Кіріспе
Колхапур – Үндістанның Махараштра штатының оңтүстік бөлігіндегі Панчганга өзенінің жағасында орналасқан қала. Кольхапур Оңтүстік Махараштрадағы ең маңызды қалалардың бірі және ғасырлар бойы тарихи, діни және мәдени орталық болып келді. Қала өзінің ерекше тағам мәдениетімен, соның ішінде Колхапури асханасымен әйгілі. Кольхапур Махараштраның батыс бөлігінде жатыр және көбінесе "Дакшин Каши" немесе "Махатеерт" деп аталады. Қаланың бай тарихы бар, соған байланысты Коллагири, Колладигирипаттан және Коллпур сияқты басқа да аттары болған, олардың барлығы "алқап" дегенді білдіреді. Шамамен б.з. 2-ші ғасырында Кольхапур "Кунтал" деп аталған. Кольхапур рухани тарихы және Амбабай ретінде танымал Махалаксми қасиетті орнының ежелгілігіне байланысты "Дакшин Каши" немесе Оңтүстік Каши деп белгілі. Аймақ 2019 жылы географиялық көрсеткіш статусын алған, қолмен жасалған және тоқылған былғарыдан тігілген Колхапури шаппалдарымен танымал. Инду мифологиясында бұл қала "Карвир" деп еске алынады.
Этимология
Кольхапур қаласы индустар тарихындағы Колхасур атты демонның есімімен аталады. Аңыз бойынша, Колхасур өз ұлдарын құдайлар адамдарды мазалағандары үшін өлтіргеннен кейін, аскетизмді тастап, Махалакшмиге дұға етіп, оған жүз жылға осы аймақты қалдыруын сұрайды. Ол осы кезеңде көптеген қылмыстар жасады, бірақ жүз жыл өткен соң, құдай оны қайта оралып, жасаған күнәсі үшін өлтірді. Өлімі алдында ол осы жерге өзінің атын қоюын тіледі, және осы тілегі орындалып, аймақ Кольхапур деп аталды. «Колха» - Колхасурды, ал «пур» - қала деген мағына беретін санскрит сөзі. Кейіннен астана Кольхапурға көшірілгенімен, олардың кейбір құжаттарында Валавада және Праналака немесе Падманала (Панхала) төбелері патшалық резиденциялар ретінде айтылады. Қархад қаласы Шилахара дәуірінде де маңыздылығын сақтап келді. Бұл тармақ Раштракута билігінің соңғы кезеңінде билікке жетті, және басқа екі тармақтың патшаларынан өзгеше, бұл тармақ тіпті өздерінің ерте құжаттарында да Раштракуталардың тегіне сілтеме жасамайды. Олар біраз уақыт бойы кейінгі Чалукия әулетінің жоғарылығын мойындады. Олардың жазуларынан көрініп тұрғанындай, олар каннада тілін ресми тіл ретінде қолданған. Бұл тармақ шамамен 940-1220 жылдар аралығында Махараштраның оңтүстігін басқарды. 940-1212 жылдары Кольхапур Шилахара әулетінің билік орталығы болды. Тердалдағы жазуда Гонка патшаның (1020-1050 жж.) жылан шаққандығы және оны джайнизм дінінің садулары емдегені айтылады. Содан кейін Гонка егерме екінші джайнизм тиртханкарасы (ағартылған) Неминатхқа арналған ғибадатхана салдырды. Осы кезеңнен бастап Кольхапур және оның төңірегіндегі джайнизм ғибадатханалары Гонка Джиналая деп аталды. 1055 жылы Бхожа I (Шилахара әулеті) тұсында Магхананди (Колапурия) атты белгілі ачарья (рухани жетекші) Рупанарайана джайн ғибадатханасында (басади) діни институт құрды. Магхананди сондай-ақ Сиддханта Чакраварти деп танылды, яғни кітаптардың ұлы шебері. Шилахара әулетінің патшалары, мысалы Бхожа I-ге мұрагер болған Гандарадития I, Магханандидің шәкірттері болды. Кольхапур Батыс Чалукия империясы мен Раджадхираджа Чола және Чола империясының кіші інісі Раджендра Чола II арасындағы қақтығыстың ортасы болды. 1052 жылы Коппам шайқасынан кейін жеңімпаз Раджендра Чола II Кольхапурға аттанып, джаястамбха (жеңіс бағанасы) орнатты. 1109-1178 жылдар аралығында Шилахара патшалары Гандарадития I, Виджаядития және Бхожа II Хідрапур, Кольхапурда Шива Иесіне арналған Копешвар ғибадатханасын салды.
Колхапур штаты
Кольхапур мемлекетін Тарабай 1707 жылы Маратха тағы үшін болған мұрагерлік дау кезінде құрды. Маратха тағына Тарабайдың ұрпақтары отырды. Олардың ішіндегі көрнекті билеушілердің бірі – Раджарши Шаху Махарадж (Кольхапур Шахуы). Ол билік еткен жылдары барлық каста мен дінге жататын адамдарға тегін білім беруді қолдады және әлеуметтік теңсіздікке қарсы күресті. 19 ғасырда бұл мемлекетті британдықтар жаулап алды. 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін, Кольхапур махаражасы 1947 жылдың 14 тамызында Үндістан Доминионына қосылды және 1949 жылдың 1 наурызында Бомбей штатымен бірікті. Кольхапур кейде Колапур деп те жазылады. Көптеген жағдайларда Кольхапур өзінің бай діни тарихына байланысты Дакшин Каши, яғни Оңтүстік Каши деп аталады.
Жазба орындары
Кольхапур Девигитада, «Деви-бхагавата-пурананың» соңғы тарауында, шактизмнің мәтінінде еске алынады. Кольхапур Колламаға табыну орны ретінде танымал. Мәтінде Деви былай дейді:
"О, таулардың патшасы! Дегенмен, Мен Өз бақталарыма деген қамқорлығымнан нәрсе айтайын. Тыңдаңыз. Оңтүстік елде Коллапура деп аталатын ұлы қасиетті орын бар. Онда Деви Амбабай әрқашан мекендейді."
"O King of Mountains! Still I am now telling something out of My affection to My Bhaktas. Hear. There is a great place of pilgrimage named Kollapura in the southern country. Here the Devi Ambabai always dwells."
География
Кольхапур – Махараштра штатының оңтүстік-батысында, Мумбайдан оңтүстікке, Пунадан оңтүстікке, Бенгалурудан солтүстік-батысқа, Хайдарабадтан батысқа және Сангли қаласынан батысқа орналасқан ішкі қала. Махараштра штатында Кольхапурға ең жақын қалалар мен кенттер: Ихалкаранжи, Джейсингпур, Кодоли, Пэт Вадгаон, Кагал, Касаба Валва, Сатара. Қала Батыс Гаттардағы Сахаядри тауларында орналасқан. Умгаон ауылының жанында Тамбрапарни өзенінің бөгеті және сондай-ақ Раднагари және Каламбавади бөгеттері де жақын жерде. Панхала және Джотиба ғибадатханалары да Кольхапурдың жанында орналасқан.
Климат
Кольхапурдың климаты Махараштраға тән жағалау және ішкі аймақтардың әрекетінен қалыптасқан. Кольхапурдағы жаз айларында температура салыстырмалы түрде салқын, бірақ көршілес ішкі қалаларға қарағанда ылғалдырақ болады. Маусым айынан қыркүйекке дейін қалаға мол жауын-шашын түседі, бұл Батыс Гат тауларына жақын орналасуымен байланысты. Осы кезеңдегі ауыр жаңбырлар су тасқынына әкеп соқтырады. 2005, 2006, 2019 және 2021 жылдары ірі су тасқындары тіркелді. Жаңбырлы маусымда температура 19-30 °C (66-86 °F) аралығында төмендейді. Кольхапурда қарашадан ақпанға дейін қыс мезгілі басталды. Махараштраның Пуне және Нашик қалаларынан өзгеше, Кольхапурдағы қысқы температура салыстырмалы түрде жылы. Ең төменгі температура 9-16 °C (48-61 °F) аралығында, ал ең жоғары температура 24-32 °C (75-90 °F) аралығында болады, себебі қаланың биіктігі жоғары және Батыс Гат тауларына жақын орналасқан. Бұл маусымдағы төмен ылғалдылық жағымды ауа-райына ықпал етеді.
The city receives abundant rainfall from June to September, attributed to its proximity to the Western Ghats. These heavy rains often result in severe flooding during these months. Years such as 2005, 2006, 2019, and 2021 experienced significant floods. Temperatures are lower in the rainy season, ranging between 19 and 30 °C (66 and 86 °F). Kolhapur experiences winter from November to February. Unlike other cities in Maharashtra, such as Pune and Nashik, its winter temperatures are relatively warmer. Lows range from 9 to 16 °C (48 to 61 °F), while highs are in the range of 24 to 32 °C (75 to 90 °F), owing to its high elevation and proximity to the Western Ghats. The low humidity during this season contributes to pleasant weather.
Гидрология
Панчганга өзені Батыс Гат тауларында бастау алады. Ол қала мен айналасын сумен жарақтандыратын бес саласы бар: Бхогавати, Тулси, Кумби, Касари және Дамани өзендері. Кольхапурде көптеген көлдер бар. Ранкала көлі бұрын тас карьері болған. Каламба көлі 1873 жылы салынды. Бұл екі көл қала халқын ішуге жарамды сумен қамтамасыз етеді.
Басқару
Кольхапур қаласын Кольхапур муниципалдық корпорациясы (КМК) басқарады. Қала А-дан Е-ға дейінгі әріптермен аталатын бес бөлімге бөлінген. Корпорация тұрғындарға кәрізді тазарту және тегін кремация сияқты қызметтер көрсетеді, сондай-ақ бірнеше жақсартулар жасады, мысалы, Кольхапур жол жобасы, қаланың ашық кеңістіктеріне заңсыз құрылыс енуін тоқтату мақсатындағы «Заңсыз құрылысқа қарсы күрес» акциясы және жолдарды жақсарту мен дауыл суларын басқаруға бағытталған Суварна Джаянти Нагароттан жобасы. КМК 1972 жылдан бері кеңейтілмеген Кольхапур қаласының әкімшілік шекарасы сияқты мәселелермен де бетпе-бет келеді, бұл қаланың түрлі мемлекеттік бағдарламалардан пайда көруіне кедерілтің келтіреді. Кольхапур қалалық және аймақтық даму басқармасы 2017 жылдың 16 тамызында құрылды. Бұл басқарма Кольхапур қаласын және оның төңірегіндегі 42 ауылды басқару үшін құрылды, мақсаты – Кольхапур қаласы мен көршілес ауылдардың тепе-тең дамуын қамтамасыз ету.
Демография
2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша, Колхапур қаласының халқы 549 236 адамды құрайды, ал «Колхапур қалалық және аймақтық даму органының» халқы 561 837 адамды құрайды. Колхапур Үндістан аудандары арасындағы адам даму индексінің ең жоғары көрсеткіштерінің біріне ие, 2011 жылы ол 0,770-ке жеткен. Колхапурдағы басым дін – индуизм.
Экономика
Кольхапурдың жан басына шаққандағы ішкі жалпы өнімі штаттың орташа көрсеткішіндегіден жоғары. Онда Сангли, Сатара, Пуне және Бангалор қалаларындағы өнеркәсіптерге қолдау көрсететін автокөлік құрастыру, құю және қорыту өндірістік кәсіпорындары бар. Кольхапур – жылына 15 миллиард рупия сомасына экспорт тасымалдайтын, шамамен 300 құю фабрикасы орналасқан өнеркәсіптік қала. «Кирлоскар» тобының «Кирлоскар Ойл Инжинс Лимитед» (KOEL) өндіріс орны, сондай-ақ «Реймонд» киім фабрикасы Кольхапурдың жанындағы Кагал МИДЦ-де орналасқан. Кольхапурдың тағы екі өнеркәсіптік аймағы бар: Гокул-Ширгаон МИДЦ және Широли МИДЦ. Шиваджи Удъямнагар – 100 жылдан астам кәсіпкерлік дәстүрімен мақтанатын және мұнай қозғалтқыштарына маманданған қаланың өнеркәсіптік аймағы. Бұл қала Колхапури шапалының отаны, ол қолмен жасалған бұқа терісінен тігілген, өсімдік бояуларымен жергілікті жерде өңделген аяқ киім. Колхапури шапалы Махадуар көшесінде сатылады. Басқа қолөнер түрлеріне матаға қолмен сурет салу, күміс, мұнық және пастадан жасалған зергерлік бұйымдар, қыштан жасалған ыдыстар, ағашқа ою, лактан жасалған бұйымдар, мыспен жұмыс жасау, тотыққан күмістен жасалған өнер туындылары, сондай-ақ тігін және кесте жатады. Колхапури зергерлік бұйымдарына Колхапури саадж, патля (кең білезіктердің жұбы), чичпети (мойынға тағатын әшекей), танмани (қысқа әшекей), нат (мұрын сақинасы) және бажубанд (қолға тағатын әшекей) кіреді.
Кино өнеркәсібі
1917 жылы 1 желтоқсанда Бабурао Пайнтер Колхапур қаласында «Махараштра фильм компаниясын» құрды. Бұл қала маратхи киноиндустриясының басты орталығына айналды. Колхапур көптеген кинофестивальдерді қабылдайды, оның ішінде Колхапур халықаралық кинофестивалін. Колхапур киноқаласы 2017 жылы жаңартылды.
БАҚ және телекоммуникация
Кольхапурдың басты газеті — Пудхари. Басқа маратхи тіліндегі газеттерге Сакал, Локсатта, Локмат, Кесари, Саамна, Тарун Бхарат және Пунанагари жатады. Ағылшын тіліндегі күнделікті газеттер: "The Times of India" (Кольхапур басылымы), "The Indian Express", "Business Standard" және "The Economic Times". Кольхапурдың FM радио станциялары: Tomato FM (94,3 МГц), Radio Mirchi (98,3 МГц), Radio City (95 МГц), Big FM (92,7 МГц) және All India Radio FM (102,7 МГц).
Спорт
Күршік (хинди және маратхи тілдерінде күшти деп аталады), футбол және кабадди қалада ең көп таралған спорт түрлері. Чатрапати Шаху стадионы Үндістанның күрес астанасы ретінде белгілі. Кольхапурдың күшти (күршік) тарихы ұзақ, және ол көптеген күрескерлерді тәрбиеледі. Бұл спорт Колхапур шаһы Шahuдың (1894–1922) тұсында гүлденді. Осы алтын ғасырда ол Колхапурдың барлық жеріне ахаралар немесе талимдер (күнделікті тілде осылай аталады) салдырып, Үндістанның түкпір-түкпірінен күрескерлерді шақырып, күрес турнирлерін ұйымдастырды. Сол кезден бері Кольхапурдың күрес мәдениетіне Гангавеш талимі, Шахупури талимі, Мотибаг талимі сияқты әртүрлі талимдер басыбайлы. Олардың әрқайсысында 70-тен астам күрескер жаттығудан өтеді. Үндістанның алғашқы жеке Олимпиада чемпионы Хашаба Дадасахеб Джадхав, Үндістанның алғашқы Хинд Кесари Шрипати Ханчнале және Рустам-и-Хинд Даду Чогуле Кольхапурдан шыққан. Чатрапати Шаху стадионы – Кольхапурдағы футбол стадионы. Үндістанның ең ірі күрес стадионы – Хасбаг күрес стадионы Кольхапур қаласында орналасқан. Б. Б. Нимбалкар (бұрынғы Ранжи крикетшісі), Сухас Хамкар (Азия мырзасы, жеңімпаз), Вирдхавал Хаде (үзуден Үндістан Олимпиадасының қатысушысы), Тежасвини Савант (Арджуна жүлдесінің иегері, әлем чемпионатының алтын жүлдегері), Рахи Сарнобат (Арджуна жүлдесінің иегері, Азия ойындарының алтын жүлдегері), Руча Пужари (шахматтан халықаралық әйел шебері), Шаху Мане де осы қаланың тұрғындары. 2017 жылғы FIFA U-17 әлем чемпионатында ойнаған Аникет Джадав Кольхапурдан.
Теміржол
Шатрапати Шаху Махарадж терминалы Кольхапур қаласын теміржол арқылы Үндістанның ірі қалаларымен байланыстырады, Мирадж, Сангли, Пуне, Мумбай, Бенгалуру және Нью-Делиге экспресс қызметтері бар. Күнделікті шаттл қызметі Кольхапурды Орталық теміржолдың Мирадж қаласындағы басты теміржол торабымен байланыстырады. Сондай-ақ, күн сайын Кольхапурдан Сангли теміржол станциясына дейін DEMU жергілікті пойыз қатынайды. Мирадж қаласынан Кольхапур арқылы Вайбхаввадиге дейінгі жаңа теміржол бағыты расталды, бұл Кольхапур және басқа да көптеген қалаларды Үндістанның батыс жағалау аймағымен байланыстырады.
Жол
Кольхапур 4-ші және 204-ші ұлттық тас жолдар бойында орналасқан. Кольхапур Сангли қаласынан 55 км, ал Пуна қаласынан 200 км қашықтықта жатыр. Қалада үш мемлекеттік көлік автобус аялдамасы бар: Орталық автобус аялдамасы (CBS), Ранкала автобус аялдамасы және Самбхажинагар автобус аялдамасы. Кольхапур қалалық көлігі (KMT) жергілікті автобус қызметтерін ұсынады. Кольхапурдағы Орталық автобус аялдамасы (CBS) күніне 50 000-нан астам жолаушыға қызмет көрсететін Махараштраның батысындағы ең жұмақты аялдама болып табылады.
Әуежай
Кольхапурдың ішкі әуежайы, сондай-ақ Шатрапати Раджарам Махарадж әуежайы деп те белгілі, қаланың оңтүстік-шығысында Уджалайвадиде орналасқан. Indigo компаниясы Хайдарабад және Тирупати әуежайларына күнделікті рейстерді, ал Ахмедабад әуежайына аптасына үш рет рейстерді орындайды. Star Air компаниясы Мумбай әуежайына аптасына үш рет рейстер жасайды. Ұшу-қону жолағын кеңейту және әуежай терминалын салу жұмыстары жүріп жатыр. Кольхапурға ең жақын халықаралық әуежайлар – Пуна халықаралық әуежайы және Гоа халықаралық әуежайы.
Білім
Колхапурда инженерлік, медицина, менеджмент, фармацевтикалық ғылымдар және ауыл шаруашылығы салаларында білім беретін оқу орындары бар. Шиважи университеті Кольхапур қаласында орналасқан. Халықаралық мектептер мен IAS-қа дайындық орталығы да бар. IAS-қа дайындық орталығы Раджарам колледжінің кампусында орналасқан. Орталыққа түсу емтихан нәтижесі бойынша жүзеге асырылады. Қала Үндістан мен Африканың түкпір-түкпірінен студенттерді тартады.
Тілдер
Маратхи тілі Кольхапур қаласында кең таралған негізгі тіл.