Кіріспе

Саураштра, сондай-ақ Катиявар деп те аталады, Үндістанның Гуджарат аймағындағы Араб теңізі жағалауында орналасқан жартылай арал аймақ. Ол Гуджарат штатының үштен шамасы бір бөлігін, атап айтқанда Гуджараттың 11 ауданын, соның ішінде Раджкот ауданын қамтиды. Бұрын Үндістанның жеке штаты болған, кейін Бомбей штатымен біріктірілген. 1961 жылы Бомбейден бөлініп, Гуджарат штатына қосылды.

Орналасқан жері

Саураштра түбегі оңтүстік және оңтүстік-батыста Арабия теңізімен, солтүстік-батыста Куч шығанағымен, ал шығыста Хамбат шығанағымен шектеседі. Осы екі шығанақтың тобынан – Кютч пен Хамбаттың Кіші Рандары, жартылай тұзды батпақтар мен жартылай құмды шөлдер құрлыққа қарай созылып, Катхиавардың оқшаулануын күшейтеді, бірақ Гуджараттың материгімен солтүстік-шығыста жалғасқан бір тар жер жолағы бар. Түбек кейде Кати Дарбардың құрметіне Катиавар деп аталады, олар бұл аймақтың көп бөлігін бір кезде басқарған. Дегенмен, Саураштра мен Катхиавар толықтай бірдей емес, себебі Саураштраның тарихи аймағының бір бөлігі Катхиавар түбегінен тысқары жерге созылады. Сорат түбектің оңтүстік бөлігін құрайды. «Сау» сөзі «100» дегенді, ал «растра» – «тілдер» дегенді білдіреді, сондықтан Саураштра «100 тілден» тұрады, яғни бір ғана түпкі сөз жоқ. Кейбір сарапшылардың пікірінше, Саураштра атауы Саура Раштрадан шыққан. Санскрит тілінде «саура» – күн, ал «раштра» – ел деген мағынаны білдіреді. Демек, бұл «күн елі», және бұл аймақта ежелгі заманда 12 күн храмдары болған. Ұзаққа созылған ислами шабуылдары кезінде осы храмдардың қасиетті бейнелері басқа жерлерге көшірілді, соның бірі Махараштра штатының Ратнагири ауданындағы Павасқа жақын Кашелидегі Канакадития храмында сақталған. Ал қалған 11 бейненің қазіргі орны белгісіз.

Этимология

"Саураштра" атауы санскрит тілінен келген, सौराष्ट्र (saurāṣṭra) деген сөзден. Бұл сөз су (su) + राष्ट्र (rāṣṭra) сөздерінің врдхи түрінен пайда болған. Осылайша, атаудың тікелей мағынасы – "(бір) жақсы елден (немесе) жақсы елге қатысты".

Айналу

Көп уақыт бойы осы аймақ Сорат деп аталатын. 9-шы мен 14-шы ғасырларда Чудасама Раджпуттары Вантали және Джунагад қалаларын кезекпен астана етіп, Соратты басқарып келді. Чудасама раджпуттары Соратты басқа ешкімге қарағанда ұзақ биледі, содан кейін Сорат аймағы мұсылман билігіне қарады. Саураштраның мұсылманша атауы болған Сорат бастапқыда он пранттың бірі болған, бірақ отаршылдық дәуірінде ол тірі қалған төрт пранттың біріне айналды, ал қалғандары таратылды. Британдық билік кезінде құрылған Джунагад мемлекеті (сондай-ақ "Джунагарх" немесе "Ескі бекініс" деп те аталады) және оның көршілес мемлекеттерін Батыс Үндістан мемлекеттері агенттігі (WISA) бақылап отырды. 1947 жылы Джунагадтың мұсылман билеушісі өзінің аумағын Пәкістанға қосуға ниеттенді, бірақ басым көпшілігі индуистерден тұратын халық көтеріліс жасады.

Саураштра штаты

1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін, Катиявардың 217 князьдік мемлекеті, оның ішінде бұрынғы Джунагад мемлекеті, 1948 жылдың 15 ақпанында Саураштра штатын құру үшін біріктірілді. Бастапқыда ол Катиявар Біріккен Штаты деп аталды, ал 1948 жылдың қараша айында Саураштра Штаты деп қайта аталды. Бұл процесте Шри Валлаббхай Пател жергілікті князьдар мен ұсақ субаларды (тек Саураштрада 222 адамды) көндіруге көп уақыт жұмсады. Алайда, Бхавнагар мемлекетінің махаражасы Кришнакумар Сингхжи өзінің үлкен және патшалық Бхавнагар / Гохилвар империясын Сардар Валлаббхай Пателге ұсынып, Бхавнагар Үндістан Одағына қосылған елдегі алғашқы мемлекет болды. Саураштраның астанасы Раджкот қаласы болды. Кейін 1955-1959 жылдар аралығында Үндістан Ұлттық Конгресінің президенті болған Учаранграй Навалшанкар Дхебар Саураштраның алғашқы бас министрі атанды. 1954 жылдың 19 желтоқсанында оның орнын Расиклал Үмеданд Парих басты. 1956 жылдың 1 қарашасында Саураштра Бомбей штатына қосылды. 1960 жылы Бомбей штаты тілдік принцип бойынша Гуджарат және Махараштра штаттарына бөлінді. Саураштра аумағы, оның ішінде Джунагад және Сораттың барлық бөлігі Гуджарат штатының құрамына кірді.

Пошта маркалары

Алғашқы пошта маркалары 1864 жылы Жунагад княстығы үшін шығарылды. Олар үш жолды хинди жазуынан тұрды, қара түсті қағаздағы түссіз әріптермен қолмен басылып, су бояуымен жасалған. 1868 жылы екінші шығарылымда түрлі түсті әріптер қолданылды, олар қара немесе қызыл түсте әртүрлі түсті қағазға басылды. 1877 жылғы шығарылымда алғаш рет латын әріптері пайда болды; дөңгелек дизайнының жоғарғы жағында "SORUTH POSTAGE" және төменгі жағында "ONE ANNA OF A RUPEE" (немесе "FOUR ANNAS") деген жазулар болды. Олардың кейбіреулері 1913–14 жылдары қосымша төлеммен бағаланды, содан кейін 1914 жылы жаңа дизайндағы маркалар шықты. 1929 жылы шыққан сегіз маркада навабтан басқа Жунагад, Гир арыстаны және Катхи аты бейнеленген. 1937 жылы бір анна номиналы "ПОШТА ЖӘНЕ ТАБЫС" деп жазылған күйінде қайта шығарылды. Саураштра Үндістан провинциясы өз маркаларын жасаған жоқ, бірақ Үндістан маркаларын қабылдамас бұрын Саураштра пошталық қолдану үшін сот төлемақы маркасын басып шығарды, содан кейін 1929 жылғы үш маркаға қосымша төлем салу арқылы тағы бір анна маркасын жасады.