшін оқу материалдарын да жасайды. Реттеушілердің жұмысын қолдау үшін Серіктестіктерді зерттеу тобы жұмыс істейді. Мысалы, Қаржылық жүргізу органының (Financial Conduct Authority) оларды тиімді реттеуіне көмектесу үшін үздіксіз төлемдерге қатысты зерттеулер жүргізіледі.
Әсері
Citizens Advice өз кеңестерінің әртүрлі салалардағы әсерін бағалайды. Citizens Advice жүргізген зерттеулер көрсеткендей, Citizens Advice қызметіне жұмсалған әрбір 1 фунт стерлинг үкіметке 1,96 фунт стерлинг үнемдеуге, ал жалпы экономикалық және әлеуметтік пайдаға 8,74 фунт стерлинг, ал жеке тұлғаларға 11,98 фунт стерлинг пайда әкеледі. Жыл сайын Citizens Advice еріктілерінің 31% ақылы жұмысқа өту үшін қызметтен кетеді және Citizens Advice еріктілерінің еңбегі 111 миллион фунт стерлингке бағаланады. Citizens Advice ұйымының науқандық жұмысы көптеген табыстарға жетті, соның ішінде Қаржылық қадағалау органы (Financial Conduct Authority) күнделікті несиелерге шектеу қойды. Әлеуметтік желілерде Citizens Advice ұйымының жұмысын жариялау үшін Twitter-де #CABlive хэштегі қолданылады.
Кеңес беру және денсаулықты жақсарту
2016 жылы жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, Citizens Advice клиенттерінің 5-тен 4-і стресс, депрессия немесе үлкен қысылыс сезінеді, ал 5-тен 3-і өздерінің физикалық денсаулығының нашарлағанын, себебі – олардың жекелеген мәселелері екенін айтты. Практикалық мәселелерді кеңес беру арқылы шешу, денсаулықты және әл-ауқатты жақсартатынын көрсететін деректер көбейіп келеді. Ұлттық Citizens Advice әсерін зерттеу бойынша, клиенттердің 70%-ы стресстің азайғанын, ал 46%-ы кеңес алғаннан кейін физикалық денсаулығының жақсарғанын мәлімдеді. Citizens Advice-тен ұзақ мерзімді аурулары бар клиенттердің 57%-ы өз жағдайларын басқаруға қабілетті екенін айтты. Citizens Advice сондай-ақ, жекелеген мәселелердің денсаулық сақтау мамандарының уақытына қандай әсер ететінін зерттеді. "Жалпы практика" атты зерттеу есебінде дәрігерлердің 19%-ы клиникалық емес мәселелерді шешуге уақыт жұмсайды деп есептелді. Citizens Advice зерттеуіне жауап берген IAPT мамандарының 98%-ы өткен айда емделушінің денсаулыққа қатысы жоқ мәселесімен айналысқанын, ал 57%-ы денсаулыққа қатысы жоқ мәселелерге жұмсайтын уақытының былтырғымен салыстырғанда артқанын хабарлады. Денсаулық сақтау департаментімен, NHS Англиямен, Public Health Англиямен және Альянстың 23 мүшесімен бірлесіп жұмыс істей отырып, Citizens Advice өзінің деректері мен дәлелдерін денсаулықтағы теңсіздікті азайту үшін пайдаланады, бұл Альянстың басты мақсаттарының бірі болып табылады.
Шотландияның азаматтар кеңесі
Азаматтар кеңесі Шотландия (CAS), бұрынғы Шотландияның Азаматтар кеңес беру бюролары қауымдастығы (SACAB) – тіркелген қайырымдылық ұйымы. Эдинбург қаласында орналасқан, құрамында 61 мүше бюро бар, соның ішінде ұлттық көмек желісі (Citizens Advice Direct) де бар. Бұл тегін жергілікті және ұлттық қызметтер ел бойынша заңдық кеңес, практикалық көмек және тұтынушылар мен саяси құқықтар туралы ақпаратты ұсынады. CAS жергілікті бюроларға басқару, зерттеу, қаржы жинау, АТ қолдауы, оқыту және үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу бойынша орталықтандырылған қолдау көрсетеді. CAS 2005 жылы Citizens Advice Direct деп аталған ұлттық көмек желісін іске қосты, оның қызметкерлері Глазго қаласының орталық бөлігінде орналасқан. 2012 жылы жасалған зерттеу CAS қызметінің басым бөлігі бес сала бойынша кеңес беруден тұратынын көрсетті: әлеуметтік жәрдемақылар, қарыз, жұмыспен қамту, тұрғын үй және қарым-қатынастар. 2012 жылы Глазгодағы бес бюро жабылуы мүмкін деген алаңдаушылық туды, бірақ жаңа қаржыландыру ұсынысын қабылдағаннан кейін олар өз жұмысын жалғастырды. CAS 1984 жылдың 3 тамызынан бері қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелген, қазіргі уақытта Шотландияның қайырымдылық ұйымдарын реттеуші кеңсесінде (OSCR) қайырымдылық компаниясы ретінде тіркелген, шотландтық қайырымдылық ұйымының нөмірі SC 016637. 2016 жылғы статистикаға сәйкес, Citizens Advice Scotland 300 000 клиентке көмектесіп, 2015/16 жылдары көмек іздеген адамдардың қалтасына 120 миллион фунт стерлинг түсірді, сондай-ақ қарыз кеңесін сұрағандардың қарызын 27 миллион фунт стерлингке азайтуға көмектесті.
Солтүстік Ирландияда азаматтарға кеңес беру
Citizens Advice Солтүстік Ирландия енді Community Advice деп аталады. Бұл Солтүстік Ирландияның ең ірі кеңес беру қайырымдылық ұйымы. Әрбір аудандық кеңесте кеңес беру қызметтері бар. Солтүстік Ирландияда Citizens Advice жылына 95 мыңнан астам адамға кеңес береді. 2013/14 жылдарға қатысты соңғы статистика бойынша, бұл кеңселер 134 мың клиентке кеңес берді және 337 мың кеңес сұрағын қарады. Adviceline телефондық қызметі екі тілді және ағылшын және валлий тілдерінде кеңес беруге қабілетті.
Басқа елдерде
Азаматтар кеңесі үлгісіндегі ұйымдар Ұлыбританиядан тыс елдерде құрылған. Бұл ұйымдардың барлығы дербес, британдық ұйымға ешқандай бағынышты емес, бірақ кейбіреулері британдық Азаматтар кеңесінің таңбасын қабылдаған. Батыс Австралиядағы Азаматтар кеңесі бюросының 10 бөлімшесі бар және ол британдық қайырымдылық ұйымымен бірдей таңбаны пайдаланады. Жаңа Зеландияның Солтүстік және Оңтүстік аралдарында 80-нен астам Азаматтар кеңесі бюросы жұмыс істейді. Испанияда британдық эмигранттарға көмектесу үшін, ал Гибралтарда Азаматтар кеңесі бюросы бар. Сондай-ақ, бүкіл әлемде Азаматтар кеңесі ұйымдарын дамыту мақсатында жұмыс жүргізілуде.