Кіріспе

Квебек қаласындағы радиостанция, Квебек. CHOI FM – 98,1 МГц жиілігінде Квебек қаласынан, Квебек, Канададан сөйлейтін форматта француз тіліндегі FM радиостанциясы. Жергілікті тұрғындар оны Radio X деп атайды («X буынына» сілтеме, себебі CHOI тыңдаушыларының көпшілігі өзін осылай санайды). 1996 жылдың шілдесінен бері Genex Communications компаниясына тиесілі. 2004 жылдың желтоқсанында жарияланған рейтингілер бойынша, CHOI радиостанциясы 443 100 тыңдаушымен қаладағы ең танымал радиостанция болып табылды, бұл жыл басындағы 380 500 тыңдаушыдан асып түседі. Станция даулы идеялар мен халыққа бағытталған пікірлерді таратуымен белгілі. Әртүрлі топтар, оның ішінде феминистер мен геи-белсенділер, сондай-ақ көрнекті саясаткерлердің назарына ілігіп, кейбір даулы саяси мәлімдемелерге байланысты сынға ұшырады. CRTC-нің шешімімен 2004 жылы станцияның лицензиясы тоқтатылып, жаңару өтініші қабылданбады, себебі ол «1986 жылғы Радио ережелерін (Ережелерді) және CHOI-дің этика кодексін сақтамады, оның талаптары лицензия шартында көзделген». Сотқа шағымдануға дейін станция лицензиясыз эфирде қалуға рұқсат алды. 2006 жылдың 8 мамырында Genex станцияны RNC Media компаниясына сату туралы хабарлады. Айналым – дәлірек айтқанда, меншік құқығын жай ғана беру емес, RNC Media-ға сол жиілікте жаңа лицензия беру – 2006 жылдың 20 қазанында CRTC-мен мақұлданды.

Станцияның негізгі хосттары

Джефф Филлион радиостанцияның ең танымал жүргізушісі болды. Ол таңертеңгілік жүргізуші болды, өз қызметкерлерімен бірге әр апта сайын таңертең Le monde parallèle de Jeff (Филлионның параллель әлемі) бағдарламасын жүргізді. Жылдар өте келе оның идеялары мен пікірлері оны қаланың ең даулы радио жүргізушісі етті. Ол ұзақ уақыт бойы таңертеңгілік жүргізуші Андре Артурмен бірге жұмыс істеді. Филион өзінің даулы пікірлері үшін провинцияның көптеген танымал адамдары тарапынан бірнеше рет сотқа берілді. Станцияның CRTC-мен проблемалары көбінесе оған және оның пікірлеріне байланысты. Бұрын ол өзінің шоуларындағы бәйгелермен танымал болған. Мысалы, ол 1990 жылдардың аяғында әйелдерге Good Friday күні емшек имплантациясы жасау бойынша бәйге ұйымдастырды. "Good Friday" француз тілінде "Vendredi saint" деп аталады, ал "saint" және "sein" (көккек) сөздерінің айтылуы бірдей. 2005 жылдың 17 наурызында таңертеңгі эфирде Филион таңертеңгі шоудың жүргізушісі қызметінен дереу кеткенін мәлімдеді. 2005 жылдың мамыр айында бұрынғы жүргізуші Квебек медиасының әртүрлі құралдарына сұхбат берді, онда станция иелері өзіне көрсеткен құрметсіздікке шағымданды. Ол эфирден кеткеннен бері ешқандай жұмысыздану ақысы төленбегенін айтты. Иелері оған компания ішінде әртүрлі жұмыс орындарын ұсынғанын, бірақ ол олардың барлығынан бас тартқанын мәлімдеді. Станция да Филионның 2 миллион доллар көлемінде жұмысыздану ақысы талап еткенінің негізсіз екенін айтты. Ол сондай-ақ, өзіне немесе станцияға қарсы ағымдағы немесе болашақтағы барлық сот істерінен босатылуын сұрап отыр. Бұл жалпы соманы 5 миллион долларға жеткізеді. Жиль Парент 2001 жылы станцияға жұмысқа қабылданды. Ол CHOI-дің бәсекелес станциясы CHIK FM-нен келіп, әр аптаның түстен кейін Le retour de Gilles Parent бағдарламасын жүргізді. Оның ойлары мен пікірлері Филионға қарағанда аз дау тудырады және оны әлдеқайда құрметті түрде жеткізеді. Денис Гравел (Корнның бұрынғы гитарисі берген "Қатыгез жаңалықтар жігіті" деген лақап атымен белгілі) 2004 жылға дейін Le Char de hits бағдарламасын жүргізді, ол түскі уақытта аймақтың ең танымал радио бағдарламасына айналды. Ол сондай-ақ Филионның таңертеңгі шоуындағы жаңалықтар бөлімдерін дайындады. Филион отставкаға кеткеннен кейін Грейл оны таңертеңгі шоудың жүргізушісі етіп алмастырды. 2004 жылдың 16 наурызында ол провинцияда танымал болды, себебі атақты радиожурналист Роберт Гиллеттің бәсекелес CJMF FM станциясындағы сот отырысынан кейін тікелей эфирде түсініктеме беру кезінде, қылмыстық істе құрбан болған баланың атын кездейсоқ ашты.

CRTC-мен дау

2004 жылдың 13 шілдесінде Канаданың радио, теледидар және телекоммуникациялар комиссиясы (CRTC) радиостанция 2002 жылы ескерту алғаннан кейін де әлі де ұрыс-керіс пен қаралағы сөздерді таратуын тоқтатпағандықтан, оны жабу туралы шешім қабылдады. Бұл радиостанцияның 2004 жылдың 31 тамызында лицензиясының мерзімі біткенде хабар таратуды тоқтатуға міндетті болуын білдірді. Осыған байланысты 22 шілдеде Квебек қаласында 50 000 адам қатысқан үлкен шеру өтті. Шерушілер сөз және пікір еркіндігі құқығын қорғап, радиостанцияны қолдады. Бұл Квебек астанасында 1960 жылдардан бері өткен ең ірі шеру болды. 2004 жылдың 10 тамызында радиостанция CRTC шешіміне қарсы наразылық акциясын Оттавадағы Парламент төбесінде өткізді. 5 000 квебектік жанкүйер ел астанасына станцияны қолдау үшін келді. CHOI радиостанциясы Оттавадан тікелей эфирде әдеттегі түскі бағдарламасын көрсетті. 2004 жылдың 11 тамызында радиостанция лицензиясын ұзарту және CRTC шешімін жою үшін федералды сотқа шағым түсірді. 2004 жылдың 25 тамызында CRTC және федералды үкімет сот процесі барысында станцияның қалыпты жұмысын жалғастыру туралы өтінішке қарсылық білдірмеді. Бұл радиостанцияның лицензиясы 2004 жылдың 31 тамызында біткеніне қарамастан, сот ісі аяқталғанға дейін хабар таратуды жалғастыруға рұқсат етілгенін білдірді. 2005 жылдың 24 мамырында сот істі қарауға кірісті. Төрт күн бойы радиостанцияның адвокаттары соттың үш судьясына CRTC радиостанцияны жабуға бұйрық беру арқылы өкілеттігін асырып кеткенін жеткізді. Олар CRTC бағдарламалардың мазмұнына ғана сүйене отырып станцияны жаба алмайтынын айтты. Адвокаттар CRTC станцияны жазалау үшін айыппұл салу сияқты жұмсақ шараларды қолдануға болатынын да мәлімдеді. Станция да, CRTC де егер сотта жеңіліп қалса, Канаданың Жоғарғы сотына шағымданатындарын хабарлады. 2005 жылдың 1 қыркүйегінде сот радиостанцияға қарсы шешім шығарды және "сөз бостандығы, пікір бостандығы және сөз еркіндігі – жала жабу, қысым көрсету және қаралау бостандығы емес" деп мәлімдеді. Бұл егер радиостанция Жоғарғы сотта шешімді қайта қарауға тырыспаса, 20 күн ішінде жабылуы керек екенін білдірді. 2007 жылдың 14 маусымында Жоғарғы сот бұл істі қараудан бас тартты. Егер RNC Media компаниясына сатылым орындалмаса, бұл шешім CHOI FM радиостанциясын сол күні сағат 23:59-да хабар таратуды тоқтатуға мәжбүр ететін еді. Алайда, RNC Media 98.1 жиілігі үшін CRTC-ден «жаңа» лицензия алғандықтан, сот шешімі мәнсіз болды. Бұл даудың маңызды саяси салдары болды, өйткені бұл 2004 жылы Ваньеде өткен қосымша сайлауда Сильвен Легаренің ADQ партиясынан сайлануының басты себебі болды. Сонымен қатар, радиоведущий Андре Артур 2006 жылғы Портнеф – Жак Картье федералды сайлауында тәуелсіз кандидат ретінде сайланды, ал аймақтағы көптеген мандаттар бұрын Квебекте өте әлсіз болған Канаданың Консервативтік партиясына бұйырды.

Кейінгі тарих

RNC Media станцияны сатып алғаннан кейін, CHOI альтернативті рокқа көшті, Канададағы алғашқы француз тіліндегі альтернативті рок станциясы атанды, бірақ Mediabase жүйесінде белсенді рок станциясы ретінде тіркелді. 2010 жылы станция Mediabase тізімінен шығарылып, қазіргі әңгімелік радио форматына ауысты. 2018 жылдың 28 тамызында RNC Media CHOI станциясын Leclerc Communication (CJEC FM және CFEL FM иесі) компаниясына белгісіз сомаға сатқанын хабарлады, кейін бұл сома 19 миллион доллар екені белгілі болды. Компания Квебек қаласында FM диапазонында француз тіліндегі стансалардың максималды санына ие болғандықтан, бір стансадан бас тартуы немесе рұхсат алуы қажет еді. CRTC мәмілені Квебек қаласындағы Leclerc компаниясына тиесілі бір стансаны сату шартымен мақұлдады. Алайда, Leclerc бұл шартқа келіспегендіктен, сатып алудан бас тартты.