Кіріспе
Иран телекоммуникация саласының шолуы
Иранның телекоммуникация индустриясы дерлік толығымен мемлекеттік меншікте және оны Иран телекоммуникация компаниясы (TCI) бағалап басқарады. 2004 жылы стационарлық телефон желілерінің таралуы аймақтық стандарттар бойынша жақсы деңгейде болды, 100 адамға 22 желі шамасында, бұл Мысырдың 14 және Сауд Арабиясының 15 көрсеткіштерінен жоғары, бірақ Біріккен Араб Әмірліктерінің 27 көрсеткішінен төмен. 2012 жылы Ирандағы әрбір тұрғынға шаққанда 1-ден астам ұялы телефон тіркелді. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, 70 миллион ирандық жоғары жылдамдықты ұялы интернеттен пайдаланады. Иран 20 проценттен астам өсімді көрсеткен және телекоммуникация саласындағы ең жоғары даму деңгейіне ие болған алғашқы бес елдің қатарында. Иран ауылдық аймақтарға телекоммуникациялық қызметтер ұсынғаны үшін ЮНЕСКО-ның арнайы сертификатын алды. 2009 жылдың соңына қарай Иранның телекоммуникация нарығы аймақтағы ең ірі төртінші нарық болып, 9,2 миллиард долларды құрады және 2014 жылға қарай 6,9 проценттік орташа жылдық өсіммен 12,9 миллиард долларға жетеді деп күтілуде. Дамушы елдердегі ақпараттық жүйелер туралы электрондық журналға (EJISDC) сәйкес, 2002 жылы ақпараттық және коммуникациялық технологиялар (АКТ) секторының ЖІӨ-дегі үлесі 1,1–1,3% құрады. АКТ секторында шамамен 150 000 адам жұмыс істейді, оның ішінде 20 000-ға жуығы бағдарламалық жасақтама индустриясында. 2002 жылы 1200 тіркелген ақпараттық технология (АТ) компаниясы болды, олардың 200-і бағдарламалық жасақтаманы әзірлеумен айналысты. 2008 жылы бағдарламалық жасақтама экспорты шамамен 50 миллион долларды құрады. 2009 мен 2020 жылдар аралығында телекоммуникация нарығы екі еседен астам өсті.
Шолу
Үкімет үш ұлттық радиостанция мен екі ұлттық телеарнаны, сондай-ақ ондаған жергілікті радио және телеарнаны қамтитын хабар тарату құралдарын басқарады. 2000 жылы әр мың тұрғынға 252 радио, 158 теледидар, 219 телефон желісі және 110 дербес компьютер тиесілі еді. Үйге арналған компьютерлер 1990 жылдардың ортасында қолжетімді болды, содан бері Интернетке қол жеткізу сұранысы тез өсті. 1998 жылы Пошта және телекоммуникация министрлігі (кейіннен Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар министрлігі деп аталды) интернет-аккаунттарды жалпы жұртшылыққа сата бастады. 2006 жылы Иранның телекоммуникация саласының табысы 1,2 миллиард долларға бағаланды. 2009 жылдың соңында Иранның телекоммуникация нарығы аймақтағы төртінші ірі нарық болып, 9,2 миллиард долларды құрады және 2014 жылға қарай 6,9 пайыздық жылдық өсіммен 12,9 миллиард долларға жетеді деп күтілуде. Иран, әсіресе ұялы телефон абоненттерінің саны бойынша орташа көрсеткіштен жоғары өсімді көрсетті. Ұялы деректер қызметтері бар, бірақ 2014 жылы жалпы деректерді тұтынудың үлесі шамалы. 2012 және 2014 жылдардағы телекоммуникацияның кейбір параметрлері төмендегідей:
+ Subscribers to telecoms services – 2012 & 2014 (millions): Sector 2012 2014 Broadband 3.1 4.5 Fixed line telephony 28.8 29.3 Mobile phone 58.2 61.2
More than 23 million Iranians have access to the Internet and over 45 million own mobile phones (2009/10). Tech savvy citizens use text messages to communicate with friends and browse the Internet — which the government controls in terms of access and speed — for a multiplicity of purposes. Blogging is also immensely popular. +IRAN: Telecoms and Technology Forecast (Market Profile) 2002 2003 2004 2005 2006 est. 2007 est. Telephone main lines ('000) 12,888 15,341 16,342 18,985 19,934 20,300 Telephone main lines (per 100 population) 19.1 22.6 23.8 27.3 28.4 28.6 Mobile subscribers ('000) 2,410 3,449 4,271 7,222 7,583 17,799 Mobile subscribers (per 100 population) 3.6 5.1 6.2 10.4 10.8 25.1 Internet users ('000) 3,168 4,800 5,500 7,000 7,350 7,718 Internet users (per 100 population) 4.7 7.1 8.0 10.1 10.5 10.9 Personal computers (stock per 1,000 population) 75 91 105 105 110 116
+ Pricing (2008) Item Price (US $) Telephone, charge per local call from home, 3 mins (av) 0.01 Personal computer, 512 MB RAM (av) 1,326
+Telecom proposed budget (FY 2017) Sector Estimated $ Value Ministry of Communications and Information Technology (and affiliated agencies) 80.1 million National Center for Cyberspace 1.2 million Iran Space Agency 4.6 million NIN and telecom infrastructure 190 million Radio transmissions/ creating competitive markets 120 million E Government/e Content for NIN 80 million Infrastructure/ major cyberspace projects 26.5 million Computer game development 0.9 million
+ Телекоммуникация қызметтеріне жазылған абоненттер – 2012 және 2014 жылдар (миллионда): Сектор 2012 2014 Жолақты кеңдік 3,1 4,5 Тікелей телефон желісі 28,8 29,3 Ұялы телефон 58,2 61,2
+ Subscribers to telecoms services – 2012 & 2014 (millions): Sector 2012 2014 Broadband 3.1 4.5 Fixed line telephony 28.8 29.3 Mobile phone 58.2 61.2
More than 23 million Iranians have access to the Internet and over 45 million own mobile phones (2009/10). Tech savvy citizens use text messages to communicate with friends and browse the Internet — which the government controls in terms of access and speed — for a multiplicity of purposes. Blogging is also immensely popular. +IRAN: Telecoms and Technology Forecast (Market Profile) 2002 2003 2004 2005 2006 est. 2007 est. Telephone main lines ('000) 12,888 15,341 16,342 18,985 19,934 20,300 Telephone main lines (per 100 population) 19.1 22.6 23.8 27.3 28.4 28.6 Mobile subscribers ('000) 2,410 3,449 4,271 7,222 7,583 17,799 Mobile subscribers (per 100 population) 3.6 5.1 6.2 10.4 10.8 25.1 Internet users ('000) 3,168 4,800 5,500 7,000 7,350 7,718 Internet users (per 100 population) 4.7 7.1 8.0 10.1 10.5 10.9 Personal computers (stock per 1,000 population) 75 91 105 105 110 116
+ Pricing (2008) Item Price (US $) Telephone, charge per local call from home, 3 mins (av) 0.01 Personal computer, 512 MB RAM (av) 1,326
+Telecom proposed budget (FY 2017) Sector Estimated $ Value Ministry of Communications and Information Technology (and affiliated agencies) 80.1 million National Center for Cyberspace 1.2 million Iran Space Agency 4.6 million NIN and telecom infrastructure 190 million Radio transmissions/ creating competitive markets 120 million E Government/e Content for NIN 80 million Infrastructure/ major cyberspace projects 26.5 million Computer game development 0.9 million
23 миллионнан астам ирандықтардың Интернетке қолжетімділігі бар және 45 миллионнан астам адам ұялы телефон иесі (2009/10). Технологияны жақсы білетін азаматтар достарымен хабарласу үшін мәтіндік хабарламаларды пайдаланады және түрлі мақсаттар үшін үкімет қолжетімділік және жылдамдық тұрғысынан бақылайтын Интернетті қарастырады. Блог жазу да кең таралған. +ИРАН: Телекоммуникация және технология бойынша болжам (нарық профилі) 2002 2003 2004 2005 2006 ж. 2007 ж. Телефон желілері (мыңда) 12,888 15,341 16,342 18,985 19,934 20,300 Телефон желілері (100 тұрғынға шаққанда) 19.1 22.6 23.8 27.3 28.4 28.6 Ұялы телефон абоненттері (мыңда) 2,410 3,449 4,271 7,222 7,583 17,799 Ұялы телефон абоненттері (100 тұрғынға шаққанда) 3.6 5.1 6.2 10.4 10.8 25.1 Интернет пайдаланушылары (мыңда) 3,168 4,800 5,500 7,000 7,350 7,718 Интернет пайдаланушылары (100 тұрғынға шаққанда) 4.7 7.1 8.0 10.1 10.5 10.9 Дербес компьютерлер (1000 тұрғынға шаққанда) 75 91 105 110 116 + Бағасы (2008) Тариф (АҚШ доллары) Телефон, үйден жергілікті қоңырау, 3 минут (орташа) 0.01 Дербес компьютер, 512 МБ RAM (орташа) 1,326
+ Subscribers to telecoms services – 2012 & 2014 (millions): Sector 2012 2014 Broadband 3.1 4.5 Fixed line telephony 28.8 29.3 Mobile phone 58.2 61.2
More than 23 million Iranians have access to the Internet and over 45 million own mobile phones (2009/10). Tech savvy citizens use text messages to communicate with friends and browse the Internet — which the government controls in terms of access and speed — for a multiplicity of purposes. Blogging is also immensely popular. +IRAN: Telecoms and Technology Forecast (Market Profile) 2002 2003 2004 2005 2006 est. 2007 est. Telephone main lines ('000) 12,888 15,341 16,342 18,985 19,934 20,300 Telephone main lines (per 100 population) 19.1 22.6 23.8 27.3 28.4 28.6 Mobile subscribers ('000) 2,410 3,449 4,271 7,222 7,583 17,799 Mobile subscribers (per 100 population) 3.6 5.1 6.2 10.4 10.8 25.1 Internet users ('000) 3,168 4,800 5,500 7,000 7,350 7,718 Internet users (per 100 population) 4.7 7.1 8.0 10.1 10.5 10.9 Personal computers (stock per 1,000 population) 75 91 105 105 110 116
+ Pricing (2008) Item Price (US $) Telephone, charge per local call from home, 3 mins (av) 0.01 Personal computer, 512 MB RAM (av) 1,326
+Telecom proposed budget (FY 2017) Sector Estimated $ Value Ministry of Communications and Information Technology (and affiliated agencies) 80.1 million National Center for Cyberspace 1.2 million Iran Space Agency 4.6 million NIN and telecom infrastructure 190 million Radio transmissions/ creating competitive markets 120 million E Government/e Content for NIN 80 million Infrastructure/ major cyberspace projects 26.5 million Computer game development 0.9 million
+ Телекоммуникация бюджеті (2017 ҚЖ) Сектор Бағаланған құны (доллар) Коммуникация және ақпараттық технологиялар министрлігі (және оған қарасты мекемелер) 80.1 миллион Кибер кеңістік ұлттық орталығы 1.2 миллион Иран ғарыш агенттігі 4.6 миллион Ұлттық инфрақұрылым және телекоммуникация 190 миллион Радио хабар тарату/бәсекелі нарық құру 120 миллион Электрондық үкімет/Ұлттық инфрақұрылым үшін электрондық контент 80 миллион Инфрақұрылым/ірі кибер кеңістік жобалары 26.5 миллион Компьютерлік ойынды дамыту 0.9 миллион
+ Subscribers to telecoms services – 2012 & 2014 (millions): Sector 2012 2014 Broadband 3.1 4.5 Fixed line telephony 28.8 29.3 Mobile phone 58.2 61.2
More than 23 million Iranians have access to the Internet and over 45 million own mobile phones (2009/10). Tech savvy citizens use text messages to communicate with friends and browse the Internet — which the government controls in terms of access and speed — for a multiplicity of purposes. Blogging is also immensely popular. +IRAN: Telecoms and Technology Forecast (Market Profile) 2002 2003 2004 2005 2006 est. 2007 est. Telephone main lines ('000) 12,888 15,341 16,342 18,985 19,934 20,300 Telephone main lines (per 100 population) 19.1 22.6 23.8 27.3 28.4 28.6 Mobile subscribers ('000) 2,410 3,449 4,271 7,222 7,583 17,799 Mobile subscribers (per 100 population) 3.6 5.1 6.2 10.4 10.8 25.1 Internet users ('000) 3,168 4,800 5,500 7,000 7,350 7,718 Internet users (per 100 population) 4.7 7.1 8.0 10.1 10.5 10.9 Personal computers (stock per 1,000 population) 75 91 105 105 110 116
+ Pricing (2008) Item Price (US $) Telephone, charge per local call from home, 3 mins (av) 0.01 Personal computer, 512 MB RAM (av) 1,326
+Telecom proposed budget (FY 2017) Sector Estimated $ Value Ministry of Communications and Information Technology (and affiliated agencies) 80.1 million National Center for Cyberspace 1.2 million Iran Space Agency 4.6 million NIN and telecom infrastructure 190 million Radio transmissions/ creating competitive markets 120 million E Government/e Content for NIN 80 million Infrastructure/ major cyberspace projects 26.5 million Computer game development 0.9 million
Пресс
Иран баспасөзі жеке және мемлекеттік меншікте болып, саяси және әлеуметтік көзқарастардың алуан түрлілігін көрсетеді. Арнайы сот баспа құралдарына бақылау жасауға құқылы және діни көзқарастарға қарсы материалдарды, қаралағанды немесе ұлттық мүддеге зиян келтіретін ақпаратты жариялаған деп табылған газеттер мен журналдардың жариялануын тоқтатуға немесе лицензияларын алуға болады. 1990 жылдардың соңынан бері сот реформалық көзқарасты көптеген газеттерді және басқа да мерзімді басылымдарды жапты. Иран газеттерінің көпшілігі парсы тілінде шығарылады, бірақ ағылшын және басқа тілдердегі газеттер де бар. Ең көп таралған мерзімді басылымдар Тегеранда шығарылады. Күнделікті және апталық газеттердің арасында «Эттелаат», «Кайхан», «Ресалат», «Иран Daily» және «Тегеран Times» («Иран Daily» және «Тегеран Times» екеуі де ағылшын тіліндегі газеттер) бар.
Жерсерік
1970 жылдан бері Zohreh (en:Venus) деп аталатын мемлекеттік байланыс спутнигін құру бойынша бірнеше ұсыныс жасалған, 1993 жылдан бастап осылай аталатын болды. Жоспарланған спутник коммерциялық түрде шығарылатын батыс спутнигінің мүмкіндіктеріне ұқсас болуы тиіс, бірақ мұндай мүмкіндіктер Иран телекоммуникация секторының жалға алу арқылы қамтамасыз етілуде. 2005 жылы Иран мен Ресей арасында спутникті әзірлеу жөнінде келісімге қол қойылды, оның 2007 жылы ұшырылуы жоспарланған, алайда спутниктің құрылысы аяқталғаннан кейін 2009 жылға дейін ұшырылуы кейінге шегерілді.
Телефон
Телефон жүйесі жеткіліксіз, бірақ оны жаңғырту және кеңейту жұмыстары жүріп жатыр. Оның мақсаты – қалалық қызметтің тиімділігін арттырып, көлемін ұлғайту ғана емес, сонымен қатар қазір телефон байланысы жоқ бірнеше мың ауылға телефон қызметін жеткізу.
Тұрақты желілер
24,8 миллион (2008 жылғы деректер бойынша), ену деңгейі 34% құрайды.
Ұялы телефон
Мобильді телефон абоненттері: 123,7 миллион (2019 жылғы қаңтар); 80,85 миллион (2012 жыл соңы, шамамен); 68 миллион (2011 жылғы қыркүйек); 35 миллион (2008 жыл басында) және 4,3 миллион (2004 жыл). Ирандағы мобильді телефон абоненттерінің көп бөлігі алдын ала төлем жасаушылар. Қамту деңгейі: 2011 жылғы қыркүйек айына қарай 91,2%; Смартфон иелері: 12 миллион (2014 жыл, шамамен), 30 миллион (2015), 47 миллион (2016), көбінесе Samsung және Huawei модельдері. Қысқа хабарламалар: Ирандықтар күніне 80 миллион SMS жібереді (2008 жылғы қараша).
Smartphone owners: 12 million (2014 est. ), 30 million (2015) 47 million (2016), mostly Samsung and Huawei models. Short Text Messages: Iranians send 80 million SMS per day (Nov. 2008).
Операторлар
2008 жылғы негізгі ұялы байланыс операторлары: Иранның ұялы байланыс компаниясы (MCI Hamrahe Aval) 70% нарықтық үлесімен, MTN Irancell (28%) және 2008 жылдың желтоқсанында 300 миллион евроға лицензия алған Emirates Telecommunications Corp (Etisalat). Etisalat ирандық консорциуммен алмастырылды және RighTel деген атпен жұмыс істейді. Екі ұлттық оператор – Иранның ұялы байланыс компаниясы және MTN Irancell екеуі де GPRS негізіндегі деректерді беру қызметтерін ұсынады. Жақында Иранда ApTel деп аталатын жаңа LTE мобильді кеңжолақты қызмет провайдері жұмысын бастады. 2011 жылға қарай, Иранның ұялы телефон желілеріне негізгі шетелдік жеткізушілер: Қытайдың Huawei, Telefon AB L. M. және Nokia Corp. пен Siemens AG бірлескен кәсіпорны – Nokia Siemens Networks. 2009 жылы Etisalat компаниясы екі жылға Иранның эксклюзивті 3G операторы болу құқығын алуға құмар болғанымен, сәтті болмағаны хабарланды.
4G желісі
2020 жылға қарай Иранда 4G LTE желісімен қамтылған халық шамамен 90%-ға жетті. Үкімет 5G желісін енгізуге қатысты регламенттерді дайындап жатыр және келесі екі жылда қызметтерді іске қосуды жоспарлап отыр.
Халықаралық
2010 жылдан бастап халықаралық байланыс қызметтерін тек Иран инфрақұрылым компаниясы, TCI-дің толық меншікті еншілес компаниясы ғана ұсынады. FLAG (Fiber Optic Link Around the Globe) желісіне қосылу мүмкіндігі бар БАӘ-ға су асты талшықты-оптикалық кабель; Транс Азия-Еуропа (TAE) талшықты-оптикалық желісі Әзірбайжаннан Иранның солтүстік бөлігі арқылы Түрікменстанға дейін созылады, сондай-ақ Грузия мен Әзірбайжанға қарай кеңейтіледі; Түркия, Әзірбайжан, Пәкістан, Ауғанстан, Түрікменстан, Сирия, Кувейт, Тәжікстан және Өзбекстанға арналған ЖЖР (жоғары жиілікті) радио және микротолқынды радио релелік байланыс; 13 жерсеріктік станция (9 Intelsat және 4 Inmarsat) (2007). Иран-Кувейт су асты байланыс кабель желісінен өзге, Иран Перс шығанағында оптикалық талшық каналын және су асты байланыс кабелін іске қосуда. Алдағы жоспар – елді солтүстік және солтүстік-батыс шекаралары арқылы жаһандық оптикалық талшық желілеріне қосу.
Apart from Iran Kuwait submarine communications cable network, Iran is launching an optical fiber channel and a submarine communications cable in the Persian Gulf. The next program is to connect the country with global optical fiber networks from northern and northwestern borders.
Инфрақұрылым
Иран IT/технологиялық парктерін, жергілікті электрондық пошта инфрақұрылымын, дереу хабар алмасу қызметтерін (мысалы, Тегеран Дата компаниясының "TD Messenger" өнімі), ішкі іздеу жүйелерін (мысалы, Yooz, Parsijoo немесе "Gorgor.ir"), аукциондық веб-сайттарды (мысалы, "Esam.ir"), электрондық коммерцияны (мысалы, Digikala), электрондық үкіметті, қашықтықтан білім беруді (мысалы, Payame Noor университеті), әлеуметтік желілерді (мысалы, Cloob немесе Aparat), "Sharif Linux" деп аталатын Linux операциялық жүйесінің отандық нұсқасын, веб-шолу, мәтін өңдеу, электрондық кестелер және деректер базасы үшін арнайы немесе ашық кодты бағдарламалық жасақтаманы; бухгалтерлік және әртүрлі бизнес/қаржылық және өндірістік бағдарламалық жасақтаманы (мысалы, NOSA), қауіпсіздік бағдарламалық жасақтамасын (мысалы, Шираз университетіндегі Padvish Antivirus немесе APA) және бейне ойындарды дамытқан. Иран сондай-ақ компьютерлік, интернеттік және IT компоненттерін, оның ішінде жергілікті деректер орталығын, микропроцессорларды (тек жобалау), басылған қаптамаларды (PCBs), суперкомпьютерлерді, маршрутизаторларды (эксперименттік негізде), компьютер мониторларын, принтерлерді, ұялы телефондарды, оптикалық талшықтарды және лазерлерді өндіреді. 2020 жылға қарай, кейбір ирандық қалаларда 7 интернет-алмасу нүктесі салынды. Оларға 72 жеке деректер орталығы қосылды.
Киберқауіпсіздік
Иран Қорғаныс Технологиясы институтының (АҚШ әскери және қауіпсіздік институты) мәліметінше, кибер соғыс мүмкіндіктеріне ие 5 елдің бірі.
Интернет-сервисті жеткізуші
Иранның жетекші дерек байланысы компаниясы (DCI), Иранның телекоммуникация компаниясына (қазір жекешелендірілген) және Иранның ғылым және технология зерттеу ұйымы (IROST) – интернет-провайдер ретінде жұмыс істейтін екі ұйым. 2008 жылғы мәлімет бойынша, ең ірі жеке меншік интернет-провайдері – тек Тегеран қаласына қызмет көрсететін Parsnet компаниясы болды.
Жылдамдық және шығындар
Иран интернетінің орташа жылдамдығы 2 Мбит/с, бұл әлемдік орташа жылдамдықтың оннан бір бөлігі (2014 жылғы деректер). Әлемдік көшбасшы Гонконгте орташа жылдамдық 72 Мбит/с құрайды; АҚШ 31-ші орында, орташа жылдамдығы шамамен 21 Мбит/с. 2 Мбит/с тарифтік жоспар айына 5 доллар тұрады, күндізгі трафик 60 цент/ГБ есебінен төленеді, ал түнгі трафик 5 ГБ-ға дейін тегін. Жүктеу жылдамдығы көбінесе жүктеу жылдамдығының 40% құрайды. Адамдар интернет арқылы ақпарат жүктеу және жіберу үшін ұлттық интернет желісіне қарағанда төрт есе көп төлейді. Speedtest.net мәліметтері бойынша, 2019 жылы Ирандағы стационарлық интернеттің орташа жылдамдығы 12,84 Мбит/с болды және ел 130 аудиттелген елдің арасында 104-ші орынды иеленді. Әлемдік орташа стационарлық интернет жылдамдығы 49,26 Мбит/с. Мобильді интернет Иранда стационарлық интернетке қарағанда әлдеқайда жақсы, орташа жылдамдығы 27,71 Мбит/с, бұл әлемдік орташа көрсеткіштен 4 Мбит/с артық. Иран 51-ші орында.
Бағдарламалық жасақтама әзірлеу
2002 жылы дамушы елдердегі ақпараттық жүйелер туралы электрондық журналға сәйкес, ақпараттық және коммуникациялық технологиялар (АКТ) секторының ЖІӨ-дегі үлесі 1,1–1,3% құрады. АКТ саласында шамамен 150 000 адам жұмыс істейді, оның ішінде бағдарламалық жасақтама саласында 20 000-ға жуығы. 2010 жылы Иранның Компьютерлік ойындар ұлттық қоры бір уақытта 5000-ға дейін қолданушыны қолдай алатын елдің алғашқы онлайн видео ойынын таныстырды. Тегеранда белгілі кластерлер болмаса да, Тегеран бағдарламалық қамтамасыз ету және ақпараттық технологиялар паркі деп аталатын ірі кешенді құру жоспарлануда. 2004 жылдың ортасында International Development Ireland жобаға консультант ретінде таңдалды. Персия шығанағындағы Киш аралындағы еркін сауда аймағында да технологиялық парк салу жоспарлануда, онда қажетті технологиялық инфрақұрылым қазірдің өзінде бар.
Технологиялық стартаптар
Иран – шамамен 80 миллион халқы бар, 120% мобильді жеңілумен қамтамасыз етілген инновациялық ел. Дегенмен, «стартап экономикасы» Иранның ЖІӨ-нің 1%-дан кемін құрайды. Электрондық сауда қарқынды өсуде. Интернет жылдамдығының артуы кәсіпкерлер үшін жаңа дәуірдің басталуын білдіреді. Иран Кәсіпкерлер қауымдастығы (IEA) – Ирандағы «кәсіпкерлік революциясының» жетекші үкіметтік емес ұйымы. TechRasa – технологиялық стартаптарды жариялауға арналған жетекші онлайн медиа. 2015 жылы Иранда 180-ге жуық технологиялық стартап компаниясы бар, олардың көпшілігі мемлекеттік университеттермен байланысты (бұл санға Иранда белсенді 3000 (IT емес) білімге негізделген компаниялар кірмейді). 2016 жылы Иранда елу финтех фирма жұмыс істейді. Parsijoo және Yooz – күніне 600 000 және 100 000, ал тиісінше 120 000 және 60 000 іздеуді қамтамасыз ететін екі отандық іздеу жүйесі. Cafe Bazaar аптасына 20 миллион келушіге ие және 85% нарық үлесімен ойын, әлеуметтік желілер, хабар алмасу және басқа да мақсаттар үшін 25 000 ирандық және халықаралық қолданба ұсынады. Ирандықтар 2 жылдан кем уақыт ішінде (2016 ж.) 70 мың мобильді қосымша жасады. Facebook-тың ирандық нұсқасы Cloob-тың 2,5 миллион пайдаланушысы бар. Soroush – Telegram-ның орнын басатын мессенджерлік қосымша. Aparat (Saba Idea Technology Co компаниясына тиесілі), 65 қызметкері бар, YouTube-қа ұқсас ирандық бейнеплатформа, күніне 5 миллион көрушіге ие және күніне 22 000 минут видео жүктеледі. Takhfifan (100 қызметкері бар) және Netbarg – топтық сатып алу порталдары. eSam және Saddarsad – eBay-ге ұқсас. 2015 жылы Иранның электрондық саудасының 85–90% Digikala арқылы жүзеге асырылады (оның Иран бойынша өз курьерлік жүйесі бар). Fidibo – Kindle-дың ирандық баламасы. Ай сайын 40 000 тапсырыспен Maman Paz – азық-түлік жеткізу қызметі, аштықпен жұмыс істейтін жұмысшыларды үйде дайындалған тағамдарды сататын үй шаруасындағы әйелдермен байланыстырады. Оның ресторанға негізделген әріптесі – ZoodFood. AloPeyk – жеткізу қызметімен айналысатын компания. 2015 жылдан бері көптеген шетелдік компаниялар Иранда технологиялық компаниялар ашудың (мысалы, Германияның Rocket Internet) немесе олардың қызметтерін елде қолжетімді етудің (мысалы, АҚШ-тың Google) жолдарын зерттей бастады. Мысалы, Оңтүстік Африканың MTN телекоммуникациялық компаниясы мен Rocket Internet бірлескен кәсіпорны Iran Internet Group, eBay (Mozando), Amazon (Bamilo) және Uber (Snapp/бұрын Taxi Yaab деп аталған) компанияларының ирандық нұсқаларын іске қосты. Snapp-тың Иран бойынша 600 000-нан астам жүргізушісі бар және оның бағалау әлеуеті 1 миллиард долларға жетеді (2018 жылы компания мәліметінше 1,4–1,7 миллиард доллар). Көптеген шетелге оралған ирандық азаматтар да осы үрдіске қатысады (әсіресе ирандық-американдықтар). Иранның ішкі тұтынушы электрондық нарығы, компьютерлік құрылғылар, ұялы телефондар және бейне, аудио және ойын өнімдерін қамтиды, 2008 жылы 7,3 миллиард долларға (2010 жылы 8,2 миллиард долларға) бағаланды, оның 47% компьютерлік аппараттық жабдықтар, 28% аудио/видео және 25% ұялы телефон нарығында (PDA, смартфондар және 3G телефондарына сұраныс артуымен). Business Monitor International (BMI) Иранның ішкі тұтынушы электрондық құрылғыларына деген сұранысы 2013 жылға қарай 10 миллиард долларға, ал 2016 жылға қарай 16 миллиард долларға жетеді деп болжайды. Жыл сайын өткізілетін ELECOMP – Иранның электрондық және компьютерлік өнімдер мен қызметтер нарығындағы ең ірі коммерциялық іс-шара.
2009 IPO
2009 жылы TCI акцияларының 51 пайызы 7,8 миллиард долларға Мобин Траст консорциумына сатылды, ал кейбір БАҚ бұл консорциумның Ислам революциялық гвардиясымен байланысты екенін мәлімдеді.
Басқа ICP/ISP IPO
2011 жылдың соңында ирандық ICP/ISP Afranet (Тегеран қор биржасындағы таңбасы: AFRZ1) акцияларын биржада сатуға шықты. 2012 жылға қарай Тегеран қор биржасында басқа ICP/ISP компаниялары тіркелмеген.