Кіріспе

Вайкики Natatorium War Memorial – АҚШ-тың Гавайи штатындағы Гонолулу қаласында орналасқан, мұхит суымен толтырылған, қоғамдық жүзу бассейні түріндегі соғыс ескерткіші. Нататорий "Ұлы соғыста" (қазіргі Бірінші дүниежүзілік соғыс) қызмет еткен ерлер мен әйелдерге арналған мәңгілік ескерткіш ретінде салынған.

Ескерткіштің құрылуы

1918 жылғы наурыз айында Гавайи жауынгерлерінің қыздары мен ұлдары Ұлы соғыста ерікті түрде қызмет еткен, сол кездегі Гавайи аумағынан шыққан 10 000-нан астам ер адамға ескерткіш орнатуды алғаш рет ұсынды. Гонолулу жарнама клубы бұл идеяны қолдады және 1918 жылғы 20 қарашада полковник Говард Хатауэй, Нед Лумис және В. Д. Вестервельт басқаратын зерттеу комиссиясын тағайындады. Комиссияның міндеті – барлық азаматтық ұйымдардың өкілдерін ескерткіш тұжырымын жасау үшін бірге жұмыс істеуге шақыру болды, бұл жұмыс 1918 жылғы 6 желтоқсанда өткен конференциямен басталды. Осы кездесуде полковник Хатауэй төраға, ал Фред В. Бекли соғыс ескерткіші жөніндегі бас комитеттің хатшысы болып тағайындалды. Құрылысты бұзу туралы бірнеше ұсыныс түсті, ал басқалары оны сақтап, жөндеуді жақтады. Ұрпақтар бойына бұл нысан тұрғындар мен туристер үшін танымал демалыс орталығы болды. Дегенмен, 1979 жылы қауіпсіздік алаңдауларына байланысты ол жұртшылыққа жабылды және қалалық кеңестің саяси қолдауы нысанды қайта жаңарту мен бұзу арасында ауытқып келді.

20182019 Жаңарту және қайта ашу бойынша зерттеу жобасы

2018–2019 жылдары Гонолулу қаласы мен округі 1979 жылдан бері халыққа жабық тұрған ескерткішті қайта ашу мүмкіндігін зерттеуді бастады. Зерттеу жобасы онлайн режимінде қолжетімді және қалаға ескерткішті қолдануға жарамды жағдайға келтіруге, сондай-ақ ескерткіштің Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагерлеріне құрмет көрсетуіне кедергі келтіретін қауіптерді жоюға баламалы жолдарды зерттеуге мүмкіндік береді. EIS зерттеуінде егер құрылыстың нашарлаған жағдайын жақсарту үшін ешқандай шара қолданылмаса, "маңызды және теріс" әлеуметтік-мәдени салдарлар болатыны көрсетілген. Қала әкімі ең қолайлы нұсқа – жаңарту шамамен 25,6 миллион АҚШ долларына бағаланатынын күтіп отыр.

Каимана жағажайы

Нататорийдің оңтүстігіне қарай Каимана жағажайы орналасқан, ол Каимуки, Маноа, Даймонд Хед және басқа да айналасындағы аудандардың Гонолулу тұрғындары үшін танымал орын. Каимана – пальмалармен көмкерілген құмды жағажай, құтқарушы мұнарасы, душ және қоғамдық тұрақтары бар. Каимана жағажайы бастапқыда тар құм жолағы бар тасты жағажай болған. Ол сонымен қатар "қиындықсыз" деген мағына беретін француз тіліндегі Sans Souci Beach деп те аталады, бұл ат 1893 жылы Джордж Ликургус басқарған қонақ үйге берілген, ал ол өз кезегінде Потсдамдағы Sanssouci сарайының атымен аталған. Вайкики соғыс ескерткіш жүзу залы Каиманаға іргелес және жағалауға жақын салынғаннан кейін, жағажайда бүгінгі танымалдылығын сыйлайтын әлдеқайда кең құмды жағажай пайда болды. Каимана деген ат бұл аймақтың ежелгі гавайилік атауы емес, ол жақын жердегі Даймонд Хедтің ағылшынша атауының гавайилікше айтылуы. Бұрынғы Сан-Суси орнында қазір New Otani Kaimana Beach Hotel орналасқан. Каимана жағажайы Калифорния мен Гавайи арасындағы алғашқы су асты байланыс кабелінің соңғы нүктесі болды. Дюк Каханамокудың інісі Дэвид Пийкой 1902 жылы Капуа каналы арқылы су асты кабелін тартып, Каимана жағалауына жеткізген адам болды деседі. Бұл жаңа кабель арқылы алғашқы телеграф хабары 1903 жылдың 1 қаңтарында Генри Эрнест Куперден Вашингтондағы Президент Теодор Рузвельтке жіберілді.