Кіріспе

Американдық биг-бенд музыканты (1904–1944)
свинг музыканты

Алтон Глен "Гленн" Миллер (1 наурыз 1904; 15 желтоқсан 1944 күні жоғалып кетті; 16 желтоқсан 1945 күні қайтыс болды) – американдық биг-бенд дирижері, аранжировщик, композитор, тромбоншы және екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның кезінде АҚШ армиясының әуе күштері офицері болған. Оның әскери тобы, майор Гленн Миллер армиясының әуе күштерінің оркестрі, "Чаттануга Чу Чу" әнін қоса алғанда, Миллер мен оның оркестрі орындаған бес ән 1942 жылдың көп бөлігінде бірінші орында болды және оларды 1942 жылғы Billboard тізілімінде табуға болады. Төрт жыл ішінде Миллер 16 номер бірінші ән мен 69 топ 10 хитке ие болды, бұл Элвис Преслиден (40) және The Beatles-тан жоғары көрсеткіш. Оның музыкалық мұрасы Грэмми атақ-даңқ залындағы бірнеше жазбаны қамтиды. Оның шығармаларын 75 жылдан бері әлемдік джаз, свинг және биг-бендтер орындап келеді. Миллер қазіргі АҚШ әскери оркестрлерінің әкесі саналады. 1942 жылы ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерлерді көңілді ету үшін АҚШ армиясына ерікті болып қосылды және АҚШ армиясының әуе күштеріне кірді. Ол көптеген АҚШ әскери биг-бендтерінің алға басушысы болды. Армия тергеуі Миллер, Норман Бейселл және Джон Морганның бір ұшақта қаза болғандығы туралы ресми қорытындыға келді. Оның денесі табылмағандықтан, Миллерге АҚШ армиясының басқаруындағы Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Арлингтон ұлттық зиратында ескерткіш тасын орнатуға рұқсат берілді. 1945 жылдың ақпан айында ол қайтыс болғаннан кейін "Бронза жұлдызы" медалімен марапатталды. Әкесі (Льюис Элмер) және бауырлары (Эльмер Дин, Джон Герберт және Эмма Айрин) сияқты Миллер өзінің екінші атын, Гленн-ді қолданды. Гленн Миллер мұрағатының өкілі, Денис Спрагг растағандай, "Миллердің Алтон есімін заңдық және әскери мақсаттар үшін қолдануы қажет болды, сондықтан ол әскери құжаттар, жүргізуші куәліктері, салық декларациялары сияқты ресми құжаттарда көрсетілген". Ол Кембридждегі Кембридж американдық зираты мен Мемориалдағы жоғалғандардың тізіміндегі Армия Әуе күштері бөлімінде Алтон Г. Миллер ретінде тіркелген. Оның есімі АҚШ армиясының (Әуе корпусының) майоры Алтон Гленн Миллер ретінде оның үкіметтік (G. I.) Арлингтон ұлттық зиратындағы H бөліміндегі мемориалдық тасында жазылған. Оның соңғы әскери бөлімі Уилсон даңғылының 13-бөлімінде ескерткіш ағашқа ие. Американдық Холли 1994 жылдың 15 желтоқсанында, Миллер қайтыс болған күнінің 50 жылдығына орай, майор Гленн Миллер армиясының ардагерлеріне арналды. Ол Небраска штатының батысындағы Норт-Платте қаласында бастауыш мектепте оқыды. 1915 жылы оның отбасы Миссури штатының Грант-Сити қаласына көшіп келді. Сол кезде ол сиыр сауудан тапқан ақшасымен алғашқы тромбонын сатып алып, қалалық оркестрде ойнай бастады. Ол корнет пен мандолинада ойнады, бірақ 1916 жылға қарай тромбонға ауысты. 1918 жылы Миллер отбасымен Колорадо штатының Форт-Морган қаласына көшіп барды, онда ол Форт-Морган орта мектебінде оқыды. 1919 жылдың күзінде ол F. M. H. S. Maroons командасына қосылды, ол 1920 жылы Солтүстік Колорадоның америкалық футбол конференциясында жеңіске жетті. Ол 1921 жылы Колорадодағы ең үздік сол жақ қақпашы атанды. Екі жыл бойы Миллер өзінің "Естеліктер" атты мектеп жылнамасының редакторы болды. Ол өзінің түлектер мерейтойына қатыспады, себебі қаладан тыс жерде өнер көрсетті. Анасы оның орнына дипломды қуана алды. Ол мектептен тыс уақытын аудицияларға қатысып, кез келген концертте ойнауға жұмсады, соның ішінде Денвердегі Бойд Сентердің тобымен. Бес сыныптың үшеуінде емтиханды тапса алмады, содан кейін музыка саласында мансап құру үшін мектепті тастады. Ол Гармония пәнінен сүре білмеді. 1926 жылы Миллер бірнеше топтармен гастрольде болып, Лос-Анджелестегі Бен Поллактың тобында жақсы орын алды. Ол Виктор Янг үшін де ойнады, бұл оған басқа кәсіби музыканттардың кеңесін алуға мүмкіндік берді. Басында ол топтың негізгі тромбон солисі болды, бірақ 1928 жылы Джек Тигарден Поллактың тобына қосылғанда, Миллер өзінің сололары қатты қысқарғанын байқады. Ол өзінің болашағы композиторлық шығармалар құрастыруда екенін түсінді. Ол Поллакпен бірге болған кезінде бірнеше аранжировка жазды. Ол өзінің алғашқы композициясын Бенни Гудменмен "Room 1411" деп жазды, ал Брансвик Рекордс оны "Бенни Гудменнің жігіттері" деген атпен 78 айналымдық диск ретінде шығарды. 1928 жылы Нью-Йоркке келгенде, ол өзінің колледждегі сүйіктісі Хелен Бургерге үйленді. Ол Ред Николс оркестрінің мүшесі болды (Red Nichols and his Five Pennies).

1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында Миллер бірнеше топтарда тәуелсіз тромбоншы ретінде жұмыс істеді. 1928 жылдың 21 наурызындағы Victor Records жазбасында ол Томми Дорси, Бенни Гудмен және Джо Венутимен бірге Nat Shilkret жетекшілік еткен All Star Orchestra-да ойнады. Ол Dorsey бауырларының OKeh Records үшін жасаған бірнеше маңызды жазбаларында тромбонда ойнады және аранжировка жасады, соның ішінде "The Spell of the Blues", "Let's Do It" және "My Kinda Love", барлығында Bing Crosby вокалда ойнады. 1929 жылдың 14 қарашасында вокалист Red McKenzie Миллерді екі жазбаға ойнауға шақырды: "Hello, Lola" және "If I Could Be With You One Hour Tonight". Миллермен бірге саксофоншы Coleman Hawkins, кларнетші Pee Wee Russell, гитарист Eddie Condon және барабаншы Gene Krupa болды. 1930 жылдардың басында және ортасында Миллер Dorsey бауырлары үшін тромбоншы, аранжировщик және композитор ретінде жұмыс істеді, біріншіден, олар Brunswick студиялық тобы болғанда, кейін олар сәтсіз оркестр құрғанда. Миллер "Annie's Cousin Fanny", "Dese Dem Dose" әндерін жазды.

Бенни Гудмен 1976 жылы былай деді:
1937 жылдың соңында, оның тобы танымал болмас бұрын, біз екеуміз Далласта ойнап жатқанбыз. Гленн өте көңілсіз болды және мені іздеп келді. Ол: "Сенің қалай жасағаныңды қалай білуге болады? Қалай жетістікке жеттің?" – деп сұрады. Мен: "Мен білмеймін, Гленн. Просто жалғастыр ғана" – дедім.

1938-1942 жылдардағы табысы

Көңілі тоңған Миллер Нью-Йоркке қайтып келді. Ол өзіне ерекше дыбыс қажет екенін түсінді және кларнетке мелодиялық желі ойнатуды, ал тенор саксофонға бірдей нотаны ұстауды, ал қалған үш саксофон бір октава ішінде үйлесім табуды шешті. Джордж Т. Саймон Вилбур Шварц есімді саксофонистті ашты. Миллер Шварцты жұмысқа алды, бірақ оған саксофонның орнына жетекші кларнет ойнауды тапсырды. Саймонның сөзінше, "Уиллидің тембрі мен ойнау әдісі соншалықты ерекше болды, кейінгі Миллерден үлгі алғандардың ешқайсысы Миллердің дыбысын нақты қайталай алмады". Осы жаңа дыбыс комбинациясының арқасында Миллер өзінің тобының стилін 1930 жылдардың соңындағы көптеген топтардан ерекшелеудің жолын тапты. Миллер өзінің стилі туралы 1939 жылғы мамыр айындағы "Метроном" журналында айтты. "Кейбір топтардың әр кіріспеде бірдей тәсілдерді қолданатынын байқайсыз, ал басқалары вокалға өту үшін бірдей музыкалық фразаны қайталайды. Біздің стиліміз бізді стереотипті кіріспелерге, модуляцияларға, алғашқы куплетерге, соңғы бөлімдерге немесе тіпті қиын ритмдерге шектемейді. Көбінесе кларнетпен ойнайтын бесінші саксофон, сіз қандай топтың үнін тыңдап отырғаныңызды білуге көмектеседі. Сонымен, мәселе осы".

Bluebird Records және Глен Айленд Казино

1938 жылдың қыркүйегінде Миллер тобы RCA Victor компаниясының еншілес компаниясы Bluebird үшін жазулар жасауды бастады. Бұл топты көрнекті шығыс жағалауындағы кәсіпкер Сай Шрибман қаржыландырды. 1939 жылдың көктемінде топтың бағы жақсарды – Нью-Джерси штатының Седар-Гроув қаласындағы Meadowbrook Ballroom-да, ал одан да айқын Нью-Йорк штатының Нью-Рошель қаласындағы Glen Island Casino-да өнер көрсету мүмкіндігі туды. Автор Гюнтер Шуллердің сөзіне сүйенсек, Glen Island-тағы қойылым "1800 адамдық рекордтық көрермен жиынына" ие болды.

Топтың танымалдығы арта түсті. 1939 жылы Time журналы былай деп жазды: "Қазіргі АҚШ-тағы 300 000 диск-жоксердің әрқайсысындағы 12-ден 24 дискке дейін, олардың 2-6-сы әдетте Гленн Миллерге тиесілі". 1940 жылы топтың "Tuxedo Junction" нұсқасы алғашқы аптада 115 000 дана сатылды. Миллердің 1939 жылғы жетістіктері 6 қазанда Карнеги залындағы өнер көрсетуімен аяқталды, онда Пол Уайтман, Бенни Гудман және Фред Уоринг те қатысты. 1939 жылдың желтоқсанынан 1942 жылдың қыркүйегіне дейін Миллер тобы CBS радиосында Chesterfield темекісіне арналған 15 минуттық хабарламада аптасына үш рет өнер көрсетті – алғашқы 13 аптада Эндрюс сестерімен, содан кейін өздігінен. 1942 жылдың 10 ақпанында RCA Victor Миллерге "Chattanooga Choo Choo" үшін алғашқы алтын пластинкасын табыс етті. Миллер оркестрі "Chattanooga Choo Choo" әнін оның әншілері Гордон "Текс" Бенеке, Паула Келли және Modernaires тобымен бірге орындады. Бұл оркестрдің басқа әншілері Марион Хаттон, Скип Нельсон, Рей Эберле және (кейде) Кей Старр, Эрни Касерес, Дороти Клэр және Джек Латроп болды. Пэт Фрайди Линн Бари үшін ән айтып, Sun Valley Serenade және Orchestra Wives фильмдерінде Гленн Миллер оркестрінде оның рөлін орындады, ал Линн Бари еріннің қозғалысын синхрондады.

Кинофильмдер

Миллер мен оның тобы екі Twentieth Century Fox фильмінде пайда болды. 1941 жылғы «Sun Valley Serenade» фильмінде олар актерлік құрамның маңызды бөлігі болды, сонымен қатар комедияшы Милтон Берл, Дороти Дэндридж Николас ағайындарымен бірге «Chattanooga Choo Choo» ән-би нөмірімен көрержіндерді әсерлі қалдырды. Миллер тобы 1942 жылы «Оркестр әйелдері» фильмін түсіру үшін Голливудқа оралды, онда Джеки Глисон топтың басистісі рөлін ойнады. «Фокс» компаниясымен үшінші фильм, «Байқас кездесу» түсіруге келісім жасалғанмен, Миллер АҚШ армиясына қабылданып, бұл фильм ешқашан түсірілмеді.

Сыншыл реакция

2004 жылы Миллер оркестрінің басс-гитарисі Триггер Альперт топтың табысын былай түсіндірді: "Миллер Американың музыкалық импульсын сезінді. Ол тыңдаушыларға не ұнайтынын білді". Миллер танымал болғанымен, көптеген джаз сыншылары күмәнданды. Олар топтың үздіксіз репетициялары – және, Metronome журналындағы сыншы Эми Лидің айтуынша, "кемшін орындалуы" – олардың өнер көрсетуінен сезімді алып тастады деп ойлады. Сондай-ақ, Миллердің свингі танымал музыканы Бенни Гудман мен Каунт Бэйсидің "ыстық" джазынан коммерциялық жаңалықтарға, аспаптық шығармалар мен вокалдық нөмірлерге қарай ықпалдады деп сақты. Миллер қайтыс болғаннан кейін, оның мұрагерлері оның тірі кезінде топты сынаған сыншыларға қатысты кері көзқарас сақтады. Миллер көбінесе коммерциялық екені үшін сынға ұшырады. Оның жауабы: "Мен джаз тобын құруды қаламаймын". Көптеген қазіргі джаз сыншылары да осындай пікірде. 1997 жылы JazzTimes журналының сайтында Даг Рамзи оны жоғары бағалағандықтан кінәлады. "Миллер танымал формула ашты және одан елеулі өзгешеліктерге жол бермеді. Оның музыкасын тірі ұстауда ностальгия мен мазмұн арасындағы пропорционалдық емес арақатынас маңызды рөл атқарады". Джаз сыншылары Гүнтер Шуллер (1991) және Гэри Гиддинс (2004) Миллерді сыннан қорғады. 2004 жылы The New Yorker журналында жарияланған мақаласында Гиддинс бұл сыншылар Миллердің музыкасын кемсітуде қателік жасады және сол кездегі көпшіліктің пікіріне көбірек мән беру керек деп мәлімдеді. "Миллер сахнада да, сахнадан тыс жерде де жылулық танытпады, бірақ топ өзінің тақырыбын орындағанда, көрермендердің әсеріне түсті: тамақтары құрғалды, көздері жұмсалды. "Moonlight Serenade" атты тағы бір жазба қаншама адамды осы музыкаға ұзақ уақыт бойы құлқыныс сезіміне түсіруге қабілетті?" Ол оны тазалығы тұрғысынан "жапондық Гагаку [және] индуистік музыкамен" салыстырады. 1950-1960 жылдардағы джаз пианині Джордж Ширингтің квинтеті Миллердің ықпалында болды: "[квинтет гармониясының] ортасында Ширингтің екі қолмен ойнайтын пианино стилі (Миллердің саксофон секциясының дыбысталуымен шартталған)". Фрэнк Синатра мен Мел Торме оркестрді жоғары бағалады. Торме Миллердің 1940 жылдары әншілік және ән жазушылық мансабын бастағанда оған пайдалы кеңес бергенін айтты. Торме Миллермен 1942 жылы кездесті, бұл кездесуге Торменің әкесі мен Бен Поллак көмектескен. Торме мен Миллер Джонни Мерсер мен Гарольд Арленнің жаңа әні болып жатқан "That Old Black Magic" әнін талқылады. Миллер Тормеге Мерсердің барлық әнін алып, зерттеуін және таба алатынын оқуға құмар болуын кеңес берді, өйткені "барлық жақсы лириктер – керемет оқырмандар". 1948 жылы Джордж Т. Саймонмен сұхбаттасқанда, Синатра 1940 жылдардың соңында жазған музыкасының сапасы төмен екенін, ал сегіз жыл бұрынғы "сол ұлы Гленн Миллердің әндерімен" салыстырғанда, шағымданды. Фрэнк Синатраның 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басындағы жазбаларында Миллердің музыканттары қолданылған. Азаматтық топтың бас гитарисі Триггер Альперт, Армия Әуе күштері оркестрінің Зик Зарчи және азаматтық топтың жетекші кларнетисі Вилли Шварц көптеген жазбаларда Синатраға сүйенді. Кларнетші Бадди ДеФранконың 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында Гленн Миллер оркестрін басқаруға кіріскені таң қалдырды. Де Франко 1940 жылдары Джин Крупа мен Томми Дорси сияқты топтардың ардагері болған. Ол сонымен қатар 1950 жылдары қазіргі заманғы джаздың маңызды өкілі болды. Ол Миллерді ешқашан джаз тобының жетекшісі ретінде қарастырмады, бірақ ДеФранко Гленн Миллер стилінің кейбір аспектілерін жақсы көреді. "Мен "Moonlight Serenade" әнімен бастағанда, музыка оларды өткен жылдарға қайтарғанда, ерлер мен әйелдердің жылағанын көрдім". Де Франконың айтуынша, "Гленн Миллердің балладаларының сұлулығы адамдарды бірге билеуге итермеледі".

Майор Гленн Миллер Әскери әуе күштерінің оркестрі: 19421946

1942 жылы азаматтық мансабының ең жоғары нүктесінде Миллер қарулы күштерге қосылуға шешім қабылдады, бұл оның «Гленн Миллер және оның оркестрі» азаматтық тобынан аптасына шамамен 20 000 доллар табудан бас тартуды білдірді (2022 жылы шамамен 330 000 долларға тең). 38 жасқа толған, үйленген және көзілдірік тағынуға мұқтаж болған Миллер әскерге шақыруға 3А санатына жатқызылды және оны әскери қызметке шақыру ықтималдығы төмен еді. Ұшақ пен Миллердің жоғалып кеткенін анықтағаннан кейін, Сегізінші әуе армиясының операциялар жөніндегі командирінің орынбасары, генерал-майор Орвил Андерсон, Миллердің туысы Мод Миллер Андерсонға үйленген болатын, іздеу және тергеу жүргізуге бұйрық берді. 1944 жылдың 15 желтоқсанында ол майдан дауылдарында жоғалып кетті (MIA), және оның денесі табылған жоқ. Америкалық Холли келушілерге «Американдық патруль» әнін еске түсіруге арналған.

Азаматтық топ мұрасы

Миллер және оның музыкасы Миллер қалағандай бір институтқа айналды. Оның музыкасы бүгінгі күнге дейін әлемнің кез келген жерінде кәсіби және әуесқой музыканттар, тіпті BBC радиосы да ойнап тұрады. Оркестрдің ресми тұсаукесері Бродвейдегі Капитолий театрында өтті, ол 1946 жылғы 24 қаңтарда үш апталық келісімшартпен ашылды. Кейін теледидар мен киноға композитор болған Генри Манчини сол кезде топтың пианиношысы және аранжировщиктерінің бірі болды. Бұл «көлеңкелі» топ Америка Құрама Штаттарының барлық аймақтарында үлкен көрермендерге ойнады, соның ішінде 1947 жылы Голливуд Палладиумында бірнеше рет өнер көрсетті, онда 1941 жылы түпкілікті Миллер тобы концерт берген. Голливуд Палладиумының тарихына арналған веб-сайтта былай делінген: "[Тіпті] үлкен топтар дәуірінің күші әлсірегенімен, Текс Бенеке және Гленн Миллер оркестрінің Палладиумдағы концерті 6750 бишіден құралған рекордтық көпшілікті жинады". 1949 жылға қарай экономикалық жағдайлар скрипкалық бөлімді алып тастауды талап етті. Бұл топ RCA Victor үшін жазбалар жасады, дәл сол кездегі түпкілікті Миллер тобы сияқты. Бұл оқиға арандатушылыққа ұласты, бірақ қазір Бенеке Миллердің мұрагерлері Гленн Миллер оркестрінің бұрынғы жетекшісі ретінде тізімдеген, ал оның рөлі оркестрдің веб-сайтында мойындалған. Миллер тірі болғанда, Боб Честер сияқты көптеген дирижерлер оның стилін үлгі етіп алды. 1950 жылдардың басында әртүрлі топтар Миллердің стильін – яғни, гобойлармен басқарылатын кларнеттер мен үнсіздетілген трубаларды қайтадан көшіріп орындады, оның ішінде Ральф Фланаган, Джерри Грей және Рей Энтони есімдері айтылуы тиіс. Бұған «Гленн Миллер тарихы» (1954) фильмінің сәттілігі қосылды, бұл Хелен Миллерді 1945 жылы Миллер тобының басшылығын өз мойнына алған Рей Маккинлиді Гленн Миллер оркестрі деп аталатын жаңа топ құруға шақыруға итермеледі. Маккинли Уилл Брэдлиді жетекші тромбоншы ретінде шақырды, және олар 1966 жылға дейін Миллер тобында өнер көрсетті. Бүгінгі күні Гленн Миллер оркестрі әлемдік турларын жалғастыруда. АҚШ-та 2021 жылдан бері саксофонист Эрик Стабнау басшылық етеді. Ұлыбританияда режиссер – Рей МакВей. Еуропада 1990 жылдан бері Уил Салден жетекшілік етеді. Скандинавияда 2010 жылдан бері Ян Слоттенес директор болып табылады.

Майор Гленн Миллер Әскери-әуе күштерінің оркестрі мұрасы

Майор Гленн Миллер армиялық әуе күштері оркестрінің ұзақ мерзімді мұрасы Америка Құрама Штаттары Әуе күштерінің оркестріндегі Airmen of Note тобы арқылы жалғасты. Бүгінде АҚШ қарулы күштерінің барлық түрінде үлкен оркестрлер бар. Әскери оркестрлер концерттік, марш оркестрлері, джаз оркестрлері, шағын топтардан және свинг, рок, кантри және блюграсс сияқты түрлерді орындайтын құрамдардан тұрады.