Кіріспе

Zilog, Inc. – американдық микропроцессорлар мен 8 биттік және 16 биттік микробасқарушыларды өндіретін компания. Ол сонымен қатар арнайы қолданбаларға арналған жүйе-чипін (SoC) өнімдерін де жеткізіп тұрады. Оның ең танымал өнімі – Intel 8080-ге үйлесімді, бірақ әлдеқайда арзан 8 биттік микропроцессорлардың Z80 сериясы. Z80 1980-ші жылдары көптеген танымал үй компьютерлерінде, мысалы TRS 80, MSX, Amstrad CPC және ZX Spectrum, сондай-ақ Pac Man сияқты аркадалық ойындарда кеңінен қолданылды. Компания 16 және 32 биттік процессорлар да шығарған, бірақ олар кеңінен таралған жоқ. 1990 жылдардан бастап компания негізінен микробасқарушылар нарығына баса назар аударды. Атауы (айтылуы әртүрлі) Z интегралдық логикасының аббревиатурасы, сонымен қатар «Интегралдық логиканың соңғы сөзі» ретінде де қарастырылады. Олар 4004 және 8080 микропроцессорлары мен арнайы чиптерде жұмыс істегеннен кейін Intel компаниясынан кеткен. Масатоси Шима, сондай-ақ 4004 және 8080-де Faggin-мен бірге жұмыс істеді, 1975 жылы Zilog-қа қосылды. Ungermann Exxon компаниясымен келіспей, 1978 жылы Zilog компаниясынан кетіп қалды. 1979 жылдың 1 қаңтарында Zilog компаниясы Z8000 компьютерін таныстырған Captain Zilog комиксінің бірінші санын шығарды. Сол жылы шығарылған Z8000 компанияның алғашқы 16 биттік микропроцессоры болды. Компания 1980 жылы Exxon-ның еншілес компаниясына айналды. Exxon бастапқыда компанияның 51 пайызын сатып алды, бірақ оны басқару мен қызметкерлер 1989 жылы Эдгар Сак басқарып қайта сатып алды. Zilog 1991 жылы IPO-ға шықты, бірақ 1998 жылы Texas Pacific Group компаниясы оны 527 миллион долларға сатып алды. Кертис Кроуфорд Сактың орнын басып, компанияның бағытын 32 биттік деректер байланысы процессорларына қарай өзгертті. 1999 жылы Zilog Production Languages Corporation компаниясын 10 миллион доллардан кем сомаға сатып алды. Жаңа дамуды қаржыландыру үшін компанияға облигациялар сатылды, бірақ 2000 жылы интернет көпіршесінің жарылуынан және осы өнімдерге деген тұтынушылар сұранысының төмендеуінен кейін Кертис Кроуфордты Джеймс (Джим) Торберн алмастырды, ол 2001 жылдың соңында 11-тарау бойынша компанияны қайта ұйымдастырды және оны 8 және 16 биттік микробасқарушы нарығына қайта бағыттады. Джим Торберн Zilog компаниясын табыстылыққа жеткізді, ал 2007 қаржы жылына дейін Zilog компаниясының сату көлемі 82 миллион долларды құрады. Осы уақыт аралығында компания Z8 Encore! 8 биттік Flash MCU және ZNEO 16 биттік Flash MCU өнімдерін әзірледі. 2007 жылдың ақпан айында Zilog Дәрін Биллербекті Джим Торберннің орнына президент және бас директор етіп тағайындады. Zilog компаниясы соңғы рет 2007 жылы 8 биттік микробасқарушы өнімдерін ұсынды. Жаңа өнімдер жоспары болмағандықтан, 2008 қаржы жылында сату 20 пайызға төмендеп, 67,2 миллион долларға жетті. 2009 қаржы жылында сату 46% төмендеп, 36,2 миллион долларға жетті. 2008 жылдың қаңтар айында Zilog Universal Electronics Inc. компаниясының сұраныссыз сатып алу ұсынысынан бас тартты. 2009 жылдың 19 ақпанында Zilog өзінің 8 биттік Crimzon Universal Remote Control инфрақызыл микробасқарушы өнімдер желісін, сондай-ақ ARM9 32 биттік микробасқарушыларын, соның ішінде Zatara қауіпсіздік микробасқарушыларын және 15 патентті Maxim Integrated Products компаниясына сатқанын хабарлады. Қашықтан басқару құрылғыларын өндіруші Universal Electronics Inc. компаниясы Zilog компаниясының Zilog компаниясының әмбебап қашықтан басқару бизнесіне қатысты барлық бағдарламалық жасақтамасын және зияткерлік меншік активтерін, соның ішінде барлық ROM коды, бағдарламалық жасақтама және инфрақызыл кодтардың базасын сатып алды. Zilog бұл активтерді 31 миллион доллар ақшаға сатты. 2009 жылдың желтоқсанында IXYS Corporation компаниясы компанияны 62,4 миллион долларға қолма-қол ақшаға сатып алды, бұл сол кездегі Zilog акцияларының нарықтық құнынан едәуір төмен болды. Сатып алудың егжей-тегжейлері тергеуде. 2010 жылдың басынан бастап Zilog қозғалыс анықтау, моторды басқару, RF сымсыз және кіріктірілген қауіпсіздік қосымшалары үшін өнеркәсіптік және тұтынушылар нарықтарына қайта бағытталды және қазіргі уақытта өзінің 8 және 16 биттік микробасқарушыларын IXYS қуаттандыруды басқару өнімдерімен біріктіретін бірқатар эталондық дизайндарды шығаруда. 2012 жылдың ақпан айында Zilog өзінің Z8051 микробасқарушылар мен құралдар жиынтығын шығаруды жариялады. Бұл 8051 ядролары үшін әзірлеуші нарығында туындаған бос орынды толтыру үшін жасалды, өйткені NXP Semiconductors чип өндірушісі 8051 нарығынан шықты. Сол жылы Zilog өзінің ZGATE Embedded Security шешімін жариялады, онда eZ80F91 MCU және TCP/IP стегі кіргізілген брандмауэрмен бірге кібер қауіптер мен шабуылдарға қарсы қорғаныс ұсынады. 2017 жылдың тамызында Zilog және оның анасы IXYS Corporation компаниясын Littelfuse Inc компаниясы 750 миллион доллар ақшалай қаражат пен акциялар үшін сатып алды.

Z80

Z80 ((i) - Intel 8080 архитектурасының жетілдірілген нұсқасы, тіркеулік модель мен командалар жиынтығына маңызды кеңейтімдер енгізілген, сондай-ақ аппараттық интерфейс мүмкіндіктері қосылған. Z80-нің пайда болуымен ол 8080-ге қарағанда жылдамырақ, мүмкіндіктері жоғары және әлдеқайда арзан болды. 6502 процессорымен бірге Z80 1970-ші жылдардың соңынан 1980-ші жылдарға дейін жалпы мақсаттағы микрокомпьютерлер мен басқа да қолданбалар үшін ең танымал 8 биттік процессорлардың бірі болды. Екі процессордың да заманауи CMOS нұсқалары бүгінгі күнге дейін өндірісте және қолданылуда (2021 жылдың мамыр айына дейін). Z80 процессоры Sinclair ZX80, ZX81, ZX Spectrum және Amstrad CPC үй компьютерлерінде, сондай-ақ MSX архитектурасында және Microbee және Tandy TRS 80 (I, II, III, 4 және басқа модельдер) құрылғыларында қолданылды. CP/M 80 операциялық жүйесі (және оның WordStar және dBase сияқты хиттік бағдарламалық қамтамасы бар үлкен бағдарламалық кітапханасы) Z80 дискілік операциялық жүйесі ретінде танымал болды, ал оның табысы Z80-нің танымалдылығымен байланысты. 1985 жылы Commodore 128, Commodore 64 аппараттық құралына Z80 процессорын қосты, бұл CP/M бағдарламалық жасақтамасын іске қосуға мүмкіндік берді; Digital Equipment Corporation Rainbow 100 да Intel 8088 негізіндегі MS DOS компьютеріне Z80 процессорын қосты, бұл машинаға MS DOS және CP/M бағдарламалық жасақтамасын тікелей іске қосуға мүмкіндік берді. Z80 видео ойындардың алтын ғасырында бейне ойын жасаушылар үшін танымал таңдау болды, Z80 Pac Man ойынын, Scramble ойынында екі Z80 процессорын, ал Galaga машинасының әрқайсысында үш процессорды қолданды. Ол ColecoVision ойын консолінің (1982) және Sega Master System (1986) мен Game Gear (1990) жүйелерінің орталық процессоры болды. 1990-шы жылдары Z80 Texas Instruments графикалық калькуляторлар сериясының процессоры болды, сондай-ақ Sega Genesis жүйесінде қосымша/көмекші процессор ретінде қолданылды (көбінесе дыбыс үшін пайдаланылды).

Басқа шикізаттар

Z80 Zilog-тан кейін 16 биттік Z8000 және 32 биттік Z80000 процессорлары ұсынылды, бірақ олар аса сәтті болмады, содан кейін компания микроконтроллер нарығына қайта бағытталды, негізгі CPU-ларды және арнайы интегралдық схемаларды / стандартты өнімдерді (ASIC/ASSP) CPU ядросы негізінде жасады. Процессорларды өндірумен қатар, Zilog бірнеше басқа компоненттерді де өндірді. Ең танымалдарының бірі – Zilog SCC тізбекті байланыс контроллері, ол алғашқы Apple Macintosh, Sun SPARC станциялары мен SPARC серверлерінде, SPARCstation 20-ға дейін қолданылды. Zilog сондай-ақ Zilog System 8000 жүйелік бөлімін құрды, ол ZEUS (Zilog Enhanced UNIX System) деп аталатын Unix туындысын іске қосатын Z8000 немесе Z80000 негізіндегі көп пайдаланушылық компьютерлік жүйені жобалады. Zilog 2006 жылдың ақпан айында ARM9 негізіндегі сату орны (POS) микроконтроллерінің өнімдер желісін көрсету арқылы 32 биттік микроконтроллер нарығына енуге тырысты. Соңғы өнім 2007 жылы Zatara деп аталды. Сатулар көңіл көншітпеді және 2009 жылы ARM9 сериясының барлығы Maxim Integrated Products компаниясына сатылды. Zilog сонымен қатар Zdots бір тақталы компьютерлерін де өндірді. Ол Zilog eZ80AcclaimPlus контроллерін, 1 МБ флэш-жадын, 512 КБ SRAM, 10BaseT Ethernet контроллерін, IrDA трансиверін, толық MPU шинасы/басқару сигналдары бар 2 x 60 контактілі жүйе кеңейту интерфейсін және RJ 45 Ethernet ұңғысын қамтиды. Қозғалыс детекторы бар нұсқасына Z8 Encore! XP MCU кіреді.