Кіріспе

Мадагаскарға эндемик гекко түрі.

Uroplatus phantasticus, шайтандық жапырақты құйрықты гекко, кірпік жапырақты құйрықты гекко немесе фантастикалық жапырақты құйрықты гекко – Мадагаскар аралына тән гекко түрі. 1888 жылы Джордж Альберт Буленгер алғаш сипаттаған U. phantasticus, Uroplatus гекколарының арасында денесі ең кішкентай түрі болып табылады, бірақ оның бір туысы U. ebenaui, қысқа құйрығының арқасында кішірек болуы мүмкін деген пікірлер де бар.

Этимология

Жалпы атауы, Uroplatus, екі грек сөзінің латыншасы: "ourá" (οὐρά) – "құйрық" және "platys" (πλατύς) – "жаты" дегенді білдіреді. Оның түрінің атауы phantasticus – латынша "соқпақ" сөзі, гекконның ерекше сыртқы түріне байланысты, бұл бельгиялық натуралист Джордж Альберт Буленгерді 1888 жылы оны "мифтік" деп сипаттауға итермеледі. Барлық Uroplatus геккондарының құйрығы жалпақ, бірақ жапыраққа ұқсас пішін тек ebenaui тобында (U. phantasticus, U. ebenaui және U. malama; бірақ U. ebenaui-де құйрықтың мөлшері айтарлықтай кішірейтілген) кездеседі. U. phantasticus пен U. ebenaui (Nosy Bé жалпақ құйрықты гекко) бір түр ме екені жиі талқыланады. Дегенмен, U. phantasticus басы, денесі және арқасында көбірек және ұзын тікендерге ие. Uroplatus туысына жататын басқа геккондардың құйрықтары да жалпақ, бірақ олар көбінесе геккон тыныш күйде болғанда оның силуэтын азайтуға қызмет етеді. Кейбір U. phantasticus геккондарының құйрығында шіріген жапыраққа ұқсас ойықтар болады. Бұл сонымен қатар жыныстық диморфизмнің бір түрі деп саналады, себебі бұл белгі түрдің еркектерінде жиі кездеседі. Сонымен қатар, U. phantasticus әр көзінің үстінде кірпіктей өскіндіге ие. Күндіз бұл бейімделулер гекконға ортамен үйлесуге көмектеседі. Түнде ол жасыру арқылы аң аулауға көмектеседі. Геконның қабақтары жоқ, көздерінің үстінде тек мөлдір қабықша бар, сондықтан олар көзге түскен шаң мен қоқысты сүрту үшін ұзын, жылдам тілдерін пайдаланады. Оның ішкі жағында ұқсас түрлерден ажыратуға көмектесетін кішкентай қара нүктелер бар.

Қорғау

Бұл түрдің өмір сүруіне ортаның жойылуы, орманды кесу және үй жануарлары саудасы үшін жинау сияқты факторлар қауіп төндіреді. Зерттеулер жапыраққұйрықты гекконның өте нақты ортада ғана тіршілік ететінін және табиғи ортасының кез келген деградациясына төзбейтінін көрсетеді. Бұл оларды ортаның нашарлауы мен жинаудың салдарына осал етеді, бұл олардың танымал үй жануарлары болғандықтан жиі кездесетін мәселе. Дүниежүзілік табиғат қоры (WWF) барлық Uroplatus түрлерін заңсыз жануарлар саудасынан қорғалатын "Ең ізделіміндегі он түрдің тізіміне" енгізді, себебі олар "халықаралық үй жануарлары саудасы үшін алаңдатарлық деңгейде ұсталып, сатылуда". Бұл CITES 2-қосымшасында қорғалатын жануар. Сондықтан қорғалатын аумақтар аса маңызды, және қазіргі уақытта жапыраққұйрықты геккон кем дегенде үш жерде кездеседі: Царатанана қатаң табиғат қорығында, Мароджей ұлттық паркінде және Анжанахарибе арнайы қорығында. Дегенмен, тіпті қорғалатын аумақтарда да жапыраққұйрықты гекконды заңсыз аулау орын алатыны белгілі, және осы қауіпті әрекетті бақылауға бағытталған күш-жігер қажет, егер осы ерекше және бірегей бауырымен жорғалаушысы сақталса. Бұл геккон, көпшілік ойлағандай, құстардың жемі емес.