Read write head of a hard disk making contact with the platter
hard drive failure
Бас соқтығысуы – бұл қатты дискінің оқу-жазу басының айналмалы пластинкамен жанасуынан туындайтын қатты дискінің істен шығуы, оның бетін сызып, магниттік жадтағы мәліметтерге қанағаттандырылмайтын зақым келтіреді. Мұндай жағдай көбінесе дискінің кенеттен күшті қозғалысынан, мысалы, жұмыс істеп тұрған ноутбуктың жерге түсуінен немесе компьютерге физикалық соққы тиюінен пайда болады.
A head crash is a hard disk failure that occurs when a read–write head of a hard disk drive makes contact with its rotating platter, slashing its surface and permanently damaging its magnetic media. It is most often caused by a sudden severe motion of the disk, for example the jolt caused by dropping a laptop to the ground while it is operating or physically shocking a computer.
Бас бөлшектері
Бас әдетте оның дискісінің бетінде тұтқындалған қозғалатын ауаның жұқа қабатында жылжиды (Коннер Перифералс компаниясы 1990-шы жылдардың ортасында шығарған кейбір дискілерде оның орнына жұқа сұйық қабат қолданылған). Бас пен дискінің арасындағы қашықтыққа ұшу биіктігі деп аталады. Дискінің ең жоғарғы қабаты тефлонға ұқсас материалдан жасалған, ол майлаушы зат рөлін атқарады. Оның астында шашыратылған көміртектің қабаты жатыр. Бұл екі қабат магниттік қабатты (деректерді сақтау аймағын) оқу-жазу басының кездейсоқ тиюінен қорғайды. Дискіні оқу және жазу басы қорғаныш қабаттарын тесіп өтуге жеткілікті қатты материалдарды қолданатын жұқа пленкалық технологиялар арқылы жасалады. Бас соқтығысуы бас дискілерге магниттік сақтау қабатына дейін сызат салуға жеткілікті қысым түсіретін күштің нәтижесінде басталуы мүмкін. Кішкентай тозан бөлшегі немесе басқа да қоқыстар, күшті соққы немесе діріл (мысалы, жұмыс істеп тұрған дискіні кездейсоқ түсіру) бас дискіге секіріп, бас тиген аймақтағы жұқа магниттік қабатты жоюы мүмкін, сонымен қатар басты да зақымдауы мүмкін. Осы бастапқы соқтығысудан кейін зақымдалған аймақтан көптеген ұсақ бөлшектер басқа аймақтарға түсіп, бас олардың үстінен өтетін кезде қосымша бас соқтығысуына себеп болуы мүмкін, бұл тез арада маңызды зақымдануға және деректерді жоғалтуға әкеліп, дискіні қолдануға жарамсыз етеді. Кейбір қазіргі заманғы қатты дискілерде дискіні кездейсоқ түсіруден туындаған бас соқтығысуынан қорғау үшін еркін құлау сенсорлары орнатылған.
A head normally rides on a thin film of moving air entrapped at the surface of its platter (some drives manufactured by Conner Peripherals in the mid 1990s used a thin liquid layer instead). The distance between the head and platter is called the flying height. The topmost layer of the platter is made of a Teflon like material that acts like a lubricant. Underneath is a layer of sputtered carbon. These two layers protect the magnetic layer (data storage area) from most accidental touches of the read write head. The disk read and write head is made using thin film techniques that include materials hard enough to scratch through the protective layers. A head crash can be initiated by a force that puts enough pressure on the platters from the heads to scratch through to the magnetic storage layer. A tiny particle of dirt or other detritus, excessive shock or vibration (such as accidentally dropping a running drive), can cause a head to bounce against its disk, destroying the thin magnetic coating on the area the heads come in contact with, and often damaging the heads in the process. After this initial crash, countless numbers of fine particles from the damaged area can land on other areas and can cause more head crashes when the heads move over those particles, quickly causing significant damage and data loss, and rendering the drive useless. Some modern hard disks incorporate free fall sensors to offer protection against head crashes caused by accidentally dropping the drive.
РТЖ-дағы айырмашылықтар
Қазіргі заманғы дискілердің көпшілігі 5400 мен 15000 айналым/минут (RPM) аралығында айналғандықтан, магниттік жабынға келтірілген зақым ауқымды болуы мүмкін. 7200 айналым/минут (RPM) жылдамдығында дискінің жиегі сағатына 100 километрден астам жылдамдықпен қозғалады, ал істен шыққан оқу/жазу басы дискі бетімен сүйрелгенде, әдетте қызып кетеді, нәтижесінде дискіні немесе оның бір бөлігін бастар салқындағанша қолдану мүмкін болмайды.
Since most modern drives spin at rates between 5,400 and 15,000 RPM, the damage caused to the magnetic coating can be extensive. At 7,200 RPM, the edge of the platter is traveling at over , and as the crashed head drags over the platter surface, the read write head generally overheats, making the drive or at least parts of it unusable until the heads cool.
Егде жастағылар
Ескі дискілер көбінесе әлдеқайда баяу айналып, орта бетінен жоғарырақ ұшатын үлкен оқу бастарына ие болды. Дегенмен, көп жағдайларда орта алмастырылатын картридждерде немесе жинақтарда сақталғандықтан және ауа тазалау жүйесі жетілдірілмегендіктен, апаттар жиі орын алып, әрқашан қалтаға салмалы болып келді.
Older drives typically rotated far more slowly and had larger heads flying higher above the surface of the medium. However, since in many cases, the medium was housed in a removable cartridge or pack and since air filtration was comparatively crude, crashes were fairly frequent and invariably expensive.
Ноутбуктер
Бас соққылары ноутбуктерде қатты дискілер қолданыла бастағаннан бері жиі кездесетін мәселе болып келді, себебі ноутбуктер стационарлық компьютерлерге қарағанда құлап түсуге немесе сілкініске бейім. Бұл, кенеттен қозғалыс, мысалы, құлап түскен компьютер сияқты жағдайларда, бас дискіге қауіпсіз қашықтықта "тұрақтап" қоятын қорғау технологияларын дамытуға әкелді. Active Hard Disk Protection бағдарламалық қамтамасы және сенсорлар 2003 жылы IBM ThinkPad ноутбуктерінің желісінде енгізгеннен кейін пайда бола бастады, ал 2009 жылы Windows 7-нің шығуымен кеңінен таралды. Бұл дискілер сондай-ақ кенеттен қуат жоғалғанда "өздігінен тұрақтап" қоюға арналған, бұл бас соққыларының жиілігін азайтады. Қатты күйлі дискілердің, яғни бас немесе дискісі жоқ дискілердің танымал болуымен қазіргі ноутбуктерде бас соққысы мәселесі дерлік жойылды.
Head crashes have been a frequent problem on laptop computers since they first incorporated hard drives, since a laptop computer is more liable to be dropped or jostled than a stationary machine. This has led to the development of protective technologies that "park" the head at a safe distance from the disk when sudden motion, such as that of a dropped computer, is detected. Active Hard Disk Protection software and sensors began appearing in laptops in 2003 with IBM introducing it in their ThinkPad line of laptops, becoming common around 2009 with the introduction of Windows 7. These drives are also designed to "self park" during sudden power loss, which has reduced the incidence of head crashes. With the popularization of solid state drives, which have no head or disk, the head crash issue has been nearly eliminated in modern laptops.