Кіріспе

Өндірісте және акнеге қарсы қолданылатын химиялық қосылыс – бензоил пероксиді, бұл органикалық пероксид болып табылады және (C6H5C(O)O)2 формуласына ие, көбінесе (BzO)2 деп қысқартылады. Молекула құрылымы тұрғысынан, екі бензоил (C6H5C(O), Bz) тобы пероксид (O-O) байланысы арқылы қосылған. Бұл бензальдегидтің жеңіл иісі бар ақ түйіршікті қатты зат, суда нашар ериді, бірақ ацетон, этанол және көптеген басқа да органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Бензоил пероксиді – полимерлерді өндіруде негізгі тотықтырғыш.

Бензоил пероксиді негізінен пластик өндірісінде қолданылады.

Бұл зат ағартқыш ретінде медицинада және суды дезинфекциялау үшін қолданылған. Кейбір түрлері клиндамицин сияқты антибиотиктермен қосылып сатылады. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген. Ол рецептсіз және жалпы қолданыстағы дәрі ретінде сатылады. Сондай-ақ, тіс ағарту үшін стоматологияда қолданылады. 2021 жылы АҚШ-та 700 000-нан астам рецепт бойынша ең көп тағайындалған 284-ші дәрі болды.

Дозалау

АҚШ-та бензоил пероксидінің мөлшері рецепт бойынша алынатын және рецептсіз сатылатын акнеге емделген дәрілік препараттарда 2,5%-дан 10%-ға дейін болады.

Басқа медициналық мақсаттар

Бензоил пероксиді стоматологияда тіс ағарту құралы ретінде қолданылады.

Жарылыс қаупі

Бензоил пероксиді, басқа органикалық пероксидтер сияқты, жарылғыш болуы мүмкін және сыртқы тұтандырусыз өртке себеп болуы мүмкін. Таза күйдегі қауіптілігі зор болғандықтан, бұл қосылыс көбінесе ерітінді немесе паста түрінде қолданылады. Мысалы, косметикалық өнімдерде бензоил пероксидінің пайыздық құрамы төмен болады, сондықтан жарылыс қаупі туындамайды.

Уыттылық

Бензоил пероксиді терімен жанасқанда ыдырайды, нәтижесінде бензой қышқылы мен оттек пайда болады, екеуі де аса улы емес. Бензоил пероксидінің канцерогендік потенциалы зерттелген. 1981 жылы «Science» журналында жарияланған зерттеуде бензоил пероксидінің канцероген еместігі, бірақ бастамасы берілген ісікте жасушалардың өсуін күшейтетіні анықталды. Зерттеу қорытындысында «осы және басқа да еркін радикалдар түзілетін қосылыстарды қолдануда сақтық таныту қажет» делінген. 1999 жылы IARC жүргізген канцерогендік зерттеулерге шолу бензоил пероксидін қолдану мен адамдардағы тері қатерлі ісігі арасында нақты байланыс таба алмады. Дегенмен, кейбір жануарлар зерттеулерінде бұл қосылыстың канцерогендік әсер ете алуы және белгілі канцерогендердің әсерін күшейтуі мүмкін екені анықталды. Бензоил пероксиді 50°C-тан жоғары температурада канцерогенді бензолға ыдырайды.

Тері қызады

1977 жылы адамдарға максималдық тест жүргізілген зерттеуде қатысушылардың 76%-ы бензоил пероксидіне контактылық сезімталдық дамытты. 5% және 10% концентрациялы препараттар қолданылды. АҚШ Ұлттық Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау институты бензоил пероксидіне кәсіби жолмен ұшыраудың ұсынылатын стандарттары үшін критерийлерді әзірледі.

Киіз матаға бояу салу

Маталармен немесе шашпен, мысалы, әлі ылғалды акнеге арналған дәрімен тікелей жанасу, түстің бірден және қайтымсыз өшуіне себеп болуы мүмкін. Тіпті жанама тілеу де түссіздендіруге әкелуі мүмкін, мысалы, бензоил пероксиді қамтитын гигиеналық өнімдерді жуу үшін қолданылған сүлгімен жанасу.