Кіріспе

Роберт Уильям Тревор Кей (12 мамыр 1979 жылы туған) – ағылшынның бұрынғы крикетшісі және крикет комментаторы. Ол Англия құрамасы сапында барлық форматтағы халықаралық және «Кент» округінің крикет клубында отандық крикет ойнады. Қазіргі уақытта Англия крикет командасының басқарушы директоры. Оң қолмен ойнайтын шабуылшы, Кей он бір жасынан бастап «Кент» жастар құрамасы үшін өнер көрсетті және 1998 жылы тұңғыш рет бірінші сыныпты матчқа қатысты. Англия жастар құрамасы сапында сегіз бірінші сыныптық және төрт А тізіміндегі матчтарда ойнады. 1998 жылы 19 жасқа дейінгілер арасындағы Крикет әлем чемпионатында жеңіске жеткен құраманың мүшесі болды. Ұзаққа сонарлық гол соққаннан кейін 1999 жылы Англияның А құрамасына шақырылды. Маркус Трескотик жарақат алғаннан кейін 2002 жылы Үндістанға қарсы тестілік дебютін жасады. 2002-2003 жылғы «Ashes» сериясында Австралияға сапар шекті, онда тәжірибелі ойыншыдан бұрын өзінің таңдалуын дәлелдеді. Бір күндік халықаралық матчтағы дебюті 2003 жылы Зимбабвеге қарсы өтті, бірақ көп ұзамай екі құрамадан да шығарылды. Марк Батчердің жарақаттануы Кейге 2004 жылы Вест-Индияға қарсы серияда Англия құрамасына оралуға мүмкіндік берді. Серияның алғашқы матчында өзінің тұңғыш тестілік жүзін соқты, кейін 221 ұпай жинап, бірінші сыныптық екі жүздігіне жетті. Бұл көрсеткіші, үшінші тестіде 93 ұпай жинағанымен бірге, оған «Wisden Cricketers of the Year» атағын сыйлады. Кейдің соңғы тестілік матчтары 2004-2005 жылдары Англияның Оңтүстік Африкаға жасаған туры кезінде өтті, онда ол тұрақтылық танытпай 152 ұпай жинады. 2009 жылғы ICC World Twenty20 турнирінде бір матчқа оралғанға қарамастан, құрамаға іріктелуден шет қалды. Дэвид Фултон отставкаға кеткеннен кейін 2006 жылғы ағылшын крикет маусымынан кейін «Кент» командасының капитаны болды. 2010 жылы «Кентті» округтік чемпионаттың 2-ші дивизионында жеңіске жеткізді, екі рет Twenty20 Cup финалына қатысты және «Friends Provident Trophy» финалына өтті. 2012 жылғы ағылшын крикет маусымынан кейін капитандық лауазымынан кетті, ал Джеймс Тредвелл клуб капитаны болды. Кей тек бір маусым ғана капитандық етті, себебі Тредвелл өзі де отставкаға кетті және Кей оның орнына тағайындалды, округті тағы екі жылға дейін, 2015 жылғы маусымның соңына дейін басқарды. 2016 жылдың сәуірінде Кей барлық крикет түрлерінен зейнеткерлікке шыққандығын жариялады. Кей «Кент» сапында ойнап жүргенде «Sky Sports» телеарнасының округтік крикетке қатысты бағдарламасында тұрақты комментатор болды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін «GTV» және «SEN» сияқты әртүрлі БАҚ-та сарапшы және комментатор болып жұмыс істеді. 2022 жылдың 17 сәуірінде Англия ерлер крикет командасының басқарушы директоры болып тағайындалды және барлық БАҚ байланыстарын тоқтатты.

Ерте және жеке өмір

Лондонның Шығыс Дулич қаласында Тревор мен Линн ата-анасының отбасында дүниеге келген Кей, өте спорттық отбасында өсті: анасы Кент әйелдер крикет командасы үшін ойнады, әкесі Дербиде клубтық крикетпен айналысты, ал қарындасы Элизабет мектеп құрамасында ойнап, бірде хет-трик жасады. Кейдің өзі де жан-жақты спортшы еді; ол Кент үшін теннис ойнады. Кей бұл туралы былай деді: «Мен ең атлетизмді көрінетін адам болмасам да, 19 немесе 20 жаста болған кеземнен әлдеқайда жақсы физикалық формадамын». Кей Флёрға үйленген, олардың екі баласы бар. Осы көрсеткіштерден кейін Кей Бермудада өткен Халықаралық жастар турниріне Англияның 17 жасқа дейінгі құрамасына қосылды. Осы турнирдегі өнертабысымен Кейнің ұрысшы ретіндегі беделі арта түсті, ол турнирдегі ең жоғары орташа ұпай жинаған екінші ойыншы болды – 48 орташа есеппен 184 ұпай. Кейдің ойыны Англияға Ирландияның 17 жасқа дейінгі құрамасынан бір ұпаймен басымдықпен жеңіске жетуге көмектесті. Кей Англияға оралды, Кенттің екінші командасымен екі матч ойнады, содан кейін Зимбабвеге қарсы жастар тестілік сериясына қатысу үшін Англияның 19 жасқа дейінгі құрамасына қосылды. Үш матчтық тестілік серияда Кей екі жартылай ғасырлық ұпай жинап, Оңтүстік Африкада өткен 1998 жылғы 19 жасқа дейінгі Крикет әлем чемпионатында орын алды. Турнир бойында басынан бастап ұпай жинаған Кей Англияның жеңісіне үлкен үлес қосты, жалпы сомада 206 ұпай жинады. Оның ең жақсы көрсеткіші Үндістанға қарсы жеңілген матта байқалды, онда Кей 57 ұпай жинады. 1998 жылғы маусымның басында Миддлсекке қарсы өткен бірінші сыныптық дебютінде 15 ұпай жинағаннан кейін, Кей дерлік толық маусым ойнады. Ол Дархэмға қарсы өткен матчта 101 ұпай жинап, өзінің алғашқы бірінші сыныптық жүзін соқты, нәтижесінде команда жеңіске жетті. Содан кейін ол Нотингемширге қарсы тағы да 115 ұпай жинады, ал кейін Пакистанның 19 жасқа дейінгі құрамасына қарсы серияға қатысу үшін Англияның 19 жасқа дейінгі құрамасына қайта қосылды. Бір күндік серияда ол күрескенмен, үш матчта бар болғаны 36 ұпай жинады, бірақ жастар тестілерінде ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды – 62,83 орташа есеппен 377 ұпай.

Отандық мансап

[[Сурет: Роб Кей. JPG|thumb|left|Кей 2008 жылы алаңда]] 2008 жылы Кей барлық жарыстарда бір жүздік соқты, Сомерсетке қарсы 125 ұпай жинап, жылды 1309 ұпаймен аяқтады. 2000 жылғы маусым одан да көңіл көншілік болды, орташа есеппен 20 ұпайдан кем 700 ұпай жинады. 2001 жылғы ағылшын крикет маусымында Кейдің формасы жақсарды, ол төрт бірінші сыныптық жүздік соқты; оның ішінде пакистандықтарға қарсы. Оның маусымдағы және мансабындағы ең жоғары ұпайы соңғы ойында - Ланкаширге қарсы жаңбырға толы матчта 132 ұпай болды. Маусым бойы жинаған ұпайлары ұлттық селекторларды оны Ұлттық академияға шақыруға итерді, ол Австралияға қысқы турнеге барды, онда ол австралиялық командасына қарсы 177 ұпай жинап, өзінің қабілетін көрсетті. 2002 жылы да жақсы формасын сақтап, жинаған ұпайлары үшін Марилебон крикет клубынан шақыру алып, шри-ланкалықтарға қарсы ойнады. Теңдестірілген матчта 77 ұпай жинап, сол маусымда Үндістанға қарсы тестілік дебют жасады. Бірақ, сол жылы тек бір рет 50 ұпайдан асты. Келесі жылы Зимбабвеге қарсы тестілік матчта өз орнын сақтап, Кембридж студенттеріне қарсы бір ғана ерекше ойын көрсетті. Командадан шығарылғаннан кейін, Кейдің формасы жақсарды: Ноттингемширге қарсы 140 ұпай жинап, Кенттің жеңісіне жағдай жасады және маусымның қалған бөлігінде әр ойында шамамен 40 ұпай жинады. 2004 жылғы ағылшын крикет маусымында Кей алғаш рет өте жақсы формада болды, барлық жарыстарда барлығы 2486 ұпай жинады. Бұл көрсеткішке Глостерширге қарсы маусымның алғашқы матчындағы "керемет" 118 ұпай кірді, онда Кей бірде-бір мүмкіндік бермеді. Маусымның 2 күнінде 1000 ұпайға жетті, бұл 1978 жылдан бері ең ерте көрсеткіш болды. Содан кейін ол Вест-Индияға қарсы серияға Англия құрамасына шақырылды, Кей екі маңызды ойын өткізді: Лордста 221 ұпай және үшінші тестіде Англияның жеңісіне әкелген екінші ойында 93 ұпай. Сериядан кейін Кей отандық аренаға оралды және маусымды тағы екі жүздікпен аяқтады; Нортгемптоншир мен Миддлсекске қарсы 131 ұпай. Оңтүстік Африкадағы қысқы халықаралық сериядан кейін Кей Кентпен отандық ойынға оралды. Өткен жылғыдай сәтті болмаса да, 1500-ден астам ұпай жинады. Бұл көрсеткішке Surrey-ге қарсы матчта екі жүздік кірді, оның екіншісінде Мартин ван Яарсвельдпен 323 ұпайлық үшінші викетке рекордтық серіктестік құрды. Маусым соңында Кей Дэвид Фултонның отставкасынан кейін жаңа округ капитаны болып тағайындалды, Англия құрамасына қайта оралу мүмкіндігін арттыру үшін бұл рөлді қабылдады. Капитандық лауазымдағы бірінші маусымында формасы төмендеді, Кент крикетінің төрағасы Грэм Джонсон маусым соңында: "Командаға берілгендігі жеке формасына әсер еткен болуы мүмкін" деді. Дегенмен, ол Пәкістанға қарсы матчта Англияның А командасының капитаны болып тағайындалды және Кентті Каунти Чемпионатының жоғарғы дивизионында бесінші орынға жеткізді. Келесі маусымда Кей Кентті жүлдеге жеткізді, сонымен қатар өзінің ең жақсы формасына оралды. Ол барлығы сегіз жүздік соқты және барлық жарыстарда 2267 ұпай жинады, сонымен қатар Кентті 2007 жылғы Т20 кубогының финалына жеткізді, онда Кент Суссекс пен Глостерширді жеңіп, кубокты иеленді. Бірақ, кейін финалдағы даулы шешімнен кейін "ауыр наразылық" танытқаны үшін айыпталды. 2008 жылы да ұпайларын жинауын жалғастырды, жаңа Зеландиялықтарға қарсы 178 ұпай соғып, "тест құрамасына қайта оралуға мүмкіндік алды". Майкл Вон Англия капитаны лауазымынан кеткеннен кейін, Кей БАҚ-та бұл лауазымға үміткер ретінде танылды. Бірақ, маусым Кей үшін жаман аяқталды, өйткені оның басшылығымен Кент алғаш рет Каунти Чемпионатының екінші дивизионына түсті, сонымен қатар Кейге тамыздағы ЕЦБ питч-панелінің шешіміне қатысты пікірлері үшін 1250 фунт стерлинг айыппұл салынды. Кей 2009 жылғы маусымның басында Нортгемптонширмен Кенттің теңдестірілген матчының соңғы күнінде бірінші сыныптық крикетте алғашқы викетін алды. Ол сол маусымда 1209 ұпай жинады, оның ішінде төрт жүздік, оның ішінде мансабындағы ең жоғары 270*, бір иннингке 50.37 ұпай жинады. Бұл оның бір маусымда 1000 ұпайдан асып түскен алтыншы реті болды. Келесі маусымда осы көрсеткішті жақсартуға жақын болды, 2010 жылдың 17 мамырында Дурхэмге қарсы 261 ұпай жинады. Ол сол матчқа дейін округтік чемпионатта 14.30 орташа ұпаймен күресіп келді. 2016 жылдың 18 сәуірінде ойыннан зейнеткерлікке шығуын жариялады, себебі "жас ойыншылардың жолына кедергі келтірмей", жаттықтырушылыққа және Sky Sports телеарнасындағы теледидар сарапшысы ретіндегі қызметіне көңіл бөлгісі келді.

Үндістан Англияда, 2002 жыл

Кей 2002 жылы Үндістанға қарсы екінші тестіде Маркус Трескотиктің орнына шықты, ол бас бармағын сындырып алған болатын. Бас селектор Дэвид Грейвени Кейдің "қыста Ұлттық академияға қатысқаннан кейін Кент үшін көрнекті формада болғандықтан" таңдалғанын айтты. Майкл Воганмен бірге баттингті ашқан Кей, жалғыз иннингінде 17 ұпай жинап, Ашиш Нехрадан допты жеңіліске ұшырады. Үшінші тестіде сақталған Кей 30 және 34 ұпай жинады, бірақ Англия ойынды ұтырып қалды. Дегенмен, оның үш қағысты қабылдамауы оның ойынына нұқсан келтірді. Кей төртінші және соңғы тестіден шығарылды, ал Трескотик жарақаттан қысқа мерзімде оралғаннан кейін оның орнына қайтадан командаға қосылды.

Англияда Австралияда, 2002-03

Отандық крикетте жетістікке қол жеткізгенімен және бұрынғы тест матчтарында үміттендірген ойын көрсеткенінен кейін, Кей Австралияға қарсы ойнау үшін құрамға ілікті. ACB төрағасының XI командасына қарсы өткен шектеулі оверлік матчта жақсы ойнағанына қарамастан, 68 ұпай жинағанына қарамастан, ол бірінші тест матчына қосылмады, орнына он екінші ойыншы рөлін атқарды. Саймон Джонс алаңда жүргенде тізе буынының жарақатына ұшырағаннан кейін, ол күткеннен де көп алаңда жүрді және матчты аяқтауға қатыса алмады. Жарақат алған Джон Кроулидің орнына екінші тест матчына қайта шақырылған Кей, үшінші нөмірде бірінші иннингте бір ұпай ғана жинады, ал түскі үзілістен кейін Шейн Уорнның доптан кейін ұсталды. Екінші иннингте бесінші нөмірге түсірілген ол, Марк Батчер мен Насер Хусейн одан бұрын ойнағандықтан, тағы да бір ұпай жинап, Энди Бихелге ұсталды. Кей үшінші матчта Перттегі WACA Ground-та жақсы өнер көрсетті. "Көтерілісі мен жылдамдығы ерекше" алаңда Кей, ұзақ уақыт бойы қақпасын сақтап қалған жалғыз ағылшын ойыншысы болды, пассивті түрде 47 ұпай жинады, бұл иннингтің ең жоғары көрсеткіші еді. Одан кейін Австралияның жалғыз иннингінде үшінші адам Брет Лиді ұстады, содан кейін Хуссейнге екінші айналымда 23 ұпай жинауға "қатты қолдау" көрсетті. Англия тест матчын бір иннингпен және 48 ұпаймен жеңіліске ұшырады, бұл нәтиже Австралияның Аш кубогын сақтап қалуын қамтамасыз етті. Бір күндік халықаралық матчтар сериясының бірінші бөлігіне үзіліс жасағаннан кейін Англия төртінші тест үшін Мельбурнға көшті. Кей үшін өкініштісі, ол бірінші иннингте 0 ұпайға шығып, жылдам боулингші Брет Лидің екінші доптан кейін аяғына тиген доптан (lbw) құлады. Англия соңынан ойнағанда, Кей өзінің бірінші жартылай ғасырын соғып, Австралияның тағы да ойнауына мүмкіндік берді. Жаңа доп алынғаннан кейін ол 52 ұпаймен екінші рет ұсталды. Сиднейдегі Крикет стадионында өткен соңғы тестте Англия сериядағы толық жеңіліске ұшырамас үшін күш салды. Кей Англияның бірінші иннингінде үш ұпай жинады, содан кейін Стив Уоның соңғы Аш тестінде ойнаған зиянсыз жартылай волейінен lbw құлады. Ол турдың соңғы иннингінде 14 ұпай жинады, бірақ Англия сол кезде 350-ге жуық ұпай жинап, жеңіске жетуге жақын болды. 2004 жылғы Wisden Cricketers' Almanack басылымында Кейдің "Марк Рампракаш сияқты тәжірибелі ойыншыдан бұрын таңдалуын дәлелдегені, бірақ өзінің орнын нығайта алмағаны" жазылған.

Зимбабве мен Оңтүстік Африка Англияда, 2003 жыл

2003 жылғы ағылшын крикет маусымының басы төмен ұпаймен өтті, ол маусымның алғашқы жеті иннингінде 40 ұпайдан тек бір рет асты, бірақ сапарлап келген Зимбабве құрамасына қарсы Тест командасының құрамында қалды. Екі тест матчында да бесінші нөмірде ойнаған Кей үлкен әсер қалдыра алмады, алғашқы матчта 18, екіншісінде 4 ұпай жинады. Ол алғашқы тест матчындағы шешімге наразы болды – төреші Стив Бакнор оны соңынан ұстап аут берді, бірақ Кей допқа тимеген еді. Оның Бір күндік халықаралық (ODI) құрамасына кіруі, Зимбабве және Оңтүстік Африкаға қарсы келесі NatWest сериясы үшін, оның өзінің жағдайынан гөрі, қолда бар ойыншылардың жетіспеуіне байланысты болды; ол серияға дейін бір рет қана 40 ұпайдан асып өткен. Кей турнирдің ашылу матчында Зимбабвеға қарсы ODI дебютін жасады; ол Рей Прайстің сол қолмен айналдыруынан кейін 11 ұпай жинады. Кей серияда тағы бір матч қана ойнады; Оңтүстік Африкаға қарсы Махая Нтиниден алған алғашқы допқа "күшті соққы" жасап, "алтын үйрекке" (golden duck) шықты. Англия турнир финалына іліккеннен кейін, Кей командадан "Оңтүстік Африкаға қарсы тест сериясы алдында ұзақ форматтағы ойында тәжірибе алу үшін" босатылды. Алайда, Кей бұл серияда ойнаған жоқ.

Вест-Индия Англияда, 2004 жылы

Кей 2004 жылғы маусымды жарқын бастағаннан кейін Тест матчтарына қайта оралды. 2 маусымда ол 1000 ұпайға жетті, бұл соңғы 16 жылдағы ең жылдам көрсеткіш. Осыған қарамастан, ол Вест-Индия және Жаңа Зеландияға қарсы NatWest сериясына шақырылды. Кейдің сериясы турнирдің бесінші матчында, Хединглиде Вест-Индияға қарсы басталды. Англия 160 ұпайды қуып жеңіске жетуге тырысты, Кей 55-тен кейін түсті, бірақ Дуэйн Браводан соққы алмай тұрып, бар болғаны алты ұпай жинады. Оның тағы бір ойыны Жаңа Зеландияға қарсы топтық кезеңнің соңында болды. Кей 18 ұпай жинап, жақсы ойнады, бірақ соңында қалып қойды. Тест командасындағы орны Марк Батчердің машинасына соғылып, мойын жарақатын алғаннан кейін сақталды. Кей мүмкіндікті пайдаланып, Wisden басылымы "күшті соққылар мен тартымды ойын" деп сипаттаған алғашқы Тест жүзін жасады. Ол шай үзілісінде Королевамен кездескеннен кейін де шоғырлануын сақтап, екінші иннингте капитан Майкл Воган одан өткеннен кейін ойыннан шығарылды. Екінші Тестте Кей "белгісіздік дәлізінде" күресіп, Коллинз оның қақпасын бірнеше рет бұзды, содан кейін оны аластады. Оның екінші иннингі бар болғаны жеті допқа созылды, Кей төрт ұпай жинағаннан кейін "ортаға қарапайым пас берді". Wisden басылымының пікірінше, Кейдің ең құнды иннингі үшінші Тестте болды. Бірінші иннингте алты ұпай жинағанына қарамастан, Кей екінші иннингте Англияның серияда 3-0 есебімен жеңіске жетуі үшін тағы 216 ұпай қажет болған кезде шықты. Алғашқыда Майкл Воганмен, содан кейін Эндрю Флинтоффпен бірге ойнаған Кей Англияны мақсатына жеткізіп, жеңіліссіз 93 ұпай жинады, бұл Олд Траффордтағы Тестте жеңіске жету үшін төртінші иннингтегі рекордтық көрсеткіш болды. Оның сериясы он ұпаймен аяқталды, Англия соңғы Тестте он ұпаймен жеңіске жетті. Кейдің сериядағы өнері мен отандық көрсеткіштері оған танымалдылық әкелді – ол 2005 жылғы Wisden Cricket басылымындағы жылдың бес үздік крикетшісінің бірі аталды. Бэтчердің білегіне жарақат алғаннан кейін үшінші Тестке оралған Кей бірінші иннингте "қаз жасады", содан кейін 41 ұпай жинап, Ники Божеге қарсы шабуыл жасады. Wanderers стадионында өткен төртінші Тестте Кей 83 ұпай жинады, бұл Wisden басылымы "Кейдің күшті соққыларын" қамтиған Эндрю Штрауспен жасаған 182 ұпайлық серіктестік болды. Ол екінші иннингте тағы 18 ұпай қосып, Англияның жеңісіне үлес қосты. Кей соңғы Тесттегі екі иннингінде бір және тоғыз ұпай жинады, екі рет те жаңбыр салдарынан тең түсті, ал оны Шаун Поллок аластады.

ICC әлемдiк твинти-20

Кей 2009 жылғы ICC World Twenty20 турнирінде халықаралық крикетке қысқа мерзімге қайта оралды. Турнир барысында жарақат алған Кевин Питерсеннің орнына Голландияға қарсы өзінің жалғыз Twenty20 халықаралық матчын өткізді. Ол сегіз доптан 10 ұпақ жинады, ал Голландия соңғы допта өз мақсатына жетті.

Англияның крикет командасының директоры

2022 жылдың 17 сәуірінде ол Англияның ерлер крикет командасының басқарушы директоры болып тағайындалды, сонымен қатар барлық медиалық міндеттерінен бас тартты. Ол Брендон Маккалламды Тест командасының жаттықтырушысы етіп тағайындады, ол медиада "Бейзбол" деп аталған, жаңаша шабуылдық ойын стилін енгізді.