Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
15 ғасырдағы көрініссіз арал
аңызға толы арал
15th century phantom island
the legendary island
Антилия (немесе Антилия) – 15 ғасырдағы теңіз саяхаттары дәуірінде Атлант мұхитында, Португалия мен Испаниядан батысқа қарай орналасқан деп есептелген көрініссіз арал. Бұл арал сонымен қатар Жеті қала аралы (португал тілінде Ilha das Sete Cidades, испан тілінде Isla de las Siete Ciudades) деп те аталды. Аңыздың бастауы 714 жыл шамасында Испанияны мұсылмандар басып алған кездегі ежелгі иберия аңызына саяды. Мұсылман басқыншыларынан қашу үшін жеті христиан вестгот епископы өздерінің қауымдарын кемелерге мінгізіп, Атлант мұхитына батысқа қарай бет алды. Соңында олар Антилха (Antilha) деген аралға қонды және онда жеті елді мекен құрды. Арал 1424 жылы Zuane Pizzigano салған теңіз картасында алғаш рет тікбұрышты үлкен арал ретінде бейнеленді. Одан кейін ол 15 ғасырдың көптеген теңіз карталарында кездесе бастады. 1492 жылдан кейін, Атлант мұхитының солтүстігінде жүзу жиілегенде және карталар нақтырақ бола бастағанда, Антилияның бейнесі біртіндеп жоғалып кетті. Дегенмен, ол атын Испан Антиль аралдарына берді. 15 ғасырғы теңіз карталарында осылай үлкен "Антилияның" жиі кездесуі, оның Америка құрлығын көрсететін болжамға алып келді және Колумбтан бұрынғы теңіз арқылы байланыс туралы көптеген теорияларды тудырды.
Antillia (or Antilia) is a phantom island that was reputed, during the 15th century age of exploration, to lie in the Atlantic Ocean, far to the west of Portugal and Spain. The island also went by the name of Isle of Seven Cities (Ilha das Sete Cidades in Portuguese, Isla de las Siete Ciudades in Spanish). It originates from an old Iberian legend, set during the Muslim conquest of Hispania c. 714. Seeking to flee from the Muslim conquerors, seven Christian Visigothic bishops embarked with their flocks on ships and set sail westwards into the Atlantic Ocean, eventually landing on an island (Antilha) where they founded seven settlements. The island makes its first explicit appearance as a large rectangular island in the 1424 portolan chart of Zuane Pizzigano. Thereafter, it routinely appeared in most nautical charts of the 15th century. After 1492, when the north Atlantic Ocean began to be routinely sailed and became more accurately mapped, depictions of Antillia gradually disappeared. It nonetheless lent its name to the Spanish Antilles. The routine appearance of such a large "Antillia" in 15th century nautical charts has led to speculation that it might represent the American landmass, and has fueled many theories of pre Columbian trans oceanic contact.
Этимология
Антилия термині, ықтималда, португал тіліндегі "Анте-Ильха" ("Алдыңғы арал", "Басқа арал" немесе "Қарсы арал") сөзінен туындаған. Бұл арал Португалия материгінен (әдетте картада көрсетілгендей) тікелей "қарсы" жатқан деген сенімге сілтеме болуы мүмкін, бұл Жеті қала туралы әңгімемен үйлеседі. Оның мөлшері мен тікбұрышты пішіні Португалия Корольдігінің дерлік айнасы болып табылады. Кейбір зерттеушілер "анте илха" этимологиясы көнерек болуы мүмкін деп санайды, мүмкін "Aprositus" ("Қол жетпес"), Птолемейдің Бақытты аралдардың біріне берген аты. Басқалары "анте-илха" этимологиясын қанағаттандырмайды деп есептейді, себебі "анте" географиялық тұрғыда құрлық емес, басқа аралға қарама-қарсы екенін көрсетеді. Осының салдарынан Антилияның әртүрлі этимологиялық теориялары пайда болды. Бір теория бойынша, "Антилия" Платонның "Атлантидасына" қатысты нашар аудармаланған сілтеме. Тағы бірі – бұл Гетулияның бұрмалануы, яғни ежелгі римдіктердің Солтүстік-Батыс Африкадағы бір аймақты Гетулия деп атауы. Александр фон Гумбольдт ұсынған тағы бір теория – бұл араб тіліндегі al Tin немесе al Tennyn, "дракон" дегенді білдіреді, бұл мұхиттың шетіндегі теңіз дракондары туралы ежелгі араб аңыздарына сілтеме (көбінесе араб теңіз карталарында бейнеленген), және арал Андалусия араб аңыздарында Jezirat al Tennyn немесе "Дракон аралы" деп аталған болуы мүмкін. Соңғы гипотезалардың бірі (бірақ кеңінен қабылданбаған), Антилия "Тюле алдында" дегенді білдіруі мүмкін. Tile деп те жазылатын Тюле – Исландияға қатысты жартылай мифтік сілтеме, ол туралы классикалық көздерде айтылған. Егер осылай болса, онда "Тюледен бұрынғы арал" – сол кезде жеті "қаласы" болған Ирландия болуы мүмкін. Алайда, бұл теория өте болжамды көрінеді. Ирландия (Гиберния) жақсы танымал болды және 15 ғасырдың барлық карталарында анық көрсетілген. Бұл тақырыпта жаңа зерттеме жазған Деметрио Хараламбус ортағасырлық карталарда аралдың аты Антилия деп жазылғанын атап өтті, бұл португал тілінде "анте илха" дегенді білдіретін жалпы қабылданған түсінікке қайшы келеді. Ортағасырлық картада "Антильха" деген атау кездеспейді, автор бұл атаудың португалдық екенін жоққа шығарды. Оның орнына, ол аралды алғашқыда атаған картографтар (бірақ оны бейнелемеген) Франческо мен Доменико Пицигано екенін атап өтті, олар оны 1367 жылы Antullia деп атады. Осыдан кейін атау "Анти-Туллия", яғни Анти-Тюле, кейін Antyllia, соңында Antillia болып өзгерді. Оның түсіндіруінше, бұл атау Tyle-ге қарама-қарсы аралды білдіреді, бірақ бұл Исландиядан бұрын емес, карталарда көрсетілгендей, одан тыс жерде екенін білдіреді. Атау Tyle-ге қарама-қарсы аралды білдіреді, сондықтан ол Американы көрсетеді.
The term Antillia is probably derived from the Portuguese "Ante Ilha" ("Fore Island", "Island of the Other", or "Opposite Island"). It may be a reference to the belief that the island lay directly "opposite" from mainland Portugal (as it is usually charted), consistent with the Seven Cities story. Its size and rectangular shape is a near mirror image of the Kingdom of Portugal itself. Some suggest the ante ilha etymology might be older, possibly related in meaning to the "Aprositus" ("the Inaccessible"), the name reported by Ptolemy for one of the Fortunate Isles. Others regard the "ante ilha" etymology as unsatisfactory, on the basis that "ante", in geographical usage, suggests it sits opposite another island, not a continent. As a result, alternative etymological theories of Antillia abound. One theory was that "Antillia" is merely a poorly transcribed reference to Plato's "Atlantis". Another is that it is a corruption of Getulia, an ancient Roman name for a geographical location in northwestern Africa. Another theory, famously forwarded by Alexander von Humboldt, is that it comes from the Arabic al Tin or al Tennyn, for "dragon", a reference to the old Arab legends about sea dragons on the edge of the ocean (frequently depicted in Arab maritime charts), and that the island may have been known as Jezirat al Tennyn, or "Dragon's Isle", in Andalusian Arab legend. One more recent hypothesis (although not finding wide acceptance), is that Antillia may mean "in front of Thule". Sometimes written Tile, Thule was a semi mythical reference to Iceland, already spoken of in classical sources. If so, then ante Tile, the "island before Thule", might very well be Ireland, which might have had seven "cities" at the time. This theory, however, seems highly speculative. Ireland (Hibernia) was well known and appears distinctly on all 15th century maps. In a fresh work on the subject, the author Demetrio Charalambous notes that in medieval maps, the name of the island is written Antylia, which is inconsistent with the interpretation commonly accepted that the name means "ante ilha" in Portuguese. No medieval map records the name "Antilha", by which the author dismisses the name as being Portuguese. Instead, he noted that the first cartographers to mention the island (although they did not represent it) were Francesco and Domenico Pizigano in 1367, who called it Antullia. From this follows that the name means "Anti Tullia", i. e. Anti Thule, later transformed into Antyllia, and finally Antillia. According to his interpretation, the name denotes the island opposite to Tyle, but this does not mean it is before Iceland, but beyond it, as represented in the maps. The name means the island opposite to Tyle by sailing southwest, and therefore refers to America.
Ортағасырлық наным-сенімдер және жаңалықтардың ашылу дәуірі
Португалиялық аңызда 8 ғасырдың басында Порту архиепискобы, тағы алты епископ және олардың қауымдастары Иберияны морилер басып алуына қарсы аралға қалай қоныстанғаны айтылады. Әр қауым Айра, Анхуиб, Ансали, Ансесли, Ансоди, Ансолли және Кон қалаларын құрды, ал орналасқаннан кейін, өздерінің тәуелсіздігінің символы ретінде каравеллаларын өртеп жіберді. Осы елді мекен туралы хабар Еуропаға сирек кездесетін сауда кемесімен қашып келген жас жұптың арқасында жетті, олар жеті қаланың ауыл шаруашылығы, экономика және мәдени келісімнің үлгісі екенін баяндады. Ғасырлар өткен соң, арал нашар дамыған мемлекеттердің проблемаларынан азат, прото-утопиялық қоғам ретінде танылды. Бұл оқиғалар Португалия Корольдігі құрылғанға дейін болғандықтан және дін қызметкерлерінің мұрасы маңызды стратегиялық үстемдіктерге талап етуге негіс болды, Испания бұл экспедицияның өзіне тиесілі екенін мәлімдеді. Антилияның алғашқы сипаттамаларының бірі 1492 жылы Нюрнбергте географ Мартин Бехайм жасаған глобуста жазылған. Бехайм католиктердің варварлардан қашуын баяндайды, бірақ оның 734 жылы деген жазбасы, ықтимал, 714 жылдың қатесі болуы мүмкін. Жазуда 1414 жылы испан кемесі аралды көргені және жеті қаланы табуға тырысулар көп назар аударғаны айтылады. Алайда, 15 ғасырдың соңына қарай Португалия мемлекетінің мұндай зерттеу сапарларын ресми түрде демеушілігі тоқтатылды, ал 1492 жылы Фердинанд пен Изабелланың испан туы астында Христофор Колумб Азияға тарихи саяхатына шықты, Пауль Тосканеллинің құқығымен аралды кемелер тоқтауына ыңғайлы орын деп атады. Колумб испан теңізшісінен карталар мен сипаттамалар алған деген болжам бар, ол Антилияға қонғаннан кейін Колумбтың Мадейрадағы үйінде "қалған және қайтыс болған". Джон Кэботтың 1497 жылы Ньюфаундлендке жасаған алғашқы сапарынан кейін көптеген адамдар ол Антилияны ашқан деп сенді. Кэбот Англияға оралғаннан кейін, Бристольдің екі тұрғыны – итальян саудагері Раймондо де Сончино (Милан герцогіне 1497 жылдың 24 тамызында жазған хатында) және Бристоль саудагері Джон Дэй (Кристофер Колумбқа шамамен 1497 жылдың желтоқсан айында жазған хатында) – Кэботтың құрлыққа шығып, «Жеті қала аралын» бойлай жүргенін айтады.
A Portuguese legend tells how the island was settled in the early 8th century in the face of the Moorish conquest of Iberia by the Archbishop of Porto, six other bishops and their parishioners to avoid the ensuing Moorish invasion. Each congregation founded a city, namely, Aira, Anhuib, Ansalli, Ansesseli, Ansodi, Ansolli and Con, and once established, burnt their caravel ships as a symbol of their autonomy. The reporting of this settlement comes courtesy of a young couple who eloped back to Europe on a rare trading ship and reported the seven cities as a model of agricultural, economic and cultural harmony. Centuries later, the island became known as a proto utopian commonwealth, free from the disorders of less favoured states. Since these events predated the Kingdom of Portugal and the clergy's heritage marked a claim to significant strategical gains, Spain counterclaimed that the expedition was, in fact, theirs. One of the chief early descriptions of the heritage of Antillia is inscribed on the globe which the geographer Martin Behaim made at Nuremberg in 1492. Behaim relates the Catholic escape from the barbarians, though his date of 734 is probably a mistake for 714. The inscription adds that a Spanish vessel sighted the island in 1414, the quest to discover the Seven Cities attracted significant attention. However, by the last decade of the 15th century, the Portuguese state's official sponsorship of such exploratory voyages had ended, and in 1492, under the Spanish flag of Ferdinand and Isabella, Christopher Columbus set out on his historic journey to Asia, citing the island as the perfect halfway house by the authority of Paul Toscanelli. Columbus had supposedly gained charts and descriptions from a Spanish navigator, who had "sojourned and died also" at Columbus's home in Madeira, after having made landfall on Antillia. Following John Cabot's first 1497 voyage to Newfoundland, several people believed he had discovered Antillia. Upon Cabot's return to England, two residents of Bristol – the Italian merchant Raimondo de Soncino (in a letter to the Duke of Milan, dated August 24, 1497) and Bristol merchant John Day (in a letter to Christopher Columbus, written c. December 1497) – refer to Cabot making landfall and coasting the "Island of Seven Cities".
Кейінгі әсері
Д'Ангиерадан кейін басқалар Антилияның мұрасын іздеуде Батыс Үндістандағы (көбінесе Пуэрто-Рико немесе Тринидад) аралдарды ұсынды, соның салдарынан Кариб аралдары Антиль аралдары деп атала бастады. Еуропалықтардың Американы зерттеуі жалғасқанда, карталарда Антилия аралының көлемі кішірейтіліп, көбінесе Атлантика мұхитының ортасына орналастырылды, ал Алтын жеті қала Орталық немесе Солтүстік Америка құрлығында ізделді, себебі еуропалық державалар Жаңа дүниедегі аумақтар үшін бәсекелестікке түсті.
Others following d'Anghiera suggested contenders in the West Indies for Antillia's heritage (most often either Puerto Rico or Trinidad), and as a result the Caribbean islands became known as the Antilles. As European explorations continued in the Americas, maps reduced the scale of the island Antillia, tending to place it mid Atlantic, whereas the Seven Cities of Gold were attributed to mainland Central or North America, as the various European powers vied for territory in the New World.