Австралиядағы либерализмның даму тарихы

Австралия либерализмі: тарихы, қағидалары, Либералдық партиясы. АҚШ-тан өзгеше, Австралияда "либерал" консерватизммен байланысты. Саяси ағымдар.

5 мин оқу

100%

Дереккөз: Liberalism in Australia — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Австралиядағы либерализмге шолу

Австралияда либерализм кең интерпретацияланған және кең анықталған. Оның тамыры Австралияның алғашқы пионерлеріне дейін жетеді және бүгінгі күнге дейін берік орнын сақтап келеді. Қазіргі австралиялық либерализм – отарлық либерализмнің жалғасы болып табылады және ұқсастығы үшін британдық либерализммен салыстырылады. Австралия либерализмінің басты өкілі (және саяси ұйымы) – оңшыл-орталық Австралия Либералдық партиясы. АҚШ-тан айырмашылығы, Австралияда либерализм және "либерал" термині көбінесе консерватизммен байланыстырылады.

Кіріспе

Федерация қозғалысының алғашқы жақтастарының бірі, мысалы Альфред Дикин, The Age газетінің иесі Дэвид Саймның ықпалына ілесіп, оның көзқарастарына бейімделді. Федерализмге ықпал еткендердің қатарында Самуэль Гриффит те болды, ол бастапқыда жұмысшы қозғалысын қолдағанмен, 1891 жылғы Австралиялық қой шаруаларының ереуіліне заңдық тұрғыдан араласу арқылы жұмысшы қозғалысына қарсы күш ретінде танылды. Бұл тұлғалардың барлығы өзін «либерал» деп атағанмен, либерализмді түсінуде айқын айырмашылықтар болды. Дикин сол кезде кейде «радикал» деп сипатталды және оны қалалық консерваторлар мен Австралияның помещиктері екеуі де жақтырмады. (Дегенмен, Дикин лейбористерге қарсы тұрды, оңшыл орталық партиялардың бірігуіне мүкіндік жасады, «Ақ Австралия» саясатын ынтамен қолдады және Ұлыбритания империясымен сауда және қорғаныс байланыстарын нығайтуды жақтады – бұл оған Ұлыбританиядағы торилердің құрметіне бөленуіне себеп болды.) Прогрессивті көзқарастардың деңгейі де әр аймақта әртүрлі болды: Дэвид Сайм сияқты әлеуметтік либералдар Викторияда белгілі болды, ал басқалары Оңтүстік Австралияда көзге түсті. Қалай болғанда да, Австралияның парламенттік институттары, әсіресе ұлттық деңгейде, жаңа құрылып жатқандықтан, ешкімді дәстүрлі мағынада «консервативті» деп атау қиын болды. Екі ірі саяси партия – еркін сауда партиясы мен протекционист партиясы сол кездегі түсінік бойынша «либералды» деп сипатталуы мүмкін. Олар парламенттік институттарға берілгендікпен, қаржылық тұрақтылыққа ұмтылыспен және Британ империясына адалдықпен, сондай-ақ радикализмге қарсылықпен ерекшеленді. Үшінші маңызды саяси күш – Австралияның Еңбек партиясының өкілдігін атқаратын кәсіподақтар қозғалысы болды. Еңбек партиясының танымалдылығының артуы осы екі партияның басты мәселесіне айналды. Парламенттің алғашқы кезеңдерінде Еңбек партиясы радикалды протекционистермен серіктестікке түсті, бірақ Еңбек партиясының әлеуметтік реформаларға бағытталған кең ауқымды саясаты протекционистердің көпшілігінен ыстық қолдау алмады. Социализмге қатысты қорқыныш биліктегілер арасында кеңінен тарады, және тарифтер мәселесі шешілгеннен кейін, лейбористерге қарсы бірігуге лейбористік емес парламенттік күштерге қысым күшейді. Нәтижесінде 1909 жылы Джозеф Куктың антисоциалистік партиясы (бұрынғы еркін сауда партиясы) мен консервативті протекционистер бірікті. Бұл біріккен партия жақын арада өзін Либералды партия деп атады және классикалық либерализмге адалдығын жариялады. Дикиннің кеткеннен кейін, партияның жетекшісі болып антисоциалистік көзқарастағы Джозеф Кук тағайындалды және ол Австралия саясатындағы оңшыл күшке айналды. Еңбекші емес партияның өзін консервативті емес, либералды деп белгілеуі және орта таптан қолдау табуы 1945 жылы құрылған және бастапқыда сэр Роберт Мензиес басқарған қазіргі Либералды партияның құрылуына дейін жалғасты. Малкольм Фрейзер Мензистің «Аптаның жарығы» атты естеліктерінен үзінді келтіріп, партияны «Либералды» деп атау туралы шешімді былай түсіндірді: «Біз «Либералды» сөзін таңдадық, өйткені біз прогрессивті партия болғымыз келеді, ешқандай консервативті емес, ешқандай реакциялық емес». Алайда, бұрынғы либералды премьер-министр Джон Ховард өзін Либералды партияның ең консервативті көшбасшысы деп есептегенін мәлімдеген. Либералды партияның «сулы» (орталықшыл) және «құрғақ» (консервативті) қанаттары біраз уақытқа дейін үйлесімді жұмыс істеді, бірақ 1970 жылдардың басында Оңтүстік Австралияда консерваторлардың күшейе бастауымен Стил Холл басқарған либералдар Либералды қозғалысын құрып, партиядан бөлінді. 1977 жылы Дон Чипп басқарған басқа да «кіші либералды» диссиденттік күштер Австралия демократтарын құрды.

Some of the earliest pioneers of the federation movement, men such as Alfred Deakin, came under the influence of David Syme of The Age. Other influencers of federalism included Samuel Griffith who, while initially seen as a supporter of the labour movement, became partisan against the Labour movement with his legal intervention in the 1891 Australian Shearers' strike. While all of these men were generally self described "liberals", their understanding of liberalism differed substantially. At the time, Deakin was sometimes described as a "radical", and was disliked by both urban conservatives, and the squatting class of Australia. (However, Deakin was also consistently opposed to Labor, instrumental in the fusion of the centre right parties, a strong supporter of the White Australia policy, and a prominent proponent of stronger trade and defence ties to the British Empire – a position that gained him admirers amongst tories in the UK.) The degree of progressive sentiments also varied from colony to colony: social liberals such as David Syme were prominent in Victoria while others were prominent in South Australia, for instance. At any rate, Australia's parliamentary institutions, especially at a national level, were brand new, so it was difficult for anyone to be labelled "conservative" in a traditional sense. The two largest political parties, the Free Trade Party and the Protectionist Party, could both loosely be described as "liberal" in the terms of the time. They were moderates with a strong belief in parliamentary institutions, financially orthodox and attached to the British Empire, with a distaste for radicalism. The third major political force was the trade union movement represented by the Australian Labor Party. The rise in popularity of the Labor Party became the major preoccupation of these two other parties. In the early stages of the parliament, the Labor Party engaged in a partnership with the more radical Protectionists, but Labor's wide ranging policies for social reform met with only lukewarm support from most Protectionists. Fear of socialism became widespread among the ranks of the establishment, and as the question of tariffs was settled, there was increasing pressure on the non Labor parliamentary forces to unite in opposition to Labor. The result was the Fusion in 1909, composed of Joseph Cook's Anti Socialist Party (formerly Free Trade Party), and conservative Protectionists. The Fusion soon began calling itself the Liberal Party, proclaiming its adherence to classical liberalism. After Deakin's departure, the fervent anti socialist Joseph Cook became leader of the party and it became the dominant right wing force in Australian politics. The pattern of a non Labor party defining itself as liberal rather than conservative and deriving support from a middle class base continued to the formation of the present day Liberal Party, founded in 1945 and led initially by Sir Robert Menzies. Malcolm Fraser, quoting from Menzies' memoir, Afternoon Light, described the decision to call the party "Liberal" in these terms, We chose the word 'Liberal' because we want to be a progressive party, in no way conservative, in no way reactionary. However, previous Liberal Prime Minister, John Howard, is reported to have described himself the most conservative leader the Liberal Party had ever had. The "wet" (moderate) and "dry" (conservative) wings of the Liberal party co operated fairly harmoniously, but in the early 1970s as conservatives started to dominate in South Australia liberals led by Steele Hall broke off to form the Liberal Movement. In 1977, other dissident 'small l liberal' forces led by Don Chipp created the Australian Democrats.

Қазіргі австралиялық либерализм

1990 жылдардың басында әлеуметтік консерватизм Либералдық партияның үкіметтегі іс-әрекеттері мен саясатты әзірлеуін сипаттайды. Бұрынғы премьер-министр Джон Ховард 2005 жылғы сөйлеген сөзінде қазіргі ұстанымды былай сипаттады: Либералдық партия – кең шіркеу. Кейде екі жаққа да қосымша орындық қою үшін құрылысшыларды шақыруға тура келеді, осылайша барлығына орын жетеді. Бірақ бұл кең шіркеу және Австралияның Либералдық партиясының мүшелері ретінде біз екі ұлы саяси дәстүрдің сақшылары екенімізді ешқашан естен шығармауымыз керек. Біз, әрине, қоғамдағы классикалық либералдық дәстүрдің қорғаушыларымыз, Австралиялық либералдар Джон Стюарт Миллдің саяси ойға қосқан үлесін құрметтеуі керек. Біз сондай-ақ қоғамдағы консервативтік дәстүрдің де сақшыларымыз. Егер Либералдық партияның тарихына қарасаңыз, ол осы екі дәстүрді теңестіріп, үйлестіргенде ең жақсы нәтижелер береді. Милл мен Берк партиямыздың тарихымен, тәжірибесімен және қызметімен тығыз байланысты. Джо Хоккей мен Малкольм Тернбулл сияқты федералдық «кіші либералдар» Ховард үкіметінде министрлер кабинетінде қызмет етті. Кристофер Пайн, Джордж Брандис және Брюс Биллсон сыртқы министрлікте қызмет етті. 2018 жылы осы топтың өкілдері «кіші либерал» Тернбулл үкіметіндегі жоғары лауазымдардың көп бөлігін құрады. Аймақтық деңгейде «кіші либералдар» әсіресе Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Оңтүстік Австралия және Тасманияда маңызды ықпалға ие. Демократтар Шерил Кернот пен Наташа Стотт Деспоя басшылығымен жарылып, солға қарай жылды. Партия жетекшісі Мег Лис 2003 жылы Австралиялық прогрессивті альянсын құрды. 2002 жылы Тасманиялық либералдық кандидат Грег Барнс, «Тампа» ісіне байланысты үкіметтің қабылдаған шараларына қарсы пікір білдіргеннен кейін партия қолдауын жоғалтты. Барнс партияға күшті либералдық платформаны қайтару мақсатымен Австралиялық демократтарға қосылды.

Протекционисттік партия мен еркін сауда партиясынан (Коммуналд) либералды партияға

1880-жылдар: Протекционисттік партия және Еркін сауда партиясы құрылды. 1906 жыл: Еркін сауда партиясы Антисоциалистік партия болып қайта аталды. 1908 жыл: Протекционисттер мен Антисоциалистер Біртұтас Либералдық партияға (Фьюжн) бірікті.

Австралия Ұлттық партиясына Либералды партия және АЛП диссиденттерінен

1916: Австралияның Еңбек партиясы (АЛП) Билли Хьюзді және басқаларын партиядан шығарды. Олар Ұлттық Еңбек партиясын құрды.
1917: Ұлттық Еңбек партиясы Австралия Ұлттық партиясын құру үшін Ұлттық Либералдық партиямен бірікті.

Австралияның Ұлттық партиясы мен АЛП-ның диссиденттерінен Австралияның Либералды партиясына дейін

1929: Билли Хьюз және басқалар Австралияның Ұлттық партиясынан қуылды. 1930 жылы олар Австралия партиясын құрды. 1932 жылы Ұлттық партия Австралия партиясымен және Джозеф Лайонс басқаратын бірнеше АЛП-дан шыққандармен бірігіп, Біріккен Австралия партиясын құрды. 1944 жылы Біріккен Австралия партиясы Австралияның Ұлттық әйелдер лигасымен және басқа да бірнеше ұйымдармен бірігіп, Австралияның Либералдық партиясын құрды.

Австралияның Ұлттық әйелдер лигасынан Австралияның либералды партиясына дейін

1904 ж. Австралиялық әйелдер ұлттық лигасы құрылды. 1945 ж. Австралиялық әйелдер ұлттық лигасы Либералдық партияның бір бөлігіне айналды.

Австралияның либералды партиясының диссиденттерінен австралиялық демократтарға дейін

1966 ж. Либералды реформа тобы Австралияның консервативті Либерал партиясынан бөлінді. 1969 ж.: Топ Либералды реформа қозғалысы деп қайта аталды, содан кейін сол жылы Австралия партиясы болып өзгерді. 1973 ж.: Либералды қозғалысы Оңтүстік Австралиядағы Либералды және Ауылдық лигадан бөлініп шықты. 1976 ж.: Либералды қозғалысы Оңтүстік Австралия Либерал партиясына қайта қосылды, бірақ бір бөлігі қосылмай, Жаңа LM құрды. 1977 ж.: Австралия партиясы мен Жаңа LM Австралия Либерал партиясының наразы мүшелерімен бірігіп, Австралия демократтарын құрды.

Австралиялық демократиялық партиялар

1992: Джанет Пауэлл «Джанет Пауэлл Тәуелсіздер желісін» құрды. 1993 жылы таратылды. 2003: Мег Лис «Австралиялық прогрессивті альянсын» құрды. 2005 жылы таратылды.

Аустралияның Контри партиясы мен Либералды партиясының диссиденттерінен Контри либералды партиясына дейін

1974: "Ауылдық партия" мен "Ауылдық либералдық партияның" Солтүстік территориялық (NT) бөлімшелері бас партияларынан бөлініп, "Ауылдық либералдық партияны" құрды. 1979: "Ауылдық либералдық партия" Австралияның Ұлттық партиясымен және Либералдық партиясымен байланыс орнатты.

Либералдық демократиялық партия

2013: 2001 жылы құрылған либертариялық партиясының (ЛДП) өкілі Дэвид Леонхелм Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы алдын ала дауыс беруде 9,51% дауыс алып, сенатқа сайланды.