Біріктірілген қару түрлері тактикасы

Кіріспе

Соғысқа қатысты тәсілдер

Біріктірілген қару – әскери күштердің әртүрлі әскер түрлерін өзара толықтыратын әсерге қол жеткізу үшін біріктіруді көздейтін соғыс жүргізу тәсілі. Мысалы, қалалық ортада жаяу әскер мен бронетехниканы қолдану, онда әрқайсысы бір-бірін қолдайды. Стратег Уильям С. Линдтің сөзіне сәйкес, біріктірілген қаруды "көмекші қару" түсінігінен былай ажыратуға болады:
Біріктірілген қару жауға екі немесе одан көп түрлі қаруды бір уақытта қолданады, сонда жау өзін бірінен қорғау үшін жасаған әрекеттері оны екіншісіне осал етеді. Ал көмекші қару жауға екі немесе одан көп қаруды тізбектей немесе бір уақытта қолданады, бірақ жау өзін бірінен қорғағанда, ол екіншісінен де қорғалады. Біріктірілген қарулы топтың төменгі буын бөлімшелері ұқсас болуы мүмкін, бірақ мұндай бөлімшелердің теңгерімді қоспасы тиімді жоғары буын бірлігіне біріктіріледі, бұл ресми ұйымдық кестеде немесе майдан шешу үшін уақытша құрылған құрамда болуы мүмкін. Мысалы, біріктірілген қару доктринасының қазіргі заманғы үлгісі болып табылатын бронедивизия жаяу әскер, танк, артиллерия, барлау және тікұшақ бөлімшелерінен тұрады, олардың барлығы бірыңғай басқару құрылымымен үйлестіріліп, бағытталатыны. Сонымен қатар, қазіргі заманғы әскери бөлімдер, қажет болған жағдайда, әскеридің басқа да түрлерінен көмек сұрай алады, мысалы, жаяу әскерлер әскери ұшақтар немесе теңіз күштерінен бомбалау немесе оқ ату сұрап, құрлықтағы шабуылдарын күшейтуі немесе құрлықтағы күштерін қорғауы мүмкін. Қару түрлерін араластыру кейде әдеттегі біртектілік деңгейінен төмен түседі, мысалы, жаяу әскер батальонына уақытша танк ротасын қосу арқылы.

Ежелгі соғыс

Бірлескен қарулы операциялар ежелгі заманға дейін барып жетеді, онда әскерлер көбінесе жақын арадағы шайқасқа дейін найзашыларын қорғау үшін шабуылшылардың экранын орналастыратын. Алайда, әсіресе грек гоплиттерінің жағдайында, әскери ойдың негізгі назары ауыр жаяу әскерге ғана шоғырланды. Көбінесе түрлі ұлттардың әскерлері жеңіл, орташа немесе ауыр жаяу әскер, атты әскер, соғыс күймелері, түйелер, пілдер және артиллерия (механикалық қару-жарақ) сияқты әртүрлі комбинацияларды қолданды. Осы контексте біріктірілген қарулы күштер – жауды күйрету және жою үшін шабуылды үйлестіру мақсатында, түрлі қосалқы қарулармен, найзалармен немесе зымырандық қарулармен қаруланған бөлімшелерді тиімді пайдалану еді. Македонияның Филипп II грек қала-мемлекеттерінің шектеулі біріктірілген қару-жарақ тактикасын жақсартты және жаңадан құрылған македондық фаланганы ауыр атты әскермен және басқа да күштермен біріктірді. Фаланга қарсыластың шегінуін тоқтатып тұрды, ал ауыр атты әскер жергілікті басымдыққа қол жеткізіп, жаудың қатарын бұзып жіберді. Ерте Рим республикасының легионы біріктірілген қарулы күш болып табылды және бес топтан тұрды. Жеңіл қаруланған велиттер жеңіл найзамен қаруланған шабуылшылардың ролін атқарды. Гастаттар мен принципер легионның негізгі шабуылдық күшін құрады, олар қылыш пен пилуммен қаруланған, ал триарийлер ұзын найзалар мен үлкен қалқандармен қаруланған найзашылар ретінде легионның қорғаныс тірегі болды (алғашқыда тығыз грек фалангасы түрінде, кейін жеңілдетілген найза қабырғасы түрінде). Бесінші топ – эквитестер (атты әскер), олар барлау, қуу және қанаттарды күзету үшін пайдаланылды. Кейін легион тек қылыш пен пилуммен қаруланған ауыр жаяу әскердің бірлігіне айналды, сонымен қатар шағын қосымша шабуылшылар мен зымырандық әскерлерге және кішкентай атты әскер бөліміне ие болды. Легион кейде жоғары деңгейдегі біріктірілген қарулы күштер құрамына енгізілді, мысалы, бір кезеңде генерал екі легион мен екі ұқсас көлемдегі қосалқы бөлімшелерге, экран ретінде немесе қиын жерде шайқас үшін пайдалы жеңіл бөлімшелерге басшылық етуі әдеттегі жағдай болды. Кейінірек Рим империясы кезінде қосалқы әскерлер негізгі легионерлерден көп болды. Хан әулетінің әскері де осыған ұқсас мысал келтіруге болады, олар жаяу әскерді (қылыштан найзаға, шапшаң сияқты қаруларға дейін түрлі қарулармен жабдықталған), садақшыларды, арбалетшілерді және атты әскерді (атты садақшылардан ауыр найзагерлерге дейін) қолданды. Хан әулеті кезінде тіркелген бір тактикалық құрамы үш қатарлы халбардтар, қылышкерлер және найзашылардан тұрды, оларды арбалеттер қолдады, ал кавалерия қанаттарда орналасты. Карфагендіктер мен Сасанидтер сияқты өркениеттер де күшті атты әскердің қолдауымен жаяу әскердің комбинациясын қолданғаны белгілі.

Combined arms operations date back to antiquity, where armies would usually field a screen of skirmishers to protect their spearmen during the approach to contact. Especially in the case of the Greek hoplites, however, the focus of military thinking lay almost exclusively on the heavy infantry. In more elaborate situations armies of various nationalities fielded different combinations of light, medium, or heavy infantry, cavalry, chariotry, camelry, elephantry, and artillery (mechanical weapons). Combined arms in this context was how to best use the cooperating units, variously armed with side arms, spears, or missile weapons in order to coordinate an attack to disrupt and then destroy the enemy. Philip II of Macedon greatly improved upon the limited combined arms tactics of the Greek city states and combined the newly created Macedonian phalanx with heavy cavalry and other forces. The phalanx would hold the opposing line in place, until the heavy cavalry could smash and break the enemy line by achieving local superiority. The early Republic Roman Legion was a combined arms force and consisted of five classes of troops. Lightly equipped velites acted as skirmishers armed with light javelins. The hastati and principes formed the main attacking strength of the legion with sword and pilum, whilst the triarii formed the defensive backbone of the legion fighting as a spearmen (initially as a denser Greek phalanx and later as a looser spear wall formation) with long spears and large shields. The fifth class were the equites (the cavalry) used for scouting, pursuit and to guard the flanks. The Legion then became notionally a unit of heavy infantrymen armed with just sword and pilum, and fielded with a small attached auxiliary skirmishers and missile troops, and incorporated a small cavalry unit. The legion was sometimes also incorporated into a higher echelon combined arms unit – e. g., in one period it was customary for a general to command two legions plus two similarly sized units of auxiliaries, lighter units useful as screens or for combat in rough terrain. Later during the Roman Empire, auxiliary soldiers outnumbered the core legionary troops. The army of the Han dynasty is also an example, fielding mêlée infantry (equipped with a variety of different weapons ranging from swords to pikes to halberd like weapons), archers, crossbowmen, and cavalry (ranging from horse archers to heavy lancers). One recorded tactical formation during the Han dynasty included three ranks of halberds, swordsmen, and spearmen, supported by crossbows, and with cavalry on the flanks. Civilizations such as the Carthaginians and Sassanids also were known to have fielded a combination of infantry supported by powerful cavalry.

Орта ғасырлар

Гастингс шайқасында (1066) қалқан қабырғасының артында соғысқан ағылшын жаяу әскері садақшылар, жаяу әскерлер (жаяу әскер) және атты әскерден (кавалерия) тұратын норман әскерімен жеңілді. Нормандықтардың қолданған тактикаларының бірі – ағылшындарды қалқан қабырғасынан шығып, кері шегінген нормандық жаяу әскеріне шабуыл жасауға итермелеу, содан кейін оларды ашық далада кавалериямен жою болатын. Сол сияқты, шотландтық «шелтрон» – ағылшынның ауыр атты әскерінің шабуылдарына қарсы тұру үшін жасалған және Стирлинг көпірі шайқасында (1297) ағылшын кавалериясына қарсы сәтті қолданылған – Фолкирк шайқасында (1298) ағылшын садақшылары мен атты әскердің бірлескен әрекеттерінен жеңілді. Гастингс пен Фолкирк екеуі де бір түрлі күшке ғана сүйенген жауды жеңу үшін біріктірілген күштерді қалай пайдалануға болатынын көрсетті. Креси, Пуатье және Агинкур шайқастарындағы ағылшын жеңістері біріктірілген күштердің қарапайым түрі болды, онда аттан түскен атты әскерлер ағылшын ұзын садақшыларының құрамына негіз болды. Жеңіл қорғалған садақшылар француздық қарсыластарын алыстан тудыра алды, ал қарулы атты әскерлер ағылшын қатарына жеткен француздықтармен күресе алды. Міне, біріктірілген күштердің мәні: күштердің үйлесіміне олардың әрқайсысы жеке өз күшімен жете алмайтын нәрсеге қол жеткізуге мүмкіндік беру. Орта ғасырларда әскери күштер шайқастарда жеңіске жету және соғыс жетекшісінің немесе патшаның ұзақ мерзімді мақсаттарын ілгерілету үшін біріктірілген күштерді пайдаланды. Кейбір тарихшылар орта ғасырларда әскери қақтығыстарда стратегиялық немесе тактикалық өнер болмағанын айтады. Келли ДеВрис Merriam Webster анықтамасын қолданады, онда қақтығыс «жалпы әскери іс-қимыл» деп түсіндіріледі. Жеке мүдделерді және жетекшінің мақсаттарын іске асыру үшін тактикалық және стратегиялық ойлау, сондай-ақ шайқас беруге қашан және қайда қолайлы екенін анықтауда жер бедері мен ауа райының мүмкіндіктерін пайдалану қолданылды. Ең қарапайым мысал – садақшылар, жаяу әскер, атты әскер (аттылар немесе соққылы күштер) және тіпті шаруалар жасақтары сияқты әртүрлі мамандықтардың үйлесімі. Кейде әр күш өздігінен соғысып, қарсылас әскери шеберлігіне байланысты жеңіске жететін немесе жеңілетін. Орта ғасырларда жетекшілер шайқаста жеңіске жету үшін осы шебер және шебер емес күштердің үйлесімін пайдаланды. Көптеген дағдылары бар әскер, негізінен бір немесе екі типті әскерлерден тұратын үлкен күшпен күресе алады. Әскери құралымдардың әр түрі – жаяу әскер, садақшылар, атты әскер немесе шаруалар – басқаларында жоқ белгілі бір артықшылықтарға ие. Жаяу әскер күшке жерді ұстап тұруға мүмкіндік береді және жау күштері басым болған жағдайда, атты әскерлердің маневр жасауы қиын болатын жерге шегінуге мүмкіндік береді, осылайша жылқының артықшылығын жояды. Садақшылар садақтарымен немесе арбауларымен алыстан қарсылық көрсетеді. Кавалерия жылдам маневр жасай алады және жау қорғанысын дайындауға уақыты жетпей тұрып шабуыл жасайды. Шаруалардың саны көп және олардың құны патша қазынасына арзан. Ұзақ мерзімде әскерлер өзара оқып-үйренуді және жауынгерлік тиімділікті арттыру үшін мамандықтардың дағдыларын меңгере алады. Бұл қазіргі уақытта «ұрыс көбейткіші» деп аталады. Әр түрлі дағдылардың үйлесімі қолбасшыға қақтығыстар кезінде тәуекелді азайтуға көмектеседі. Кез келген әскери күштің жалпы мақсаты – күресіп жеңу, сонымен бірге патшаның стратегиялық мақсаттарын іске асыру үшін жауынгерлердің ең көп санын сақтау. Бұл орта ғасырлардағы кейбір шайқастарда көрінеді.

At the Battle of Hastings (1066) English infantry fighting from behind a shield wall were defeated by a Norman army consisting of archers, foot soldiers (infantry), and mounted knights (cavalry). One of the tactics used by the Normans was to tempt the English to leave the shield wall to attack retreating Norman infantry only to destroy them in the open with cavalry. Likewise Scottish sheltrons – which had been developed to counter the charges by English heavy cavalry, and had been used successfully against English cavalry at the Battle of Stirling Bridge (1297) – were destroyed at the Battle of Falkirk (1298) by English archers acting in concert with mounted knights. Both Hastings and Falkirk showed how combined arms could be used to defeat enemies relying on only one arm. The English victories of Crécy, Poitiers and Agincourt were examples of a simple form of combined arms, with a combination of dismounted knights forming a foundation for formations of English longbowmen. The lightly protected longbowmen could down their French opponents at a distance, whilst the armoured men at arms could deal with any Frenchmen who made it to the English lines. This is the crux of combined arms: to allow a combination of forces to achieve what would be impossible for its constituent elements to do alone. During the Middle Ages military forces used combined arms as a method of winning battles and furthering a war leader or king's long term goals. Some historians claim that during the Middle Ages there was no strategic or tactical art to military combat. Kelly DeVries uses the Merriam Webster definition of combat "as a general military engagement". In the pursuit of a leader's goals and self interest tactical and strategic thinking was used along with taking advantage of the terrain and weather in choosing when and where to give battle. The simplest example is the combination of different specialties such as archers, infantry, cavalry (knights or shock mounted troops), and even peasant militia. At times, each force fought on its own and won or lost depending on the opposing military competence. During the Middle Ages leaders utilized a combination of these skilled and unskilled forces to win battles. An army that has multiple skills available can engage a larger force that incorporates mainly one or two types of troops. Each type of military formation – infantry, archers, cavalry, or peasants – has certain advantages that the other does not have. Infantry allows a force to hold ground and in the event of overwhelming enemy forces withdraw into terrain that mounted troops cannot maneuver as easily, thus negating the advantage of the horse. Archers provide standoff with their bows or crossbows. Cavalry can maneuver faster and provide fast attack before the enemy has had time to prepare defenses. Peasants are more numerous and cheaper on the royal coffers. Over the long term the army can cross train and learn the skills of the specialties to increase combat effectiveness. This is known as a combat multiplier today. The combination of the different skills help provide a commander the flexibility to minimize risk when it comes to engagements. The overall objective of any military force is to fight and win, while also preserving the largest number of combatants to carry on the larger strategic aims of the king. This can be seen in some of the engagements during the Middle Ages.

Орта ғасырдағы қаруды ұрыста қолдану үлгілері

Бірлескен қаруды тиімді қолдану стратегиялық және тактикалық ескертулермен бірге қарсылас күштерді, тіпті сан жағынан басым күштерді де жеңіп тастауға мүмкіндік береді. Жер бедері мен ауа райының тиімді пайдаланылуы да әскери күштердің қолбасшысының қалаған нәтижелеріне қол жеткізу үшін біріктірілген қаруды қолдануға көмектеседі. Валуа патшаларының француз армиясы, ауыр қаруланған жандармдардан (ортағасырлық рыцарьлардың кәсіби түрі), швейцариялық және Ландскнехт жалдамалы пикешілерден, сондай-ақ ауыр артиллериядан тұрды және соғыс жүргізудің ортағасырлық тәсілінен ерте заманға өту кезеңінде қалыптасты. 15 ғасырдың соңында Еуропада біріктірілген пике және оқ ату формациялары дамыды, бұл испан генералы Гонсало Фернандес де Кордованың колоннелласынан басталып, 16 ғасырда Габсбург Испаниясының терциосына және Киелі Рим империясының императорлық армиясына айналды. Жапонияда 1575 жылы Нагашино шайқасында (長篠の戦い) Ода кланының күштері атты әскерге көп сүйенген Такеда кланына қарсы біріктірілген қаруды табысты қолданды. Ода армиясы Такеда атты әскерін атып түсіру үшін ашигару мушкетерлерін қорғауға арналған қоршаулар салды, ал самурайлар жақын араға жеткен жауларды жойды. 17 ғасырда төменгі (полк) деңгейде біріктірілген қаруды қолдану жиіледі. Бұл идеяны Швеция королі Густав Адольф қолдады. Оқпен қолдау көрсету үшін ол атты әскер бөлімдеріне "басқарылатын мушкетерлер" тобын қосты және жаяу әскер бөлімдерін органикалық артиллериямен қамтамасыз ету үшін 3 фунттық жеңіл артиллериялық қаруларды пайдаланды. 18 ғасырда легион ұғымы қайта жаңғырды. Легиондар енді мушкетерлерден, жеңіл жаяу әскерден, драгуннан және артиллериядан тұрды, бұл бригада деңгейіндегі күштерді құрады. Бұл легиондар көбінесе кәсіби әскерилерді ополченниктермен біріктірді. Наполеон соғыстары кезінде Францияның «La Grande Armée» армиясының алдыңғы қатарларында жеңіл атты әскер, жеңіл жаяу әскер және жеңіл атты артиллерияны қолдану, бұл мәселе бойынша ең көрнекті мысал болып табылады.

Наполеон соғыстары

25 жылға жуық үздіксіз соғыстан кейін, Ватерлоо шайқасында кездескен әскерлер де ұқсас түрде ұйымдастырылды – жаяу әскер, ат әскері және артиллериядан тұратын корпусқа (Ватерлоо жорығының ұрыс тізімін қараңыз) және ұқсас біріктірілген қару тактикасын қолданды. Әр корпус ішінде бригадалар мен артиллерия бөлімдерінен құралған жаяу әскер немесе ат әскер дивизиялары болды. Әдетте, әскерде осы үш түрдің резерві де армия қолбасшысының тікелей бағынысында болып, кез келген корпусқа немесе корпустың бөліміне қолдау үшін жіберілуі мүмкін, армия генералы қажет деп санаған қару түрлерін күшейту үшін. Маршал Ней басқарған француз ат әскерінің шайқаста Веллингтонның жаяу әскерінің шаршыларын бұзуға сәтті болмады, ал Нейдің шаршыларды жару үшін жеткілікті атты артиллериямен ат әскерін күшейте алмауы, сәтсіздіктің басты себебі ретінде қарастырылады. Бұл генералдардың әскердің бір түрінің шабуылын тойтару үшін жау офицерлері қолданған тактиканы жеңу үшін біріктірілген қаруды пайдалану қажеттігінің мысалы. Ал 27-ші (Иннискиллинг) полкі бастапқыда 750 салдатынан 478-і француздың біріктірілген қаруларының шабуылынан зардап шекті. Олар Веллингтонның қатарының ортасына жақын орналасқан, бірақ Веллингтонның көптеген жаяу әскерінен айырмашылығы, Мон-Сен-Жан тіктелігінің ашық беткейінде болды. Олардың осылай ашық болуына байланысты, ат әскерінің шабуылынан қорқып, күннің көп бөлігін шаршы құрап тұруға мәжбүр болды, бұл Наполеонның артиллериясы үшін оңай нысана болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Қазіргі заманғы біріктірілген қару-жарақ тактикасының дамуы Бірінші дүниежүзілік соғыста басталды. Батыс майданның басында шайқастар тоқтап, окоп соғысына ұласты. Екі жақтың да генералдары жаңа қарулар мен жағдайларға қарамастан, дәстүрлі әскери ойлауды қолданды. Бұл алғашқы кезеңдерде тактика көбінесе ауыр артиллериялық оқ жаудырғаннан кейін, нығайтылған жау позицияларына қарсы жаппай шабуылдардан тұрды. Бұл тактикалар көбінесе сәтсіз аяқталып, көптеген адамдардың қаза болуына әкелді. Соғыс барысында жаңа біріктірілген қару-жарақ тактикасы әзірленді, ол сол кезде көбінесе "барлық қарулы шайқас" деп аталды. Оған шабуылдаушы әскерге тікелей жанама артиллериялық қолдау көрсету (қозғалмалы артиллериялық оқ жаудыру), әуеден қолдау және танк пен жаяу әскердің бір-біріне көмектесуі кірді. Біріктірілген қарулардың алғашқы мысалдарының бірі – Кембре шайқасы, онда британдықтар жаудың қорғанысын бұзу үшін танк, артиллерия, жаяу әскер, стрелковое қару және әуе күштерін пайдаланды. Бұрын мұндай шайқас бірнеше айға созылып, жүздеген мың адамның өмірін қиған болар еді. Координация мен жоспарлау – басты элементтер болды, ал 1918 жылғы жүз күндік шабуылда біріктірілген қару-жарақ тактикасын қолдану одақтас күштерге жаудың окоптарындағы жарықтарды пайдаланып, Орталық державаларды жеңіліске ұшыратуға мүмкіндік берді.

Салқын соғыс жылдары

1963 жылы АҚШ Теңіз жауынгерлері экспедициялық міндеттер үшін Теңіз авиациясы мен Теңіз жауынгерлерінің құрлық бөлімдерін біріктіретін Теңіз әуе-жер жұмыс тобының тұжырымдамасын ресми бекітті. Вьетнам соғысы АҚШ Армиясының біріктірілген қару-жарақ доктринасының дамуына зор әсер етті. Жау бақылауындағы операция аймақтарына өте қиын жер бедерінің кедергі келтіруіне байланысты, әскерлер көбінесе әуе шабуылы арқылы жеткізілді. Осы себепті Вьетнамдағы АҚШ әскерлері логистикалық кешігулердің азаюының нәтижесінде, бұрынғы соғыстарға қарағанда алты есе көп шайқасқа қатысты. Нәтижесінде, вертолетпен оқ-дәрі, азық-түлік және отынмен қамтамасыз етілгенде, пехоталық бөлімнің тиімділігі оның мөлшеріне қатысты төрт есеге артты. Уақыт өте келе АҚШ Армиясы Вьетнамда тікұшақ операцияларын және ұшақпен тасымалданатын жаяу әскерді, қарулы және артиллериялық бөлімдермен, сондай-ақ АҚШ-тың жағалау су флотымен және оларды қолдаған АҚШ Әуе күштерінің жақыннан қолдау күштерімен үйлестіруді үйренді. AirLand Battle – 1982 жылдан 1990 жылдардың соңына дейін АҚШ Армиясының Еуропалық соғыс доктринасының негізін құраған жалпы тұжырымдамалық база. AirLand Battle жаудың алдыңғы шебіндегі күштерін жабдықтаушы тыл эшелондарына шабуыл жасайтын әуе күштері мен агрессивті маневрлік қорғанысқа көшкен құрлық күштері арасындағы тығыз үйлестіруді баса назардағы еді.

"Сырт соғыстан кейінгі кезең" (1992 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2000 жылы АҚШ армиясы соғыс жүргізу үшін ақпараттық басымдықты пайдалануға бағытталған жаңа доктриналарды әзірлеуді бастады. Бұл үшін алты құрал маңызды болды: AWACS (Әуедегі ерте ескерту және басқару жүйесі), JSTARS (Әуедегі жерді бақылау жүйесі), GPS, VHF SINCGARS (жер және әуе байланысы үшін), сондай-ақ қорғалған компьютерлер. Бұл жиын спутниктік суреттермен, жаудың радиосигналдарын пассивті түрде қабылдаумен, цифрлық нысаналарды белгілейтін алдыңғы бақылаушылармен, арнайы барлау ұшақтарымен, артиллерияға қарсы радарлармен және артиллериялық қаруларды бағыттау бағдарламалық құралымен толықтырылды. Осы доктринаға сүйене отырып, көптеген АҚШ жер көліктері ландшафт бойынша жеке қозғалды. Егер олар жау әскері немесе техникасы жиынтығына тап болса, олар қорғанысқа көшіп, мүмкіндігінше көп жабу атысын жасап, сұралған әуе және артиллерия күштері үшін нысаналарды белгілейтін болды. Бірнеше минут ішінде, ұшуға дайын ұшақтар өздерінің миссияларын жер көлігін қорғауға бағыттайтын. Жарты сағаттың ішінде ауыр шабуыл күштері оқшауланған көлікті құтқару үшін жиналатын. Бір жарым сағаттан кейін құтқарылған көлікке жаңадан жабдықтар жеткізілетін.