Кіріспе

Британдық деректерді көру жүйесі, баспагер

Prestel (press telephone сөзінен қысқартылған), Ұлыбритания пошта байланыс компаниясының Viewdata технологиясының тауарлық атауы. Бұл 1970-ші жылдардың соңында жасалған және 1979 жылы коммерциялық тұрғыда қолданысқа енгізілген интерактивті видеомәтіндік жүйе. Ұлыбританияда ең көп 90 000 абонентке жетті және ақырында 1994 жылы BT компаниясына сатылды. Бұл технология бүгінгі онлайн-сервистердің алдағы күші болды. Компьютердің орнына, телефон желісі арқылы алыс деректер базасынан ақпарат алу үшін арнайы терминалға қосылған теледидар пайдаланылды. Сервис тұтынушылық ақпараттан қаржылық деректерге дейін мыңдаған беттерді ұсынды, бірақ графикалық мүмкіндіктері шектеулі болды.

Бастапқы дамуы

Престел Сэмюэл Федиданың Саффолк графтығындағы Мартлшем қаласындағы сол кездегі Пошта кеңсесінің ғылыми-зерттеу станциясындағы жұмысына негізделген. 1978 жылы Дэвид Вуд басқаруымен бағдарламалық құралды Пошта кеңсесінің деректерді өңдеу басқармасынан таңдалған бағдарламашылар тобы жасады. British Telecom жекешелендірілісінің барысында команда BT компаниясының "Prestel Division" бөліміне ауыстырылды.

Қоғамдық қабылдау

Телетекст қызметтері тегін ұсынылып, тұрақты теледидар хабарларының бір бөлігі ретінде кодталған, ал Престел деректері телефон желілері арқылы топ-бокстың терминалына, компьютерге немесе арнайы терминалға жіберілді. Бұл интерактивті қызметтер мен электрондық поштаның қарапайым түрін ұсынуға мүмкіндік бергенімен, Престелге қол жеткізу үшін сәйкес терминалды сатып алу және пошта кеңсесінің инженерімен Jack 96A деп аталатын қосылу нүктесін орнату туралы келісім жасау қажет болды. Престелді қолданыстағы телефон желілерін барынша пайдалану жолы ретінде дамытқаннан кейін, Ұлыбритания поштасы және кейіннен British Telecom қызмет үшін "тек негізін ұсынуға" тырысты, ақпарат беруді ақпарат провайдерлеріне жүктеді. Дегенмен, мұндай қызметті ұсыну үшін инфрақұрылымға елеулі инвестиция қажет болды. Ақпарат провайдерлері жалға алу ақысын төлеуге міндетті болғандықтан, ал пайдаланушылар орнату және жалға алу төлемдерін жасауға тиіс болғандықтан, мұндай инвестиция BT үшін жоғары табыс әкелуі мүмкін деп есептелді және олар Ceefax және Oracle сияқты телетекст қызметтерінен өзгеше, түрлі коммерциялық қызметтерді қолдайтын интерактивті қызмет ұсыну арқылы "үлкен пайда табады" делінді. "Жалпыға ортақ қызмет" көзделіп, көптеген адамдардың қызметке қызығушылық танытуы күтілді, бірақ тартымды мазмұн мен қызметтердің жетіспеуі, әсіресе жеке пайдаланушыларға Престелдің "аздаған пайдаға шамадан тыс шығын әкелетін" нәрсе екенін сезіндірді. Осылайша, Престел American Express және Thomas Cook сияқты әртүрлі компаниялар пайдаланатын және басқаратын "компьютерлік байланысқан жеке жүйелердің фрагменттелген жиынтығына" айналды, олар үшін технологияны қабылдау операциялық тұрғыдан тиімді болды. Дегенмен, соңында "Престел немесе басқа деректерді көру жүйесі кең таралған болады" деп болжанды.

Жетістіктер

Британдық жүйенің құлдырауына қарамастан, Престелдің француздық баламасы – Teletel/Minitel, миллиондаған Minitel терминалдарын телефон абоненттеріне тегін тарату арқасында айқын қоғамдық қолдауға ие болды (бұл Alcatel-ге зор қаржылық мәселелер туғызды). Осының нәтижесінде Teletel желісі Францияда өте танымал болды және кеңінен қолданылды, ал кейіннен Интернет арқылы да қолжетімді болды. Ұзаққа соқпай, Minitel 2012 жылдың 30 маусымында тоқтатылды. 1979 жылы "New Opportunity Press" Careerdata-ны іске қосты, ол бітірушілерді жұмысқа орналастыруға арналған интерактивті қызмет болды. Оған Лондонның Уэмбли қаласындағы GEC Hirst Research орталығы қолдау көрсетті, ол Ұлыбританиядағы ең ірі университеттердің мансап кеңес беру қызметтеріне орнатылған 12 терминалды ұсынды. Бұл жаңа медиадағы алғашқы коммерциялық қолданыс болды және Ұлыбритания мен бірқатар еуропалық орталықтарды аралаған Prestel Road Show-да көрсетілді. Саяхат индустриясы Prestel үлгісіндегі жабық қолжетімділікке ие видеотекстік жүйені әзірледі, және бүгінгі күнге дейін елдегі саяхат агенттері оны кеңінен пайдалануда: Viewdata-ға қараңыз. Prestel технологиясы сонымен қатар бірнеше елге экспортталды, ал 1984 жылы Prestel инновациялық технологиясы мен британдық өнімдерді пайдаланғаны үшін Ұлыбритания Королевасының өнеркәсіп саласындағы сыйлығына ие болды (оның жұмысы негізінен GEC Computers ұсынған жабдықтармен жүзеге асырылды). 1979 жылы Майкл Олдрич Prestel чипсетімен жабдықталған, модификацияланған үй теледидары мен тұрмыстық телефон желісі арқылы нақты уақыт транзакцияларын өңдеу компьютеріне қосылған онлайн-сауда жүйесін, электрондық коммерцияның бір түрін жасады. 1980 жылдары ол осы онлайн-сауда жүйелерін негізінен Ұлыбританиядағы ірі корпорацияларға сатты. Бұл жүйелердегі барлық терминалдар Prestel жүйелеріне де қол жеткізе алды. Олдрич 1981 жылы Thomson Holidays компаниясында саяхат индустриясы жүйесін орнатты.

Басқа іске асырулар

Престел жүйесі GEC Computers компаниясымен бірнеше басқа елдерге қайта сатылды, оның ішінде: Австрия, Австралия, Германия, Гонконг, Венгрия, Италия, Малайзия, Нидерланды, Жаңа Зеландия, Сингапур және бұрынғы Югославия. Telecom Australia компаниясы жүйені Viatel деп қайта атады, оның операциялық орталығы Австралияның Мельбурн қаласындағы Виндзорда орналасқан. "Қара дүйсенбідегі" қор нарығының құлдырауы кезінде жүйенің қор саудалау жүйесі кеңінен қолданылды. Италиядағы SIP жүргізген жүйе 1990 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында матчтардың барысы мен есептерін хабарлау үшін белсенді пайдаланылды. Сингапур жүйесі сол кездегі диал-ап модемдерге қарағанда әлдеқайда жоғары қабылдау өткізгіштік мүмкіндігін ұсынды, кері кадрларды телетекст технологиясын қолдану арқылы теледидар сигналдарына ендіріп тарату арқылы. Бұл үшін төрт VHF телеарнасы бөлінді, барлық сканерлеу жолдары телетекст кодтауға пайдаланылды, бұл жүйеге жоғары сапалы суреттерді беруге мүмкіндік беретін Picture Prestel мүмкіндігін қамтамасыз етті. Югослав жүйесінің орталығы Загребте орналасқан, ал қосымша IRC-лер Риека, Любляна және Сплитте болды. Америкалық Viewtron видеотекстік қызметі Престел үлгісінде жасалған.

Үйге сілтеме

1983 жылы Ұлыбританиядағы алғашқы онлайн-банкинг қызметі Homelink жүйесі арқылы іске қосылды, ол Ноттингем құрылыс қоғамы мен Шотландия банкі арасындағы серіктестік нәтижесінде құрылды.