Жәдей картоп кеспесі – ханука мерекесінде дайындалатын дәстүрлі аспаздық тағам. Құрамында картоп, пияз, кеспе және басқа да ингредиенттер болуы мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Яһуди картоптан жасалған блиндер
Jewish potato pancake dish
Картоптан жасалған блин
the potato pancake
Латке (латке; кейде лат. latka, сөздік мағынасы "блин") – ашкенази еврей асханасындағы картоптан жасалған блин немесе қуырылған тағам, дәстүрлі түрде Ханука мерекесін тойлау үшін дайындалады. Латкелер картоптан басқа ингредиенттермен де жасалуы мүмкін, мысалы, ірімшік, пияз, сәбіз және кабақша.
A latke ( latke; sometimes romanized latka, lit. "pancake") is a type of potato pancake or fritter in Ashkenazi Jewish cuisine that is traditionally prepared to celebrate Hanukkah. Latkes can be made with ingredients other than potatoes such as cheese, onion, carrot, and zucchini.
Этимология
Бұл сөз идиш тіліндегі "латке" сөзінен, ал одан бұрын шығыс славян тіліндегі "оладья" сөзінен шыққан, ол [[Oladyi 'кішкентай қуырылған кеспе', бұл өз кезегінде эллиндік грек тіліндегі ἐλάδιον (eládion) – '(зәйтүн) майы' сөзінің кішіртілген түрі, ал ол ежелгі грек тіліндегі ἔλαιον (élaion) – 'май' сөзінен туындаған. Оның қазіргі еврей тіліндегі атауы – "левива" (לְבִיבָה levivá), көпше түрі – "левивот", бұл Самуил кітабында Амнон мен Тамар оқиғасындағы қамырдан жасалған қуырылған тағамды сипаттау үшін қолданылған сөздің қайта жаңғыртылуы. Кейбір зерттеушілер "левав" (לֵבָב leváv) сөзінің "жүрек" деген мағынаны білдіретінін және "l v v" (l b b) сөздік формасы "Әндер әнінде" де кездесетінін атап өткен.
The word comes from the Yiddish latke, itself from the East Slavic oladka, a diminutive of [[Oladyi 'small fried pancake', which in turn is from Hellenistic Greek ἐλάδιον eládion, '(olive) oil', diminutive of Ancient Greek ἔλαιον élaion, 'oil'. Its Modern Hebrew name, levivah (לְבִיבָה levivá), plural levivot, is a revival of a word used in the Book of Samuel to describe a dumpling made from kneaded dough, part of the story of Amnon and Tamar. Some interpreters have noted that the homonym levav (לֵבָב leváv) means "heart", and the verbal form of l v v ( l b b) occurs in the Song of Songs as well.
Тарих
Латкестің кейбір нұсқалары кем дегенде орта ғасырларға дейін жетеді. Олар, әдетте, ірімшікпен (вероятно, рикотта немесе құртымдық ірімшікпен) жасалып, мак майында немесе сары майда қуырылып, жеміс жемістерімен берілетін. Бұл ірімшік латкелері 19-ғасырға дейін ашкенази қауымдарында картоп Шығыс Еуропаға келгенге дейін ең көп таралған түрі болды. Сол кездегі ең арзан және қолжетімді пісіру майы – шмальц, құс майы (әдетте қаз немесе тауықтан алынған), ал еврей діни заңдары ет пен сүт өнімдерін араластыруға тыйым салғандықтан, ірімшік латкелеріне баламалар енгізілді. Оларға қара бидай, қара бидай ұны немесе аймаққа тән түбірлі көкөністер, мысалы, репа кірді.
Some version of latkes goes back to at least the Middle Ages. They were likely made of cheese (probably either ricotta or curd cheese), fried in poppyseed oil or butter, and served with fruit preserves. These cheese latkes were the most common kind of latke in Ashkenazi communities until the 19th century when the potato arrived in eastern Europe. At the time, the cheapest and most readily available cooking fat was schmaltz, rendered poultry fat (usually from a goose or chicken), and due to Jewish dietary laws, which prohibit the mixing of meat and dairy products, alternatives to the cheese latke were introduced. These included buckwheat, rye flour, or root vegetables endemic to the region, such as turnips.
Вариациялар
Бүгінде латкелер көбінесе картоптан жасалады, бірақ кейде басқа көкөністер де қолданылады. Олардың екі негізгі түрі бар: ұсатылған картоптан жасалғандары және пюреленген немесе майдаланған картоптан жасалғандары. Бұл екі түрдің текстурасы әртүрлі.
Latkes today are most commonly made with potatoes, although other vegetables are also sometimes used. There are two main varieties: those made with grated potato and those made with puréed or mashed potato. The textures of these two varieties are different.
Қақталған картоп нұсқасы
Ұсақталған картоптан жасалған латкелер танымал. Олар картоп пен пиязды қорапша шырқағышпен немесе тағам дайындау машинасымен ұсатып дайындалады; содан кейін артық ылғал сығылып алынады. Ұсатылған картоп жұмыртқа және ұн немесе маццо ұнымен араластырылады; веган нұсқасында жұмыртқаның орнына бұршақ ұны мен картоп крахмалы қолданылады. Латкелер май жағылған табада партиялармен қуырылады. Қалыңдығы – жеке талғам.
Latkes made of grated potatoes are popular. They are prepared by grating potatoes and onions with a box grater or food processor; then, excess moisture is squeezed out. The grated potatoes are then mixed with eggs and flour or matzo meal; a vegan version uses chickpea flour and potato starch instead of eggs. The latkes are fried in batches in an oiled pan. The thickness is a matter of personal preference.
Картоптан жасалған пюре
Картоп пюресінен жасалған лактаның қамыры азық-түлік процессорында ұсатылады. Осы түрі лактаны жасау оңай, және ол "пудингтей жұмсақ консистенцияға" ие.
The dough for puréed potato latkes is puréed in a food processor. This form of latke is easier to shape and has a "pudding like consistency".
Басқа өзгерістер
Картоптан бұрын латкелер түрлі көкөністерден, ірімшіктерден, бақша дақылдарынан немесе крахмалдан жасалатын, және кейбір жерлерде әлі де солай жасалады. Қазіргі рецептерде көбінесе пияз бен морковь қосылады. Басқа нұсқаларында кабақ, тәтті пияз, груйер (француздық пияз дәмі үшін) және тәтті картоп қолданылады. Сефард яһудилері кабақша мен сарымсақтан (мүквер) латкелер жасайды, ет немесе қуырылған тағамдармен бірге берілгенде сүт өнімдерінен (айран) жасалған қоспаларды қоспайды.
Before the potato, latkes were and in some places still are, made from a variety of other vegetables, cheeses, legumes, or starches. Modern recipes often call for the addition of onions and carrots. Other versions include zucchini, sweet onion, gruyere (for french onion flavor), and sweet potatoes. Sephardi Jews make latkes with zucchini and garlic (mücver), omitting dairy based toppings (yogurt) when served as a side for roasts or meat.