Минесота өзенін зерттеген француз саяхатшысы Пьер Шарль Ле Сюр

Кіріспе

Пьер Шарль Ле Сюер (шамамен 1657, Артуа, Франция – 17 шілде 1704, Гавана, Куба) – Солтүстік Америкадағы француз тері саудагері және зерттеуші, Миннесота өзенінің аңғарын зерттеген еуропалықтың біріншісі ретінде танылған. Ле Сюер иезуиттермен бірге Саулт-Сент-Маридегі миссияға Канадаға келді, бірақ көп ұзамай ол тері саудасына көшті және coureur des bois атанды. Ол бірнеше жергілікті тілді жақсы білген, бұл оның саудадағы табысына маңызды рөл атқарды. 1683 жыл шамасында Миссисипи өзенінің саласының орта ағысынан көкшіл саздың үлгілерін алып, Францияға талдау үшін жіберді. Химияшы Александр Л’Хюльер оны мыс кені деп сақтады. Ле Сюер бұл кенді өндіру үшін Жаңа Францияға оралды, бірақ саудалық құқықтарын асыра пайдаланғаны үшін түрмеге қамалды, сондай-ақ басқа да кедергілерге тап болды. Ол 1689 жылы Грин-Бэйде Николас Перро жариялаған Канаданың француз үстемдігін ресми түрде бекітуге қатысты. Бірақ, кейін ол мыс кені ашуға патшалық тапсырма алды (кейбіреулер оның "тері өндіруге" көбірек қызығушылық танытқанын айтты). 1699 жылы ол Билоксиден Миссисипи өзенімен "Надуэссиук еліне" дейін сапар жасады, Пепин көлінің үстіндегі Пеле аралында немесе Форт-Перода қыстады. Ол Сент-Энтони шатқаларына дейін өзенмен жоғары көтерілді. Жергілікті дакота тайпаларымен (Мдеванкантон, Вахпетон және Вахпекут) сауда жасағаннан кейін, 1700 жылдың жазы мен күзінде ол 20 адамнан тұратын топпен бірге "минисота" немесе "бұлттың суға шағылысуы" деп аталатын өзеннің бойымен жоғары сапарлады. Бұл өзен кейінгі саяхатшыларға Сент-Пьер деп белгілі болды, бірақ Ле Сюер сол кезде оны осылай білгені белгісіз. Топ Көк Жер өзеніне жетті, онда олар химияшының атымен аталған Л’Хюльер бекінісін салды. Олар Л’Хюльер бекінісінде қыстап, жергілікті үндістермен тері және басқа да тауарлармен сауда жасады. Олар даланың бизондарға толы екенін көріп, негізінен етпен тамақтанды. 1701 жылдың мамырында Ле Сюер д’Эракудың басшылығымен бекіністе әскерлік гарнизон қалдырып, көк жердің үлкен көлемін (дакота тілінде: махато) қосымша талдау үшін Мобайл фортына алып барды. Тәжірибелер көрсеткендей, ол мыс емес, сондықтан құнды емес еді. Сол жылы Форт-Л’Хюльерге Сак және Фокс үндістері шабуыл жасады. Шабуыл кезінде 3 адам қаза тапты, содан кейін бекініс тасталды. Ле Сюэр қазіргі Алабама штатында жергілікті судья болып жұмыс істеу үшін Францияға қайтты. "Ле Сюэр 1703 жылы Франциядан Луара өзенімен кете алмады, бірақ 1704 жылдың көктемінде «Пеликан» кемесімен жүзді. Луизианаға медбикелер мен әйелдерді тасымалдаған кеме Гаванада тоқтады, онда Ле Сюэр сары қызылшаға шалдықты. Оны артында қалдырды, өсиетнамасын жазып, 17 шілдеде қайтыс болды және Сан-Кристобаль шіркеуіне жерленді." Оның құрметіне Миннесота штатындағы Ле-Сюэр қаласы, Ле-Сюэр өзені және Ле-Сюэр округі аталды.

Pierre Charles Le Sueur (c. 1657, Artois, France – 17 July 1704, Havana, Cuba) was a French fur trader and explorer in North America, recognized as the first known European to explore the Minnesota River valley. Le Sueur came to Canada with the Jesuits to their mission at Sault Sainte Marie, but very soon he turned himself to fur trade and became a coureur des bois. He was fluent in several Native languages, which was crucial to his success in trade. Around 1683, he received some samples of bluish clay from the middle reaches of a tributary of the Mississippi and took it back to France to be analyzed. A chemist, Alexandre L'Huillier, deemed it to be copper ore. Le Sueur returned to New France to mine this ore, but was waylayed by, among other things, a prison term for overreaching his trade privileges. He was present at the formal assertion of French sovereignty of Canada, declared in 1689 by Nicholas Perrot at Green Bay. Eventually, however, he was given a royal commission to open a copper mine (although some suggested he was more interested in "mining furs"). In 1699, he was with the group that ascended the Mississippi River from Biloxi to the "country of the Nadouessioux", stopping to overwinter at Isle Pelée or Fort Perrot above Lake Pepin. He went upstream as far as Saint Anthony Falls. After trading with the local Dakota bands (the Mdewankantons, Wahpetons and Wahpekutes) in the area, in the summer and fall of 1700 he and a group of 20 men went further up the river known to the native population as "minisota", or "cloud reflected water". This river was known to later voyageurs as the St. Pierre, but it is unclear if Le Sueur knew it by that name at the time. The group continued to the Blue Earth River, where they built Fort L'Huillier, named for the chemist who declared it to be copper ore. They overwintered at Fort L'Huillier, trading furs and other merchandise with the local Indian bands. They found the prairies full of bison, and learned to subsist largely on a meat diet. In May 1701, Le Sueur left a garrison of men at the fort under the command of d'Eraque and accompanied a large quantity of the blue earth (Dakota language: makháto) back to Fort Mobile for further analysis, which revealed that it was not copper and thus worthless. Later that year, Fort L'Huillier was attacked by Sac and Fox Indians. 3 men were killed in the attack on the fort, which was then abandoned. Le Sueur sailed to France to secure a commission to serve as a local magistrate in what is now Alabama. "Le Sueur was supposed to leave France on the Loire in 1703 but he did not actually sail until the spring of 1704 aboard the Pélican. The ship, which was carrying nurses and women to Louisiana, stopped at Havana where Le Sueur contracted yellow fever. He had to be left behind and, after drawing up his will, he died on 17 July and was buried in the parish church of San Cristóbal." He is the namesake of Le Sueur, Minnesota, Le Sueur River and Le Sueur County, Minnesota.