Оқсыз патрон және оның қолданылуы

Кіріспе

Атыс құралында қолданылатын, жарылыс тудыратын, бірақ оқ немесе снарядты шығармайтын құрылғы.

Бос патрон – атылғанда оқ немесе доңғалақ сияқты снарядты ұшырмай, бірақ нағыз оқтың тұмсығынан шығатын жарық пен жарылғыш дыбысты (атыс шуын) тудыратын атыс құралының патроны. Атыс қаруын бос патронмен жұмыс істеуі үшін өзгерту қажет болуы мүмкін, ал атушы бос патронмен ату кезінде нағыз оқпен салыстырғанда аз соққыны сезінеді. Бос патрондар көбінесе баллистикалық нәтижелер қажет емес, бірақ тарихи қайта жаңғыртулар, театр, кино және теледидар өндірістері үшін арнайы эффекттер, жауынгерлік оқу, сигнал беру (бастау пистолетіне қараңыз) және ковбой атуы сияқты жағдайларда қолданылады. Сонымен қатар, құрылыс, ату спорты, балық аулау және демалыс сияқты әртүрлі салаларда олардың итергіш күші үшін арнайы бос патрондар қолданылады. Бос патрондар нағыз оқ-дәріге қарағанда қауіпсіз болғанымен, олар да қауіпті болуы мүмкін және өлімге әкелуі мүмкін. Жарылғыш газдардан басқа, патрон ішіндегі кез келген заттар (мысалы, итергіш затты орнында ұстап тұратын вата немесе оқпанға кірген заттар) жоғары жылдамдықпен ұшып, жақын қашықтықта жарақат немесе өлімге себеп болуы мүмкін. Бос патрондар инертті/жалған оқ-дәрілерден, мысалы, макеттік патрондар мен оқпан қақпақтарынан ерекшеленеді, олар жарқырау мен дыбыс шығару үшін праймер немесе оқ-дәрі қамтымайды және «салқын» оқу немесе атыс қаруының жұмыс істеуін тексеру үшін қолданылады. Олар сондай-ақ, оқ ату дыбысын тудыратын, бірақ тек праймерге тең итергіш затты қамтымайтын, сондықтан олар әлдеқайда тыныш естіледі.

Қолданбалар

Атыс дыбысы мен жарқылы қажет болған кезде бос патрондар жиі қолданылады, бірақ оқ ату қауіпсіз болмаған жағдайларда, мысалы, әскери оқу маневрлерінде немесе қорымдағы рәсімдерде, атыс көріністері бар киноларда немесе тікелей эфирдегі театрларда, жарыстың басталуын белгілейтін стартерлік пистолеттерде және кавбойлардың атты атыс спортында қолданылады. Өзін-өзі зарядтайтын стандартты қарулардың механизміне өзгеріс енгізу немесе оқпандарды ауыстыруға арналған адаптер қажет. Себебі, оқ болмағандықтан газдардың күшіне қарсы тұратын күш болмайды, бос патронның төмен қысымы мен кері соққысы стандартты оқпен салыстырғанда қару механизмін бірдей циклмен қозғатуға жеткіліксіз. Әскери мақсаттар үшін бос патрондарды қарудағы арнайы адаптермен қолданады, ол оқпанды тарылтады, бос патроннан туындайтын камералық қысымды жеткілікті деңгейде ұстап, газбен жұмыс істейтін қару механизмын циклдеуге мүмкіндік береді. Бұрандаланбаған бос патрондарда, оқ ретінде шығуын болдырмау үшін тығындарды ұнтақтауға да қызмет етеді. Кино түсірілімдерінде арнайы жасалған оқсыз қарулар қолданылады, бұл қару заңнамасын сақтауға және қауіпсіздік деңгейін арттыруға мүмкіндік береді, себебі оларды нақты оқпен зарядтауға болмайды. 5 түрлі патрондар театрлық қойылымдар үшін арнайы жасалған және драмалық эффект үшін нақты қаруларда жиі қолданылады. 5 түрлі патрон әртүрлі калибрде жұмыс істей алады, сондықтан осылай аталады. Патронның жарылғыш күші қажет болған кезде, бірақ оқ қажет болмағанда арнайы бос патрондар да қолданылады. Бос патрондар бұрын хабар желісін, көз жасыратын газды немесе мылтық гранаталарын іске қосу үшін қолданылған, бірақ гранаталардың кейбір түрлері нақты оқтың оғын ұстап ала алады. Ірі калибрлі бос патрондар желіні іске қосатын қаруларда қолданылады, мысалы, Mossberg 500 мылтығына арналған жиынтық. Көбінесе қуатты жүктеме деп аталатын бос реңкті патрондар кейбір шеге қағу машиналарында (ұнтақпен жұмыс істейтін құралдарда) қолданылады, онда күш ауыр поршенді шегеге қадау үшін жеткілікті күшпен итеріледі, оның толық ұзындығын болатқа немесе бетонға енгізеді. Жедел тарту жарыстарындағы кейбір түрлері жылдам жануға қабілетті тапанша ұнтағының үстіне баяу жануға қабілетті мылтық ұнтағының қабаты салынған арнайы бос патрондарды пайдаланады. Тапанша ұнтағы баяу жануға қабілетті мылтық ұнтағын тұтандырады және оны мылтық оғы сияқты оқтан шығарады. Жануға ұшыраған ұнтақ толығымен жану үшін бірнеше метр ғана қанағаттанады, бірақ бұл жарыс мақсатында қолданылатын шарды жаруға жеткілікті. Жарыстар мен жаттығуларда, зиян келтірмейтін оқ қажет болған жағдайларда балауыз оқтар да жиі қолданылады. Атыс жасаушылардың әрқайсысы тірі оқ атпағанын білу үшін, атыс жасау отрядындағы жазаны орындау кезінде кездейсоқ таңдалған атысшыға бос патрон беріледі. Бұл дәстүр картридждік қарулар пайда болғанға дейін, мұрындықтан зарядталатын мылтықтар шарсыз зарядталған кезде пайда болған. Кейбір мал сою цехтарындағы тұтқынға алуға арналған пистолеттер бос патрондармен жұмыс істейді. 12 калибрлі бос мылтық патрондары "аларма миналарында" қолданылады, бұл жақын жердегі адамдарды ескерту үшін сымды пайдаланып, өте қатты дыбыс шығарады. Бос оқтар ұшқыш затты бос патронның ішінде сақтау үшін немесе кейбір жағдайларда бұранданы ашу және қаруды іске қосу үшін поршень ретінде қолданылады. Бұл типтегі оқтар сирек қолданылады және көбінесе бақылау мылтықтарында кездеседі.

Blanks are commonly used when the sound and flash of gunfire is needed, but a projectile would not be safe, such as in military training manoeuvres or funeral honours, in movies or live theatre that require gun fights, in starter pistols to signal the beginning of races, and in the equestrian sport of cowboy mounted shooting. Standard firearms that are self loading require modification to their mechanism, or else a blank firing adapter to allow the action to cycle. This is because in the absence of a projectile to oppose the force of the gases, the lower pressures and lower recoil generated by a blank cartridge are insufficient to cycle the gun’s mechanism in the same way that a standard live round would. For military applications, blanks are typically used with a special blank firing adaptor in the firearm that constricts the barrel, keeping chamber pressures created by the blank high enough and for long enough to cycle the firearm's gas operated action. In the case of non crimped blanks, it also serves to pulverise the plug to prevent it leaving as a projectile. Specially designed blank firing prop firearms are sometimes used for movies, thereby avoiding gun control legislation and increasing the margin of safety because they cannot be loaded with live ammunition. 5 in 1 blanks are specifically made for theatrical use and are commonly used in real firearms for dramatic effect. 5 in 1 blanks can function in a variety of different calibres, hence the name. Special blank cartridges are also used when the explosive power of a cartridge is needed, but a projectile is not. Blank cartridges were commonly used for launching a messenger line, tear gas or rifle grenades, though some types of grenades are capable of trapping the bullet of a live round. Larger blanks are also used for line launching guns, such as the line launching kit for the Mossberg 500 shotgun. Blank rimfire cartridges, commonly called power loads, are also used in some nail guns (powder actuated tools), where the power is tapped to force a heavy piston into the nail, with enough force to bury its full length into steel or concrete. Some forms of fast draw competitions use special blanks that are loaded with a layer of slow burning rifle powder on top of a thin layer of faster burning pistol powder. The pistol powder ignites the slower burning rifle powder, and fires it out of the barrel much like a shotgun shell. The burning powder only travels a few yards before it completely combusts, but that is far enough to burst the balloon used as a target for those competitions. Wax bullets are also commonly used for competitions and training where a non lethal projectile is required. A blank cartridge was sometimes also issued to a randomly selected shooter in an execution by firing squad, on the theory that each of the shooters would take comfort in the fact that they may not have fired a live round. This tradition dates back to before cartridge arms, when a muzzle loading musket would be loaded without a ball. Some abattoir captive bolt pistols are powered by blank cartridges. Blank 12 gauge shotgun cartridges are also used in "alarm mines", devices that use a tripwire to produce an extremely loud report in order to alert people in the vicinity. Blank rounds have been used to contain the propellant within an empty cartridge, or in some cases as a piston to unlock the bolt and operate the weapon. These types of rounds are rarely used and are mostly found on spotting rifles.

Қауіпсіздік

Бос патрондардың сыртқы түрі қауіпсіздік туралы жалған сезім тудыруы мүмкін. Бос патрондарда оқ болмаса да, сақтық шараларын сақтау қажет, себебі бос патронды өте жақын қашықтықтан ату салдарынан қаза болған және ауыр жарақат алған жағдайлар тіркелген. Бос патрондардың ішінде ұнтақты қаптамада ұстап тұратын қағаз, ағаш немесе пластиктен жасалған тығын болады, оны "бау" деп атайды. Бұл тығын жақын қашықтықта тесіп өтетін ауыр жараларды, ал орташа қашықтықта көгалдарды тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, "мұзды жарылыс" – оттық қарудың аузынан өте жоғары жылдамдықпен шығатын ыстық, кеңейіп жатқан газдар ағыны болады. Бұл жоғары жылдамдықты газ жақын қашықтықта ауыр жарақаттарға себеп болуы мүмкін. Әрі, егер қанатын ішінде кез келген ұсақ бөлшек болса, ол оқтың жылдамдығымен тең жылдамдықпен шығарылып, ауыр немесе өлімге әкелетін жараларды тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, бос патрондарды атудың қатты шуы жақын жердегі адамдардың есту қабілетін зақымдауы мүмкін. Патрондардың аузынан оқ шығып тұрмайтындықтан, вадкатерлік нысанаға арналған оқтармен толтырылған патрондарды бос патрондармен шатастыруға болады. Пест контролі үшін мылтықтарда немесе тапаншаларда қолданылатын "жылан оғы" немесе "эгеуқыр оғы" деп аталатын оқ-дәрі патрондары көбінесе картон немесе пластик тығындармен бекітілген оқ зарядымен немесе бос патрондарға ұқсас етіп қиылып немесе бүктеліп жасалған ұштарымен келеді.

Өлімге әкелетін жазатайым оқиғалар

Әсіресе актерлер кино түсірілім алаңдарында қолданылатын жарамсыз патрондардан зардап шегу қаупі бар. Мұндай оқиғаларда бірнеше актер қаза тапты: Брэндон Ли 1994 жылы «Қарға» фильміне түсірілім кезінде .44 калибрлі S&W Model 629 револьверінен қаза тапты, ол бұрын атылған патроннан қалған оқтың ішінде болған. Бұрынғы түсірілімде қолданылған жарамсыз патрондарды қару жөніндегі сарапшы емес, басқа біреу қолмен дайындаған, оқ ұнтағын алып тастаған, бірақ білмей-ақ, оққыш қалдырған, нәтижесінде оқ корпусынан бөлініп, қанатын шығаруға жеткіліксіз күш болған. Оқиғаға дейін қару дұрыс тексерілмеген, содан кейін жарамсыз патронмен атылған. Жарамсыз патронның күші оқтың қанатынан шығарып, Лидің өліміне себеп болды. Джон Эрик Хексум «Жасырын операция» телесериалының түсірілімінде өзін-өзі өлтірді, ол әзіл ретінде оң жақ жақын жеріне жарамсыз зарядталған .44 Магнум револьверін қойып, оқты атқан – жарамсыз патроннан туған күшті соққы толқыны бас сүйегіне жарақат келтіріп, сүйек сынықтарын миға терең сіңіріп, қатты бас ішілік қан кетуге әкелді. Ол оқиғадан кейін бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Кәсіби дублер Жохан Офнер 2017 жылы Брисбендегі «Бруклин Стандарт» барында «Допамин» музыкалық бейнесіне түсірілім кезінде актер оған тікелей атқан кезде қаза тапты. 2015 жылы 17 жастағы ұл Юта штатының Сент-Джордж қаласындағы жоғары мектептегі «Оклахома!» спектакліне арналған қарумен ойнап, жарамсыз патрондар зиянсыз деп ойлап, өзін-өзі өлтірді.