Кіріспе

1982 жылы Стивен Кингтің «Рита Хейворт және Шоушенк құтқарылуы» – реалистік повесі. Алғаш рет 1982 жылы Viking Press басылымындағы «Түрлі маусымдар» жинағында жарияланды. Кейіннен 2009 жылы «Стивен Кинг киноға барады» жинағына енді. Повестің сюжеті банктің бұрынғы вице-президенті Энди Дюфрейннің әйелі мен оның жақын адамын өлтірді деген жалған айыптаумен Шоушенк мемлекеттік түрмесіне түсуімен қатар, ондағы жемқорлық пен зорлық-зомбылық кең таралған жағдайды баяндайды. Стивен Кинг «Рита Хейворт және Шоушенк құтқарылуы» повесін ескі Warner Bros. фильмдерін еске түсіретін түрмеден қашу оқиғасы деп сипаттады. Кинг үшін ерекше жанрда жазылған бұл туынды оның ең жақсы туындыларының бірі саналады. Бұл әңгіме 1994 жылы Франк Дарабонт тарапынан фильмге бейімделді. «Шоушенк құтқарылуы» фильмі 1994 жылы жеті «Оскар» сыйлығына ұсынылды, оның ішінде «Үздік фильм» номинациясы да бар, және барлық уақыттағы ең ұлы фильмдердің бірі деп танылды. Басты рөлдерді Тим Роббинс және Морган Фриман сомдады. 2009 жылы оқиға «Шоушенк құтқарылуы» атты сахналық қойылымға айналдырылды.

Сюжет

Бұл оқиға Мэн штатында өтеді және 57 жастағы ирланд-американдық Шоушенк мемлекеттік түрмесінің тұтқыны Эллис "Ред" Реддингтің көзқарасынан баяндалады. 1938 жылы Ред әйелі үшін үлкен сомада сақтандыру жасаған, бірақ көршісі мен оның баласы әйелінің машинасына отыратынын ескермеген. Нәтижесінде Ред үш адамды өлтіргені үшін үш өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Түрмеде Ред байланыстары арқылы кез келген контрабандалық заттарды әкелу қабілетімен танымал болды. 1948 жылы бір күні Редке бұрынғы банк вице-президенті Энди Дюфрейн келді, ол бір жыл бұрын Шоушенкке келген тұтқын еді. Дюфрейн өзінің кінәсіздігін айтса да, әйелі мен оның жақын адамын өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Энди Редтен тас балға алып беруін сұрайды, ол минералдар жинайтынын түсіндіреді. Бір жылдан кейін Энди актриса Рита Хейворттың үлкен суретін сұрайды. Энди Богс Даймонд басқаратын түрме зорлаушыларының тобымен бірнеше рет қақтығысқа түседі, ол Богсты күзетшілердің камерасында қатты ұрып-соққаннан кейін аяқталады; Ред Энди күзетшілерге пара берген болуы мүмкін деп болжайды. Бір күні Энди күзетші Байрон Хэдлидің жақында алған мұрасына салық салынуына шағымданып айтқанын естіп, Хэдлиге бұл мәселені шешуге көмектесуді ұсынады. Мұндай әрекет тұтқындар үшін қауіпті болғанымен, Хэдли Эндидің ұсынысын қабылдайды және барлық тұтқындарды ризашылығын білдіріп сырамен сыйлайды. Көп жылдар бойы Энди түрме әкімшілігіне қаржылық кеңес береді және салық декларацияларын толтыруға және несие алуға көмектеседі. Энди түрме кітапханасына ауыстырылады, онда ол түрме әкімшілігі үшін ақшаны жымқырады. Сонымен қатар ол кітапхананы кеңейту үшін Мэн Сенатынан қаржы іздейді, бұл түрмеден шыққаннан кейін тұтқындарды жақсырақ дайындауға көмектеседі деп үміттенеді. Энди Томми Уильямспен танысады, ол Эндидің айыпталған қылмысын жасағанын мақтанышпен айтқан басқа түрмедегі камераласы туралы айтады. Энди Томмидің куәлігін пайдаланып ісін қайта қарастыруға тырысады, бірақ түрме бастығы Сэмюэл Нортон Эндиге бостандық бермейді, өйткені Энди әкімшіліктің ақша жымқыру схемасы туралы тым көп біледі және бухгалтер ретінде босату үшін тым құнды. Эндидің рухын сындыру үшін Нортон Эндиді 20 күнге жалғыздыққа отырғызады және Томмиді басқа түрмеге ауыстырады. Жалғыздық камерада Энди бухгалтерлік жұмысты жалғастырудан бас тартады, бірақ Нортон оның тұру жағдайын нашарлатады және кітапхананы жояды деп қорқытқандықтан, оған бағынуға мәжбүр болады. 1967 жылдың қазанында Энди Редке "Питер Стивенс" туралы айтады, бұл Энди өзінің мүлкін сатқан және кірісін инвестициялаған псевдоним еді. Энди Редке бір күні "Питер Стивенс" Мексиканың Зиуатанехо қаласында шағын теңіз жағалауындағы қонақ үйдің иесі болады деп айтады. 1975 жылдың 12 наурызында, 28 жыл түрмеде отырғаннан кейін Энди құлыпталған камерасынан жоғалып кетеді. Іздеуден кейін Нортон Эндидің камерасының қабырғасына жабыстырылған сурет адам өлшеміндегі тесікті жапқандығын біледі – Энди тас балғамен қабырғадан ақырындап туннель қазып шыққан. Нортон Энди қашқаннан үш ай өткен соң отставкаға кетеді, ал алты айдан кейін Ред Техас штатының Макнари қалашығынан адресі жоқ пошта карточкасын алады, бұл Мексика шекарасына жақын шағын қала, және Энди шекарадан өтіп кеткен деп болжайды. 1977 жылдың наурыз айында Ред мерзімінен бұрын босатылады, бірақ түрмеден тыс өмірге бейімделу қиын болады. Ол "Питер Стивенс" -тен өзіне арналған пластикке оралған хатты табады, ол оны Мексикада Эндиге қосылуға шақырады және 1000 доллар қолма-қол ақша береді. Ред жағдайды ойластырғаннан кейін шартты түрде босатылу шартын бұзып, Эндиге Мексикаға еруді шешеді.

Бейімделу

Новелла "Шоушенк құтқарылуы" деген фильмге бейімделді, онда Тим Роббинс Энди рөлінде, ал Морган Фримен Ред рөлінде ойнады, сондай-ақ сол аттас пьеса да жазылды. Фильм 1995 жылы 67-ші "Оскар" марапаттауда жеті номинацияға ие болды, оның ішінде "Үздік фильм" және Фримен үшін "Үздік актер" номинациялары бар еді. Морган Фримен бір сұхбатында осы новелланың өзінің сүйікті кітабы екенін мәлімдеді.