Кіріспе

Ерухам (יְרוֹחַם) – Израильдің Оңтүстік округінде, Негев шөлінде орналасқан қала (жергілікті кеңес). Оның ауданы 54,5 км² және 2023 жылы халық саны 11 700 адамды құрады. Қала атауы Библиядағы Йерохам есімімен байланысты. 2011 жылдың басына дейін Ерухамның мэрі Амрам Мицна болды, ал оның орнын 2010 жылдың қараша айында мэр сайлауында жеңіс однып алған «Кадима» партиясынан Майкл Битон басты. 2018 жылы күтпеген үміткер Тал Охана Ерухамның тұңғыш әйел мэрі болып сайланды. Көп жылдар бойы Ерухам экономикалық қиындықтарға тап болып, беделіне нұқсан келтірген, бірақ 2000 жылдардың басында өмір сапасын жақсартуға бағытталған ауқымды жұмыстар жүргізілді.

Ежелгі дәуір

Ерухам – б.з.д. 10 ғасырына дейін тарихы бар Тель-Рахма орны. Ерухамның шетінде Беэр Рахма (באר רחמה) көне құдығы орналасқан. Набатей, Рим және Византия кезеңдерінде қаланың батыс жағында ауыл болған, оның қираған қалдықтары бүгінге дейін сақталған. Бұл орны, Қаср Рехме немесе Месад Йерухам деп белгілі, 1966 жылы Р. Коэн қазба жұмыстарын жүргізген.

Қазіргі заман

Қазіргі Ерухам қаласы 1951 жылдың 9 қаңтарында (כְּפַר יְרֻחָם) атауымен құрылған. Ол Израильдің алғашқы даму қалаларының бірі болды, мемлекет құрылған күндері шекаралық аймақтарды қоныстандыру үшін жасалған. Қоныс Үлкен Махтештің жанында орналасқан, сол кезде ол жердің табиғи ресурстарға бай деп есептелген. Қоныстың басшысы Пинхас Маанит (Мухник) болды, ол Нахалалдың негізін қалаушылардың бірі және Давид Бен-Гурионның өтініші бойынша Израильге жаңа келгендерге қоныстануға және жаңа үй салуға көмектесу үшін отбасымен бірге келген. Бұл жерге бедуиндер Мата әл-Азамадан көшіп келген, олардың кейбірі қазір Ерухам ауданындағы Реха деген белгісіз ауылда тұрады. 1959 жылы қоныс таратылып, оның орнына тұрақты қоныс салынып, ол жергілікті кеңес деп жарияланды. Маанит кеңес басшысы болып қызметін жалғастырды. 1962 жылы, қоныста шамамен 1700 тұрғын тұрған кезде, қоныстың атауы "Ерухам" деп өзгертілді. Екі жылдан кейін қонысқа тағы бір қоныс қосылды, нәтижесінде 3000-ға жуық тұрғын келді. 1960 жылдары қоныс бірнеше өзгерістерге ұшырады, бірақ онда алғашқы зауыт ашылды. 1965 жылы Арава жолы ашылып, трафик Эйлатқа бұрылды. Онжылдықтың соңында Беер-Шева мен Мицпе-Рамон арасындағы жол ашылды, соның салдарынан Ерухам негізгі көлік жолдарынан үзіліп қалды. Осы факторларға және Ерухамның ел орталығынан алыс орналасқандығына (шамамен 150 километр) байланысты, көптеген жастар оны тастап кетті және қала көп жыл бойы теріс көші-қонға тап болды. Алғашқы олимдер (иудей иммигранттары) Румыниядан келді, олардың көпшілігі Холокосттан аман қалғандар еді, одан кейін Солтүстік Африка, Парсы, Үндістан және басқа елдерден келген иммигранттар келді, олар қазіргі уақытта қала халқының көп бөлігін құрайды (шамамен 40%, 5%, 20%, 10% сәйкесінше). 1961 жылы қала халқы 1574 адамды құрады. 1962 жылы атауы Ерухам деп өзгертілді. 1990 жылдың күзінен бастап Ерухам бұрынғы КСРО-дан келген жүздеген олимдерді қабылдауға белсенді қатысты, олар қаланың 10 мыңға жуық тұрғынының 25% -ын құрады. Соңғы жылдары басқа жерлерден келген жас отбасылар Ерухамға көшіп келді, ал кейбіреулері жер телімдерін сатып алып, қаланың жаңа аудандарында үй салды. "Ерухам студенттік қонысы" тобының мүшелері жергілікті әлеуметтік жобаларға қатысады, жастар үшін мәдени шаралар ұйымдастырады және оларды Ерухамға қоныстануға тартады. 2008 жылдың сәуір айында Негев жоғары оқу орындарының студенттеріне қалада тұруға және ерікті болып жұмыс істеуге мүмкіндік беру үшін Аялим студенттік ауылы ашылды. Солтүстік Америкадан келген Nativ College Leadership бағдарламасының студенттері әр көктемде Ерухамда қоғамдық еріктік қызметпен айналысады. Олар жергілікті мектептерде және иешиваларда ағылшын тілін оқытуға көмектеседі, Маген Давид Адом жедел жәрдем қызметімен жұмыс істейді, балабақшаларда сабақ береді және тағы да көптеген істермен айналысады.

География

Ерухам солтүстік Негевте, Димонадан 15 км қашықтықта, теңіз деңгейінен 600 метр биіктікте орналасқан. Ол Негев шөлінің ішінде жатыр, эрозиялық шаралар немесе "кратерлермен" сипатталады, ал жанында Йерухам Ирис табиғи қорығы бар, онда сирек кездесетін туатас Ирис петрана өседі.

Экономика

Ең басты жұмыс берушілер – жергілікті және аймақтық өнеркәсіп (жұмыс істейтін тұрғындардың 53%) және қызмет көрсету мен сауда салалары. Олардың көпшілігі Агис Перриго (Careline косметикасы мен фармацевтикасы), Негев керамикасы, Фенисия шыны зауыты (1968 жылы Хайфадан Йерухамға көшірілді), Brand Metals, Ackerstein, Yehu Clays, TTK электроникасы және Tempo (олардың кейбіреулері аймақтан шикізат пайдаланады) сияқты жергілікті фабрикаларда жұмыс істейді. Жұмыспен қамтылғандардың қалған бөлігі Рамат Ховав, Негев ядролық зерттеу орталығы, Өлі теңіз жұмыстары, Беер-Шевадағы Сорока медициналық орталығы, Бен-Гурион университеті және Сде-Бокердегі компанияларда жұмыс істейді. Йерухам бұрын жоғары жұмыссыздық деңгейінен зардап шеккен, бірақ қазіргі таңда көрсеткіш ұлттық орташа деңгейден төмен. Туристік жобаларға Йерухам тоғаны мен Үлкен Махтеш маңындағы көл саябағын дамыту кіреді. Өнеркәсіптің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін компьютер, химия, инженерлік және басқа да салаларда кәсіби оқыту бағдарламалары бар. Жергілікті өнеркәсіп аймақтарының ауданы екі есеге ұлғайды және жалға алуға немесе құрылыс салуға жарамды кеңістік ұсынады. 2011 жылға дейін Йерухамдағы тұрғын үй құрылысы Амидар немесе тұрғындардың өздері тарапынан коммерциялық емес жолмен жүргізілді. Болашақта жақын орналасқан Оқу базалары қаласына қызмет ету үшін әскери қызметшілер Йерухамға көшіп келеді деген болжаммен, жекеменшік құрылыс үшін жер участақтары босатылды. 2015 жылы Йерухамда MindCET техноинкубаторы құрылды, ол білім беру технологиялары саласындағы кәсіпкерлер, зерттеушілер, мұғалімдер және студенттер арасындағы ынтымақтастықты дамытуға бағытталған көшбасшылық пен инновация орталығы болып табылады. MindCET edtech стартаптары үшін жоғары технологиялық акселераторды басқарады.

Білім

Ерухамда 5 бастауыш мектеп (Мемлекеттік жалпы және Мемлекеттік діни), 3 ультра-ортодоксал мектеп және ОРТ-қа қарайтын жалпы орта мектеп бар. «Кім болса да істей алады» бағдарламасы іске қосылғалы Багрут аттестатын алуға құқылы орта мектеп оқушыларының саны артты. Ерухамдағы барлық мектептер GBS онлайн жүйесін пайдаланады, ол оқушыларға үйде мектеп материалдарын оқуға мүмкіндік береді. «City Plays Music» бағдарламасы барлық бастауыш мектептерде музыкалық білім береді және екі жастар оркестрін ұйымдастырады. Бильвав Шалем ер балаларға арналған жоғары діни мектебі (ешива) және Қама қыздарға арналған орта мектептің мектебі елдің түкпір-түкпірінен оқушыларды тартады. Ешиват ХаХесдер Ерухам (әскери қызметпен қатар діни білім беретін ерлерге арналған жоғары оқу орны) да елдің түкпір-түкпірінен студенттерді тартады және эфиопиялық жас жігіттерге арналған ерекше басшылық бағдарламасын жүзеге асырады. Midreshet Be'er жас дінші қыздарға арналған орта мектептен кейінгі бағдарламаны ұсынады, ол оқуды қоғамдық еріктікпен үйлестіреді. Әйелдер екі жыл IDF немесе Ұлттық қызметте өтеді, ал соңғы жарты жылда Ерухамдағы әлеуметтік жобаларға қатысады. Офек Адам Ресурстарын Дамыту орталығы 30-дан астам ересектерге білім беру және оқытуды үйлестіреді. Вейцман институты, Бен-Гурион университеті, Ашық университеті, Еврей университетінің Білім беруді дамыту орталығымен бірлескен бағдарламалар және Ядролық зерттеу орталығының ғалымдарының еріктілігі білім беру жетістіктерін жақсартуға және, әсіресе ғылым саласында, білімді кеңейтуге бағытталған.

Мәдениет

Ерұхам Матнасы (жергілікті қоғамдық орталық) пьесалар, қойылымдар, жазғы шаралар, музыка сабақтары, спорттық іс-шаралар, табиғатқа бағытталған сабақтан тыс іс-шаралар, аудандық клубтар, иммигранттарды бейімдеу шаралары, идиш хоры және қоғамдық театр тобын ұйымдастырады. Кітапханада иврит, орыс және ағылшын тілдерінде 60 000 кітап бар, сонымен қатар мектепке дейінгі және бастауыш сынып оқушылары үшін дамыту шаралары, авторлармен кездесулер, компьютерлік оқыту, ата-аналар мен балаларға арналған семинарлар және шығармашылық жазу топтары ұйымдастырылады. Матнас жастар бөлімі "Махсан 52" жастар клубын, жастар рок-топтарын және екі жастар кеңесін (әр түрлі жас топтары үшін) басқарады. Израиль скауттар қозғалысы "Цофим" және "Бнай Акива" қалада филиалдарына ие. Мидрешет Бейахад семинар орталығы мен жастар жатақханасы келуші топтар, негізінен студенттер үшін саяхаттар, семинарлар және басқа да іс-шараларды ұйымдастырады, сондай-ақ жергілікті мектептерде еврейлік бағдарламаларды жүзеге асырады. Басқа мәдени бағдарламаларға құжаттама арқылы қоғамды күшейтуге бағытталған "Teudat Zehut Yeruham" жобасы және шығармашылық, плюралистік иудаизмді дамытатын "Bamidbar" аймақтық орталығы кіреді.