Кіріспе

Қалқалылар түрлері
Түрлер қорабы
|аты = Көк құйрықты күндізгі қазқайың
|сурет = Phelsuma cepediana Mauritius 040128.jpg
|суретінің түсірілімі = Аталық, Сенневиль, Маврикий
|сурет2 = Көк құйрықты күндізгі қазқайың (Phelsuma cepediana).jpg
|сурет2 түсірілімі = Әйел, Эбоний орман қорығы, Шамарель, Маврикий
|туыс = Phelsuma
|түрі = cepediana
|авторы = (Milbert, 1812)
|таралу картасы = Phelsuma cepediana distribution.png
|синонимдер = *Gecko cepedianus
Phelsuma crepidianus [sic]
Phelsuma ornatum
Anoplopus cepedeanus [sic]
Platydactylus cepedianus
Phelsuma trilineatum
Phelsuma cepedianum
Phelsuma cepediana
|синонимдер сілтемесі =

Сипаттама

Phelsuma cepediana – орташа өлшемді күндізгі геккон. Оның жалпы ұзындығы (құйрығын қоса есептегенде) 9,5 – 14 см (3,75 – 5,5 дюйм) жетеді. Әйел көкқұйрықты геккондар әдетте еркектерге қарағанда кішірек болады. Еркек көкқұйрықты геккондардың түсі әйелдерге қарағанда әлдеқайда жарқын. Еркектердің денесінің түсі ашық жасыл немесе көкшіл жасыл. Еркектердің арқасы ашық көк түсті және қою қызыл дақтармен, сызықтармен жабылған. Еркектердің құйрықтары терең көк түсті, осы көк түс олардың бетінде де кездесуі мүмкін. Әйелдерде еркектерге тән жарқын көк түс жоқ. Олардың арқасы ашық жасыл, ал дақтары қызыл қоңыр түсті. Арқаның бүйір жолағы әрқашан болады, ол үзіліске ұшырауы мүмкін. Мұрыннан иыққа дейін қызыл жолақ созылады.

Тіршілік ету ортасы және таралуы

Көк құйрықты геккондар және басқа да бауырымен жорғалаушылар түнде жасанды жарыққа сезімтал болады және осы жарыққа ұшырағаннан кейін мінез-құлқын өзгертеді. Бұл геккондар, негізінен, күндізгі өмір салтын ұстанады, олардың туысы (Phelsuma) геккондарының көпшілігі сияқты. Жасанды жарық көздері болған жағдайда көк құйрықты гекконның азық іздеу мінез-құлқы күндізгіден түнгіге ауысады. Түнгі белсенділікке қарсыласу немесе шабуылдық мінез-құлық, көбейіп-өрбу және азық іздеу жатады. Жасанды жарық түнгі уақытта қолданылса, ол көру арқылы азықтанатын жыртқыштардың азық іздеуге жұмсайтын уақыты мен күш-жігерін өзгертеді. Phelsuma cepediana – Маскарен аймағының әлі күнге дейін тірі қалған жеті түрінің бірі. Бұл түр Маврикий тауларында өсетін Roussea simplex атты өрмелегіш бұтаның жалғыз тозаңдаушысы және тұқымын таратушысы болып табылады. Олар көбінесе кокос пальмасы, банан ағашы және папайя сияқты жеміс беретін ағаштар мен бұталарда кездеседі. Бұл жерлер жылы және ылғалды климатты ұнатады. Көк құйрықты күндізгі геккон Маврикий аралында қоныстанды, онда ол кеңінен таралған. P. cepediana Мадагаскарға да әкелінген болуы мүмкін, онда ол бірнеше рет, соның ішінде Ивилоина аймағында тіркелген. Алайда, бұл байқаулар әлі расталмаған. Бұл кесірткелер ауыл шаруашылығы жерлерін мекендеуге қабілетсіз болғанымен, егер бұл бақтар жыл бойы жеміс немесе гүл беретін ағаштардың жанында болса, суарылып, егілген қала маңындағы бақтарда тіршілік ете алады.

Диета

Көк құйрықты күндізгі геккон түрлі жәндіктер мен басқа да омыртқасыз жануарлармен қоректенеді. Одан әрі, ол жұмсақ, тәтті жемістердің, тозаңның және нектардың үстінен тіл тигізеді. Қазіргі кезде өте қауіпті жағдайдағы лиана Русса симплекстің гүлдері көп мөлшерде нектар шығарады және оларды көк құйрықты күндізгі геккон ғана тозаңдандырады. Көк құйрықты күндізгі геккон жемістен шығатын, кішкентай тұқымдарды қамтитын, желе тәрізді затты жалайды. Ол тұқымдарды өз нәжісі арқылы таратуға көмектеседі.

Мінез-құлық

Бұл Phelsuma түрі өзіне де, басқа Phelsuma түрлеріне де өте агрессивті болуы мүмкін. Тұтқын күйінде, егер аналықтар қашып құтыла алмаса, еркектер кейде аналықтарды ауыр түрде жарақаттайды. Мұндай жағдайда еркек пен аналықты бөліп ұстау қажет.

Қорғау түсі мен мінез-құлқы

Қашарлар түстері мен үлгілерін онтогенетикалық түрде өзгерте алады. Көрнекті құйрық түстері тек жас жануарларда ғана пайда болады және ересекке жеткенде солғын болуы мүмкін. Зерттеулер осы құйрық түстерінің "құйрыққа жасалатын шабуылдар кезінде белсенділіктің артуына және шабуылды ауыстыруға" байланысты екенін анықтау үшін жүргізілді. Зерттеулер көрсеткендей, қызмет ету деңгейінің өзгеруі онтогенетикалық түс және үлгі өзгерістеріне әсер етеді. Ашық кеңістікте белсенді болып, азық іздейтін қашарларға жасырын аң аулаушылардың шабуылдау ықтималдығы артады. Шабуылдан ауыстыру көрсетулері мен жарқын түстер шабуылдарды құрбан болатын құйрыққа бағыттай алады. Осылайша, олжаның шабуылдан аман қалу мүмкіндігі артады.

Көбею

Көк құйрықты геккондар 3-4 апта сайын жұмыртқа салады. Әдетте, олар 2 жұмыртқадан салады. Ана геккондар жұмыртқаларын қауіпті және қорғалған жер деп ойлаған жерге салады. Геккондар қауіпсіздікті арттыру үшін жұмыртқаларын жабыстырады. Егер оларды 28 градус Цельсий температурасында ұстаса, жұмыртқалар 40-45 күннің ішінде жарылады. Жаңа туған геккондардың ұзындығы шамамен 40 мм немесе 1,6 дюйм болады.

Жыртқыш жануарлар

Бұл геккондар көбінесе жауларынан қорғану үшін пальма сияқты Пандан өсімдіктерінің тығыз шоғырларына тығылып жүреді. Phelsuma cepediana-ны жоғары қауіпті жағдайдағы Маврикий бүркіті жейді. Бұл құс негізінен Фелсума гекколарымен қоректенеді, сондықтан Phelsuma cepediana оның басты азығының бірі болып табылады. Маврикийге ендемік басқа құстар да Фелсума гекколарымен қоректенеді. Маврикийге Үнді-Тынық мұхиты аймағынан әкелінген 2 мм ұзындығындағы Technomyrmex albipes құмырсқасы, ұнжырғалы жәндіктерді қорғау үшін Roussea гүлдерін сазбен жабады. Олар өсімдік шырынын ішіп, қантты несеп бөліп шығарады, ал құмырсқалар осы несепті жинап алады. Құмырсқалар өсімдікке келген жануарларға шабуылдап, көк құйрықты күндізгі гекконның гүлдерді тозаңдауына және жемістерді жеуіне бөгет жасайды, осылайша Роусеаның көбеюіне елеулі кедергі келтіреді.

Тұтқындық

Ер Фелсума цепедианалары жарқын түстеріне байланысты үй жануарлары ретінде өте жоғары сұранысқа ие, сондықтан әрқайсысы 100-ден 200 долларға дейін бағаланады. Дұрыс күтім жағдайында көк құйрықты күн гекондары 15 жылға дейін өмір сүре алады.