Кіріспе

Үндістандағы қала

Раджкот – Ахмадабад, Вадодара және Сураттан кейін Үндістанның Гуджарат штатындағы төртінші ірі қала. Раджкот – 2021 жылғы мәліметтер бойынша 2 миллионнан астам халқы бар Үндістанның 35-ші ірі қалалық аймағы. Раджкот – Үндістанның ең таза 6-шы қаласы және 2021 жылғы наурыз айына қарай әлемдегі ең жылдам дамитын 7-ші қала. Қала Раджкот ауданының әкімшілік орталығы болып табылады, штаттың астанасы Гандинагарттан 245 км қашықтықта, Ажи және Ньяри өзендерінің жағасында орналасқан. Раджкот 1948 жылдың 15 сәуірінен 1956 жылдың 31 қазанына дейін Саураштра штатының астанасы болды, содан кейін 1956 жылдың 1 қарашасында Бомбей штатымен біріктірілді. Раджкот 1960 жылдың 1 мамырында Гуджарат штатына қайта қосылды.

Тарих

Раджкот құрылғаннан бері әр түрлі билеушілердің басқаруында болды. Оның ұзақ тарихы бар және Үндістанның тәуелсіздік күресіне елеулі үлес қосты. Раджкот Махатма Ганди сияқты көптеген көрнекті тұлғалардың туған жері. Раджкот қазірде мәдени, өнеркәсіптік және экономикалық қызметтердің қарқынды даму кезеңін басынан өткізуде. Раджкот – Үндістандағы 26-шы ең ірі қала және әлемдегі 22-ші ең жылдам дамитын қала. 2001 жылғы 26 қаңтарда болған 7.7 балдық Гуджарат жер сілкінісі Батыс Үндістанды қатты қозғалтып, Меркалли шкаласы бойынша Х (Өте күшті) деңгейіндегі интенсивтілікке жетті, нәтижесінде 13 805–20 023 адам қаза тауып, шамамен 166 800 адам жарақат алды. Бұл жер сілкінісінің ең көп зардабын Гуджараттың батысындағы Кутч аймағы көріп отыр.

География

Раджкот 128 метр (420 фут) орташа биіктікте орналасқан. Қала Ажи және Ньяри өзендерінің жағасында жатыр, алайда бұл өзендер шілдеден қыркүйекке дейінгі жаңбырлы айларда ғана сулы болады. Қаланың ауданы 170,00 км² құрайды. Раджкот Үндістанның Гуджарат штатындағы Саураштра аймағында орналасқан. Раджкоттың маңыздылығы Гуджараттың маңызды өнеркәсіптік орталықтарының бірі болып табылуымен байланысты. Раджкот Катиявар түбегінің орталық бөлігінде жатыр. Қала Гуджарат штатының Раджкот ауданында орналасқан және Раджкот ауданының әкімшілік орталығы болып табылады. Аудан шығысында Ботад, солтүстігінде Сурендранагар, оңтүстігінде Джунагад және Амрели, солтүстік-батысында Морби, батысында Жамнагар және оңтүстік-батысында Порбандар қалаларымен шектеседі.

Климат

Раджкоттың ыстық, жартылай құрғақ климаты бар (Köppen BSh), наурыздың ортасынан маусымның ортасына дейін ыстық, құрғақ жаз және маусымның ортасынан қазанға дейін ылғалды муссон маусымы. Орташа есеппен қалада жаңбыр жауады, бірақ бұл жауын-шашын жылдан жылға өте көп өзгеріп отырады – мысалы, 1911 және 1939 жылдары жауын-шашын аз болды, ал 1878 жылы және 1959 жылдың толық еместігіне қарамастан, көп жауды. Қарашадан ақпанға дейінгі айлар қоңыл, орташа температура шамамен 0,7°C, ылғалдылығы төмен. Раджкот қаласымен байланысты ең маңызды ауа райы құбылысы – циклон. Циклон әдетте жаңбырлы маусымнан кейін Араб теңізінде пайда болады. Аймақ муссон маусымынан кейін, сондай-ақ мамыр және маусым айларында көп жауын-шашын мен жоғары жылдамдықты желді бастан кешіреді. Дегенмен, маусым айында жауын-шашын мен желдің мөлшері муссоннан кейінгі кезеңге қарағанда азырақ болады. Күннұсқалар маусым мен шілде айларында Раджкот ауа райының маңызды бөлігі болып табылады. Жаз айларында температура аралығында өзгереді. Қыс айларында Раджкоттың температурасы аралығында ауытқып, бірақ жалпы алғанда қыс мезгілі ләззатты болады.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Раджкоттың жалпы халқы 1 390 640 адамды құрады. Раджкот қаласының сауаттылық деңгейі 82,20%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары. Халықтың 52,43% ер адамдар, ал 47,47% әйелдерді құрайды. Халықтың басым бөлігі индуистер, сонымен қатар мұсылмандар мен джайнистер азшылықты құрайды.

Мәдениет

Раджкоттағы адамдардың көпшілігі вегетариандықтарды құрайды. Раджкот әйелдері әшекейлерді өте жақсы көреді. Үлкен тізбектер, әсем алқалар және басқа да ауыр алтын әшекейлер тойларда, мерекелерде және басқа да шараларда жиі кездеседі. Киімдер маусым мен мерекелерге қарай өзгеріп отырады. Әйелдер көбінесе гуджарати стиліндегі сари киеді, ал ерлер кең көйлектер мен ресми киімдерде (көйлек және шалбар) көрінеді. Раджкот – көп мәдениетті қала. Мұнда гуджарати, хинди, урду, ағылшын, синди, бенгал, тамил, малаялам және маратхи тілдерін естуге болады. Дегенмен, гуджарати, хинди, урду және ағылшын тілдері ғана жақсы түсініледі. Раджкот – Катхиявадтың бір бөлігі. Сондықтан Раджкот тұрғындары Катхиявади деп те аталады. Раджкотты жиі "Рангилу Раджкот" (રંગીલુ રાજકોટ) деп атайды, бұл "Түсті Раджкот" деген мағынаны білдіреді. Раджкотты "Читранагри" (Суреттер қаласы) деп те атайды.

Көрнекті орындар

Раджкотта көптеген тарихи ескерткіштер мен орындар бар. Юбилейлік бақ – қала орталығында орналасқан, колониялық дәуірден қалған көптеген ескерткіштерді қамтитын үлкен, ашық саябақ. Бақтың ортасында ең ірісі Коннот залы орналасқан. Баққа жақын маңызды орындардың қатарында: Мохандас Ганди атындағы жоғары мектеп (қазір Махатма Ганди мұражайы), Каба Ганди Но Дело (Мохандас Гандидің балалық шағындағы үйі), Раштрия Шала, Уотсон мұражайы, Ротари қуыршақ мұражайы, Ланг кітапханасы, Ротари Мидтаун кітапханасы және Саураштра крикет лигасының стадионы бар. Ротари қуыршақ мұражайында әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген 1400-ден астам қуыршақ жинағы сақталған. Бұл мұражай Раджкот Мидтаун Ротари клубы және Раджкот азаматтық кооперативтік банкі бірлесіп басқарады. Мұражай қуыршақтардың бірегей коллекциясы үшін «Лимка рекордтар кітабына» енген. Ланг кітапханасы мен Г.Т. Шет кітапханасы Раджкот және Саураштра тарихының барлық кезеңдерін қамтитын мыңдаған құжаттар мен кітаптарды жинақтайды. Раджкотта көптеген басқа да қоғамдық кітапханалар бар, олардың көптеген филиалдары қаланың түкпір-түкпірінде орналасқан. Олардың ішінде Раджкот қалалық кітапханасының Ротари Мидтаун филиалы және тағы да басқалары бар. Раджкоттағы басқа да қызықты орындарға Дарбаргарх Хавели, Сваминараян Гуркул, Масондық зал, жарыс жолы, Ажи су тоғаны, Сваминараян ғибадатханасы, Искон ғибадатханасы, Вишвакарма Прабхуджи ғибадатханасы жатады. Юбилейлік бақта орналасқан Уотсон мұражайы адамзат тарихы мен мәдениетіне арналған жинаққа ие. Мұнда Үндістанның отарлық кезеңінен және Раджкот тарихынан қалған заттар қойылған. Раджкот Мемон Бордингі 1947 жылға дейін мұсылмандық қызметтің бас штабы болған. Саураштра мұсылман лигасы Раджкот Мемон Бордингінде көптеген мұсылман конгрестерін өткізген. Гайбаншах Пәріз Дарғасы – мұсылман немесе индус болсын, адамдардың сеніміне орталық. Гайбаншах Пәріз Дарғасында жыл сайын «Урсус» атты діни шара өтеді. Бұл шараға жыл сайын әр діннің өкілдері келіп, бейбітшілік пен адамгершілік туралы уағыз айтады. Дада Бхагван құрған Тримандир қаладан шалқары орналасқан, ол діни ағымдарға бөлінбейтін ғибадатхана. AIIMS Rajkot медициналық колледжі Раджкот ауруханасы ауданындағы PDU медициналық колледжінің уақытша кампусында орналасқан. Раджкумар колледжі 1868 жылы Катиявар князьдары мен басшылары (қазіргі Гуджараттың Саураштра аймағы) құрған. БІЛІМ.

Музыка

Раджкоттың өзіне тән музыка жанры бар, ол – «дай», және ол халық ертегілері мен нақыл сөздерін жеткізу үшін қолданылады. Раджкот сонымен қатар Катиявади халық музыкасын да мұра еткен. Қалада кәсіби түрде өнер көрсететін түрлі оркестрлер тобы да бар. Олар көбінесе Болливудтан шыққан музыкалық альбомдарды орындайды.

Спорт

Крикет қаладағы ең танымал спорт түрі. Бір күндік халықаралық жарыстар, Ранжи Трофи, Дулип Трофи сияқты отандық турнирлер, сондай-ақ көптеген мектеп және колледждер аралық турнирлер Мадхаврао Синдия крикет алаңында өткізіледі. Саураштра крикет ассоциациясы стадионы, бұрын Хандери крикет стадионы деп аталған, Раджкот қаласындағы жаңадан салынған 2-ші халықаралық крикет стадионы болып табылады. Стадионның сыйымдылығы 28 000-ден 32 000 көрерменге дейін жетеді. Бұл стадионда күндізгі және түнгі жарыстарды да өткізуге болады. Стадиондағы алғашқы халықаралық крикет матчы 2013 жылдың 11 қаңтарында Үндістан мен Англия командалары арасында өтті. Стадион баскетбол, волейбол және бадминтон сияқты басқа спорт түрлеріне арналған ареналарды қамтитын үлкен спорт кешенінің бөлігі болады. Бұл жерде Мадхаврао Синдия крикет алаңымен қатар Саураштра крикет ассоциациясының да матчтары өткізіледі. Раджкот Карсан Гаври және Четешвар Пуджара сияқты Үндістан крикет құрамасына енген крикетшілерді өндірді. Раджкот қаласының айналасында теміржол крикет алаңы және Раджкумар колледжінің оңтүстік алаңы сияқты көптеген басқа крикет алаңдары да бар. Крикеттен басқа, қалада хоккей, футбол, волейбол, бадминтон, теннис, үстел теннисі, шахмат, жүзу және сквош сияқты спорт түрлері де қарқынды дамып келеді. Соңғы жылдары жеке спорт клубтарының, спорт залдары мен фитнес орталықтарының саны едәуір артты. Катхиавар спорт залы, жабық стадион және Раджкот қалалық әкімдігінің бассейндері қаладағы маңызды спорт клубтары болып табылады. Жақында 14 жасқа дейінгі Гуджарат хоккей командасының құрамына Раджкоттан 16 ойыншы кірді. Қала шетінде жаңа, жаңғыртылған крикет алаңы да салынып жатыр. Көптеген жүзу бассейндері де бар. Раджкот қалалық әкімдігі Ишвариада 9 лункалы гольф алаңына да иелік етеді, оны Green Meadows Golf Club басқарады. 2016 және 2017 жылдары Раджкоттан шыққан команда Үндістан премьер-лигасында өнер көрсетті. Бұл франшиза Intex Technologies компаниясына тиесілі болды. Велосипедпен жүру Раджкотте жылдам дамитын спорт түрі. "Раджкот велосипед клубының" мүшелері 200 км-ден 1200 км-ге дейінгі қашықтықта өтетін BRM жарыстарына тұрақты қатысады.

Фестивальдар

Гарба ерлер мен әйелдердің екеуіне де танымал және Навратри мерекесінде орындалады. Би түн ортасынан бұрын басталып, таңға дейін жалғасады. Арыстанға мінген Мата Амбе, кез келген дінге берілген гужараттықтар үшін ерекше құрметке ие. "Джанмастами меласы" Жарыс жолағында бес күн бойы ұйымдастырылады, осы арқылы Джанмастами тойланады. Дивали ең маңызды мерекелердің бірі және әдетте бір аптаға созылатын демалыс болып табылады. Раджкот қалалық әкімдігі Дивали мерекесінде Раджкот тұрғындары үшін жыл сайынғы отшашу шоуын өткізеді. Мұсылман халқы да Құрбан айт мерекесін тойлайды. Холи мерекесі де көңіл көтерумен тойланады және қала тұрғындарының көпшілігіне ұнайды. Халық сондай-ақ 14 қаңтарда Үттәрайанды (Макар Санкранти) шатырларынан қағаз үйректер ұшырып тойлайды.

Экономика

Қала Гуджарат индустриялық даму корпорациясы (GIDC) және Гуджарат мемлекеттік қаржы корпорациясы (GSFC) басшылығымен ауыр және жеңіл өнеркәсіп салалары арқылы штат экономикасына үлес қосады. Раджкот экономикасына қала инфрақұрылымын дамыту үшін Дүниежүзілік банк 280 миллион доллар көмек берді. Ежелгі қаланы әдемілендіру және жаңғырту жоспарлары жасалған, оның ішінде Чандигарх сияқты Тас бақ салу көзделген. Қалаға жалғасатын жалғыз маңызды көпір – Кайзер-э-Хиндті қайта жаңартуға арналған 250 миллион долларлық жоба аяқталуға жақын.

Жылжымайтын мүлік

Жылжымайтын мүлік экономикалық және инфрақұрылымдық даму жағынан Раджкоттың дамуына маңызды үлес қосты. 2014 жылдың басынан бері Раджкот қаласында бірнеше жоғары қабатты үйлер салынды.

Өнеркәсіп

Раджкотта жасалған өнімдерге зергерлік бұйымдар, жібек тігістері және сағат бөлшектері жатады. Өнеркәсіптік өнімдерге подшипниктер, дизельдік қозғалтқыштар, ас үй пышақтары және басқа да кесу құралдары, сағат бөлшектері (корпустар мен білезіктер), автомобиль бөлшектері, металл өңдеу өнеркәсібі, құю өнеркәсібі, станоктар, биржа нарығы және бағдарламалық жасақтаманы дамыту кіреді. Қалада бірнеше CNC станоктары мен автокөлік бөлшектерін өндірушілер бар. Раджкотта шамамен 500 құю цехы бар. Бұл кластер негізінен жергілікті дизельдік қозғалтқыштар өндірісінің құю талаптарын қанағаттандыру үшін пайда болған. Кластердің географиялық орналасуы Ажи Васахат, Гондал жолы, Бхаванагар жолы, Шапар, Веравал және Метода аймақтарын қамтиды. Раджкоттағы құю цехтарының көп бөлігі ішкі нарық үшін сұр темірден құймалар шығарады. Құю цехтарының шамамен 2%-ы электр қозғалтқыштары мен автомобильдерге арналған құймаларды экспорттайды. Раджкотта сонымен қатар Гауридад ауылының жанында Үндістан Мұнай Корпорациясының (IOCL) Батыс аймақтық құбыр желілері бас кеңсесі орналасқан. GSPL және GSPC сияқты табиғи газ өнеркәсібі де бар. IOCL мұнай қоймасы да бар. Жақын арада Гуджарат үкіметі арнайы экономикалық аймақты дамыту үшін үлкен жерлер бөледі, ол үш аймаққа бөлінеді және бағдарламалық жасақтама мен автомобильдер сияқты салаларды қамтиды. Соңғы нарық шолуларына сәйкес, Раджкот Азиядағы ең ірі автомобиль өндіріс аймағына айналуда. Бұрын Раджкот дизельдік қозғалтқыштар және суға батыратын сорғылар саласында Үндістанның жетекші орталығы болған. Суға батыратын сорғылар әлі де қалада өндіріліп, бүкіл Үндістанға сатылады, ал ірі өндірушілердің кейбіреулері оларды экспортқа жібереді.

Раджкоттың жасыл алаңындағы " ақылды қала "

Қала жобасы шамамен 930 акр жерді қамтитын жаңа аумақты дамытуды көздейді, жобаның шамамен құны 2100 млрд теңге. Жоба әлемдік деңгейдегі, ақылды физикалық инфрақұрылымды, қоршаған ортаға қатысты жайлы, тұрақты, функционалды және технологиялық тұрғыдан дамыған коммуналдық желілермен бірге құруды қарастырады.

Заң және мемлекеттік басқару

Раджкотты көптеген мемлекеттік органдар басқарады, соның ішінде Жилла Сева Садан (Раджкот аудандық әкімшілігінің кеңсесі), Раджкот қалалық муниципалды корпорациясы, Раджкот қалалық даму басқармасы. Қалалық әкімшілік барлық коммуналдық мәселелер бойынша азаматтардың шағымдарын қабылдау үшін тәулік бойы жұмыс істейтін байланыс орталығын іске қосты, бұл Гуджарат штатындағы алғашқы және елдегі екінші осындай орталық. Азаматтар енді барлық шағымдарын Раджкот қалалық корпорациясына бір ғана нөмірді қоңырау арқылы тіркей алады және мәселе 72 сағат ішінде шешілетініне кепілдік беріледі. Раджкот қалалық полициясы Үндістандағы Раджкот қаласында заңдылықты сақтау және қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге жауапты. Олар Гуджарат штаты полиция күштерінің бөлімшесі болып табылады және комиссар басқарады. Раджкот полиция күштері Раджкот азаматтарының қауіпсіздігі мен қорғанысын қамтамасыз етуге жауапты.

Көлік

Раджкот Үндістанның ірі қалаларымен әуе, теміржол және автомобиль көлігі арқылы байланысқан.

Жолдар мен автомобиль жолдары

Гуджарат мемлекеттік автомобиль көлігі корпорациясы (GSRTC) Раджкоттан Гуджараттың басқа қалаларына және кері бағытта тұрақты автобустар қатынайды. Күн сайын 81000-нан астам адам GSRTC арқылы саяхат жасайды. Раджкот Гуджарат мемлекеттік тас жолдарымен өте жақсы байланысқан, ал Көлік құралдарын тіркеу орталығы (РТО) Раджкотқа GJ 3 тіркеу кодын берген. Қаланы Гуджарат штатының басқа қалаларымен және Үндістанның басқа штаттарымен байланыстыратын көптеген жеке автобус операторлары бар.

Ауа

Раджкот халықаралық әуежайы Ахмедабад пен Раджкотты байланыстыратын 47-ші ұлттық тас жолдың (NH 8B) бойындағы Хирасар ауданында орналасқан, қаладан шамамен кілометрдей қашықтықта. Мумбай, Дели және Индор қалаларына күн сайын рейстер, ал Бенгалуру, Гоа және Пуне қалаларына IndiGo және Air India компаниялары арқылы аптасына бірнеше рейстер орындалады. Ескі Раджкот әуежайы жалпы авиация, соның ішінде чартерлік рейстер үшін ашық болып қалады. Барлық коммерциялық операциялар 2023 жылдың 10 қыркүйегінде Раджкот халықаралық әуежайына көшірілді.

БАҚ және байланыс

Мемлекеттік "Үнді радиосының" жергілікті станциясы бар және Раджкотте 102.4 FM "Вивидх Бхарати" арнасы халыққа кең таралған түрлі бағдарламаларды таратуда. Раджкотта сондай-ақ жекеменшік жергілікті жаңалықтар медиасы және цифрлық веб-сайттар бар. "Радио Мирчи" 98.3 FM, "Red FM" 93.5, "Big FM" 92.7 және "MY FM" 94.3 сияқты жеке FM станциялары да Раджкот халқына керемет ойын-сауық және іс-шаралар ұсынуда.

Білім

Раджкот қаласы Махатма Гандидің (Гандиджи) Альфред орта мектебінде білім алғанымен танымал. Қаладағы бірқатар мектептерді Раджкот муниципалдық корпорациясы басқарады. Олардың құрамында 20 мектеп және оқу орталығы бар, оның ішінде 3 бастауыш мектеп, 7 негізгі мектеп, 4 толық емес орта мектеп, 4 жоғары мектеп, 1 білім беру орталығы және 1 арнайы мектеп бар. Сондай-ақ, өз қаржысын өтеумен жұмыс істейтін мемлекеттік мектептер де бар. Раджкот қаласында Раджкумар колледжі орналасқан, ол Үндістанның ең көне мектептерінің бірі. RKC – Үндістанның басшыларының ең көне мектебі, Аджмердегі Мейо колледжі мен Индордағы Дали колледжі сияқты, онда әулет өкілдері білім алған. RKC Катиявар князьдары үшін арнайы құрылған. Раджкотта сондай-ақ, Үкіметтік HRD министрлігі басқаратын Жавахар Наводая Видялайя да бар. Ол Сэр Лакхирадж орта мектебінің Джуни Хадки мектебінде ашылып, кейіннен Жамангар жолындағы жеке ғимаратына көшірілді. Бұл CBSE аккредитациясы бар, жатақпен қамтамасыз етілген мектеп, ол бүкіл Үндістан бойынша VI сыныпқа түсу емтиханында таңдалған ұлдар мен қыздарға білім береді. Қалада Саураштра университеті, бірнеше колледждер және мемлекеттік және жекеменшік жоғары білім беру орындары бар. Раджкотта үш жеке университет бар: РК университеті (РКУ), Атмия университеті және Марвади университеті. Қалада 12 инженерлік колледж бар. Хем Гадви Натья Грухтың қарамағысында вокал, классикалық би, Табла Вадан сияқты сахналық өнер колледжі бар. Саураштра университеті – қаланың мемлекеттік университеті. Ол 28 аспирантура кафедрасымен бірге шамамен жасыл аймақтарға орналасқан. 2020 жылдың желтоқсан айында AIIMS Rajkot медициналық колледжі, AIIMS институтының бөлігі ретінде MBBS студенттерінің бірінші тобымен оқуын бастады.