Кіріспе

Роберт Кларк Грэм (Robert Klark Graham; 9 маусым 1906 – 13 ақпан 1997) – американдық евгеник және кәсіпкер. Ол сынбайтын пластикалық көзілдірік линзаларын жасап миллиондаған ақша тапқан, ал кейін евгеника бағдарламасын іске асыру ниетімен генийлерге арналған "Герминальдік таңдау" қоймасын, сперма банкін құрды. Грэхам 1980 жылы "Нобель сперма банкін" құрды. Алғашқыда оның мақсаты Нобель сыйлығының лауреаттарынан ғана сперма алу еді, бірақ донорлардың жетіспеушілігі және олардың спермасының төмен өміршеңдігі (жасына байланысты) Грэмді критерийлердің жеңілдетілген жиынтығын жасауға мәжбүр етті. Бұл критерийлер көптеген және қатаң талаптарды қамтыды: мысалы, сперма алушылар некеде болуы және өте жоғары IQ-ға ие болуы керек еді, бірақ кейін банк бұл саясатты жеңілдетіп, донорлар үшін ғалымдармен қатар спортшыларды да тартты. 1983 жылға қарай Грэмнің сперма банкінде 19 гений донор болды, олардың ішінде Уильям Брэдфорд Шокли (1956 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алған және евгениканы қолдаушы) және ғылым саласындағы екі анонимді Нобель сыйлығының лауреаттары бар еді. Банк 1999 жылы, негізін қалаушының қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң жабылды. Оның қамқорлығымен 218 бала дүниеге келді. Грэмнің басты мақсаты – адамзаттың генетикалық жақсаруы және жаңадан дүниеге келген генийлерді тәрбиелеу болды. Бұл "позитивті" евгениканың бір түрі еді, ол таңдаулы өсіру арқылы популяциядағы "сай" деп белгіленген адамдардың санын арттыруға бағытталған. Дегенмен, Грэмнің "гений сперма банкі" өте даулы болды. Алайда, тиісті тексеру әдістерінің болмауынан донорлар мен алушылар әрқашан Грэмнің таңдау критерийларына сай келмеді.