IBM магниттік дискілерінің тарихы және дамуы

Кіріспе

жоқ IBM 1956 жылдан 2003 жылға дейін магниттік дискілерді сақтау құрылғыларын өндірді, содан кейін қатты дискілер бизнесін Hitachi компаниясына сатты. Қатты дискілік диск (HDD) және флопи-дискілік диск (FDD) екеуін де IBM ойлап тапқан, сондықтан осы өнімдер мен олардың технологияларындағы көптеген жаңалықтарға IBM қызметкерлері жауапты болды. Қатты дискілердің негізгі механикалық құрылымы IBM 1301 моделінен бері өзгерген жоқ. Дискілік дисктердің өнімділігі мен сипаттамалары 1950 жылдардағы стандарттармен қазіргідей өлшенді. Тарихында бағасы мен физикалық көлемі айтарлықтай төмендеп, сыйымдылығы мен өнімділігі күрт жақсарған өнімдер санаулы. IBM 1969 жылдан 1980 жылдардың ортасына дейін 8 дюймдік флопи-дискілерді өндірді, бірақ 5,25 немесе 3,5 дюймдік кішірек өлшемді флопи-дискілерді (өлшем флопи-дискінің диаметрін, диск драйвының мөлшерін емес білдіреді) ірі өндіруші болған жоқ. IBM әрқашан магниттік дискілік дисктерін сатуға ұсынған, бірақ 1981 жылға дейін бастапқы жабдық өндірушісі (OEM) шарттарымен ұсынбаған. 1996 жылға қарай IBM өзінің жүйелері үшін ғана жасалған қатты дискілерді шығаруды тоқтатты және барлық HDD-ді OEM ретінде ұсынды. IBM әртүрлі магниттік дискілік дисктерін сипаттау үшін көптеген терминдерді қолданады, мысалы, тікелей қолжетімділік сақтау құрылғысы (DASD), дискілік файл және дискеталық файл. Алайда, мұнда қазіргі индустриялық стандарттарда қолданылатын қатты дискілік диск (HDD) және флопи-дискілік диск (FDD) терминдері пайдаланылды.

IBM 350-нің

IBM 350 дискілік сақтау құрылғысы, алғашқы дискілік жекпе-жек, 1956 жылдың 14 қыркүйегінде IBM компаниясымен IBM 305 RAMAC компьютерлік жүйенің құрамдас бөлігі ретінде жарияланды. Сонымен қатар, IBM 650 RAMAC компьютерлік жүйесі үшін өте ұқсас өнім – IBM 355 жарияланды. RAMAC – «Есептеу және бақылаудың тікелей қол жеткізу әдісі» деген мағынаны білдіреді. 350 дискілік сақтаудың алғашқы инженерлік үлгісі 1956 жылдың маусым айында Сан-Францискодағы Zellerbach Paper Company компаниясына жіберілді, ал өндірістік партия 1957 жылдың қарашасынан бастау алды, Колорадо штатының Денвер қаласындағы United Airlines компаниясына құрылғы жіберілді. Оның дизайны бизнесте нақты уақыт есептесу қажеттілігімен шақырылды. 350 5 миллион 6 биттік символ (3,75 МБ) сақтайды. Онда 52 миллиметрлік диаметрі бар дискілердің 100 жазу беті қолданылады, жоғарғы дискінің үстіңгі және төменгі дискінің астыңғы беттері ескерілмейді. Әр бетте 100 ізбар бар. Дискілер минутына 1200 айналыммен айналады. Деректерді беру жылдамдығы секундына 8800 символ. Кіру механизмі жұп бастарды жоғары-төмен жылжытып дискік жұбын (бір төменгі және бір жоғарғы бет) таңдайды, ал ізбарды таңдау үшін ішке-сыртқа жылжытады. 1950 жылдары бірнеше жақсартылған модельдер қосылды. IBM RAMAC 305 жүйесі 350 дискілік жадымен айына 3200 долларға жалға берілді. 350 1969 жылы ресми түрде өндірістен алынды. RAMAC бағдарламасынан алынған патент дискік жекпе-жектер үшін негізгі патент болып саналады. Бұл алғашқы дискік жекпе-жек IBM директорлар кеңесімен бастапқыда IBM перфокарта бизнесіне қауіп тудырғандықтан тоқтатылды, бірақ IBM San Jose зертханасы жобаны IBM президенті мақұлдағанға дейін дамытуды жалғастырды. 350 шкафының ұзындығы, биіктігі және ені үлкен. RAMAC құрылғысының салмағы шамамен бір тонна, оны көтеру үшін вилочный жүк көлігі қажет, және көбінесе ірі жүк ұшақтарымен тасымалданды. Hitachi Global Storage Technologies компаниясының (IBM-нің сақтау бизнесін сатып алған) ғылыми вице-президенті Currie Munce-дің айтуынша, дискік жекпе-жектердің сақтау сыйымдылығы бес миллион символдан асып кетуі мүмкін еді, бірақ IBM-нің маркетинг бөлімі сол кезде үлкен сыйымдылықтағы дискік жекпе-жекке қарсы болды, өйткені олар көбірек сақтауды ұсынатын өнімді қалай сатуды білмеді. Дегенмен, 350-нің екі есе сыйымдылығы бар нұсқалары жарияланды. 2002 жылы Магниттік дискік мұражайы орталығында Аль Хогланд басқаратын команда Санта-Клара университетімен бірлесіп IBM 350 RAMAC-ты қалпына келтіруді бастады. 2005 жылы RAMAC қалпына келтіру жобасы Калифорния штатының Маунтин-Вью қаласындағы Компьютер тарихы мұражайына көшірілді және қазір мұражайдың «Революция» көрмесінде көпшілікке көрсетілуде.

The IBM 350 disk storage unit, the first disk drive, was announced by IBM as a component of the IBM 305 RAMAC computer system on September 14, 1956. Simultaneously a very similar product, the IBM 355, was announced for the IBM 650 RAMAC computer system. RAMAC stood for "Random Access Method of Accounting and Control". The first engineering prototype 350 disk storage shipped to Zellerbach Paper Company, San Francisco, in June 1956, with production shipment beginning in November 1957 with the shipment of a unit to United Airlines in Denver, Colorado. Its design was motivated by the need for real time accounting in business. The 350 stores 5 million 6 bit characters (3.75 MB). It has fifty two diameter disks of which 100 recording surfaces are used, omitting the top surface of the top disk and the bottom surface of the bottom disk. Each surface has 100 tracks. The disks spin at 1200 rpm. Data transfer rate is 8,800 characters per second. An access mechanism moves a pair of heads up and down to select a disk pair (one down surface and one up surface) and in and out to select a recording track of a surface pair. Several improved models were added in the 1950s. The IBM RAMAC 305 system with 350 disk storage leased for $3,200 per month. The 350 was officially withdrawn in 1969.

from the RAMAC program is generally considered to be the fundamental patent for disk drives. This first ever disk drive was initially cancelled by the IBM Board of Directors because of its threat to the IBM punch card business but the IBM San Jose laboratory continued development until the project was approved by IBM's president. The 350's cabinet is long, high and wide. The RAMAC unit weighs about one ton, has to be moved around with forklifts, and was frequently transported via large cargo airplanes. According to Currie Munce, research vice president for Hitachi Global Storage Technologies (which acquired IBM's storage business), the storage capacity of the drive could have been increased beyond five million characters, but IBM's marketing department at that time was against a larger capacity drive, because they didn't know how to sell a product with more storage. Nonetheless, double capacity versions of the 350 were announced In 2002 at the Magnetic Disk Heritage Center, a team led by Al Hoagland began restoration of an IBM 350 RAMAC in collaboration with Santa Clara University. In 2005, the RAMAC restoration project relocated to the Computer History Museum, Mountain View, California and is now demonstrated to the public in the museum's Revolution exhibition.

IBM 353

IBM 353, IBM 7030 жүйесінде қолданылған, IBM 1301-ге ұқсас, бірақ деректерді жылдамдықпен беру қабілеті жоғары болды. Оның сыйымдылығы 2,097,152 (221) 64 биттік сөз немесе 134,217,728 (227) бит, ал секундына 125,000 сөзді өткізе алатын. 1960 жылдың соңында жіберілген прототиптік үлгі, IBM 350 дискілік сақтағышының (RAMAC) бұрынғы бас конструкциясындағыдай, қысылған ауа қабатында ұшатын, әр бетке бір бас қолданатын алғашқы дискілік жетек болды. Сериялық 353 үлгілерінде 1301 үлгісіндегідей өздігінен ұшатын бас конструкциясы пайдаланылды.

IBM 355

IBM 355, танымал IBM 650 машинасына қосымша ретінде 1956 жылдың 14 қыркүйегінде жарияланды. Ол IBM 350 механизмін пайдаланды, онда үш қолжетімділік механизмі болды және 6 миллион ондық сан мен 600 000 символ сақталды. 1405 Model 1, 25 дискіде 10 миллион әріптік-сандық символ (60 000 000 бит) сақтауға қабілетті. Model 2, 50 дискіде 20 миллион әріптік-сандық символ (120 000 000 бит) сақтай алады. Екі модельде де дисктер 1200 айналым/минут жылдамдықпен айналатын оське тік орналасқан. Әр дискінің екі жағында 5 секторға бөлінген 200 із бар. 0–4 секторлары жоғарғы бетте, ал 5–9 секторлары төменгі бетте орналасқан. Әр сектор 178 немесе 200 символға дейін сақтай алады. Бір немесе үш икемді қол жетімділік механизмі, әрқайсысы екі оқу/жазу басқа ие, біреуі дискінің жоғарғы жағына, екіншісі сол дискінің төменгі жағына арналған. Қол жетімділік механизмдері диск массивімен қатар орналасқан платформаға бекітілген. Іздеу операциясы кезінде қол жетімділік механизмі электрондық басқару арқылы тік бағытта 0–49 дискісін іздеу үшін, содан кейін көлденең бағытта 0–199 ізді іздеу үшін қозғалады. Әрбір ізде 10 сектор орналасқан. Секторды оқу немесе жазуға шамамен 10 мс уақыт кетеді. Қол жеткізу уақыты 100 мс-ден басталып, Model 2 үшін 800 мс-қа дейін, ал Model 1 үшін 700 мс-қа дейін жетеді. 1405 Model 2 дискілік жад құрылғысында 100 000 сектор бар, олардың әрқайсысы 200 символ (жүгіру режимінде) немесе 178 символ (жүктеу режимінде) сақтай алады, бұл әрбір символға сөз таңбасы битін қосады. Model 1 құрылғысында 50 000 сектор бар.

IBM 7300

IBM 7300 диск сақтау құрылғысы IBM 7070 жүйесімен қолдану үшін жасалған; IBM 1959 жылы 2-ші үлгісін жариялады, бірақ IBM 1961 жылдың 5 маусымында 1301-ді жариялағанда, 7070 және 7074 тұтынушылары оны 7300-ден әлдеқайда тартымды деп санады. 7300, IBM 350, IBM 355 және IBM 1405 сияқты технологияны пайдаланады.

IBM 1301

IBM 1301 диск сақтау құрылғысы 1961 жылдың 2 маусымында екі модельде ұсынылды. Ол IBM 7000 сериялы негізгі компьютерлермен және IBM 1410-мен қолдануға арналған. 1301 бір модульге 28 миллион символ (168 000 000 бит) сақтайды (1410-мен 25 миллион символ). Әрбір модульде 25 үлкен диск және 40 пайдаланушы жазу беттері бар, әр бетінде 250 трек орналасқан. 1301 Модель 1 бір модульге ие, ал Модель 2 екі модульден тұрады, олар тік бойымен орналасқан. Дискілер минутына 1800 айналыммен айналады. Деректер секундына 90 000 символ жылдамдығымен беріледі. IBM 350 және IBM 1405 құрылғыларымен салыстырғандағы маңызды жетістік – әр жазу беті үшін жеке манипулятор және оқу басы қолданылды, барлық манипуляторлар үлкен тарақ сияқты бірге ішке және сыртқа жылғалады. Бұл манипулятордың бір дискідегі оқу басын алып, жаңа дискке көтерілуіне немесе төмен түсуіне кеткен уақытты қысқартады. Көрсетілген тректі табу да жылдамдатылды, себебі жаңа конструкцияда оқу басы әдетте дискінің сыртқы жиегінде емес, ортасында болады. Ең жоғары қолжетімділік уақыты 180 миллисекундқа дейін төмендетілді. 1301 – дискінің бетінен жұқа ауа қабаты арқылы ұшуға арналған аэродинамикалық есімдерді қолданатын алғашқы диск құрылғысы. IBM 1301 Модель 1 айына 2100 долларға жалға берілді немесе 115 500 долларға сатып алуға болады. Модель 2 құны айына 3500 доллар немесе 185 000 доллар болды. IBM 7631 контроллері айына қосымша 1185 доллар немесе 56 000 доллар тұрады. Барлық модельдер 1970 жылы өндірістен алынды. Жақсартылған жазу мүмкіндігі оның сыйымдылығын 1301-ге қарағанда төрт есеге арттырып, модульге 6 биттік 117 миллион символға жеткізді. Орташа қолжетімділік уақыты 165 мс құрайды, ал деректер секундына 180 К символ жылдамдығымен беріледі, бұл 1301-ден екі еседен астам. Әрбір модульде екі кіру механизмі бар, біреуі ішкі 250 цилиндр үшін, екіншісі сыртқы 250 цилиндр үшін. 1301 сияқты, сыйымдылықты екі есеге арттыру үшін екі модульді тік қатарға орналастыратын Модель 2 де бар. IBM 1302 Модель 1 айына 5600 долларға жалға берілді немесе 252 000 долларға сатып алуға болады. Модель 2 құны айына 7900 доллар немесе 355 500 доллар болды. IBM 7631 контроллері айына қосымша 1185 доллар немесе 56 000 доллар тұрады. 1302 1965 жылдың ақпан айында өндірістен алынды.

The IBM 1301 Disk Storage Unit was announced on June 2, 1961 with two models. It was designed for use with the IBM 7000 series mainframe computers and the IBM 1410. The 1301 stores 28 million characters (168,000,000 bits) per module (25 million characters with the 1410). Each module has 25 large disks and 40 user recording surfaces, with 250 tracks per surface. The 1301 Model 1 has one module, the Model 2 has two modules, stacked vertically. The disks spin at 1800 rpm. Data is transferred at 90,000 characters per second. A major advance over the IBM 350 and IBM 1405 is the use of a separate arm and head for each recording surface, with all the arms moving in and out together like a big comb. This eliminates the time needed for the arm to pull the head out of one disk and move up or down to a new disk. Seeking the desired track is also faster since, with the new design, the head will usually be somewhere in the middle of the disk, not starting on the outer edge. Maximum access time is reduced to 180 milliseconds. The 1301 is the first disk drive to use heads that are aerodynamically designed to fly over the surface of the disk on a thin layer of air. The IBM 1301 Model 1 leased for $2,100 per month or could be purchased for $115,500. Prices for the Model 2 were $3,500 per month or $185,000 to purchase. The IBM 7631 controller cost an additional $1,185 per month or $56,000 to purchase. All models were withdrawn in 1970. Improved recording quadrupled its capacity over that of the 1301, to 117 million 6 bit characters per module. Average access time is 165 ms and data can be transferred at 180 K characters/second, more than double the speed of the 1301. There are two access mechanisms per module, one for the inner 250 cylinders and the other for the outer 250 cylinders. As with the 1301, there is a Model 2 which doubles the capacity by stacking two modules. The IBM 1302 Model 1 leased for $5,600 per month or could be purchased for $252,000. Prices for the Model 2 were $7,900 per month or $355,500 to purchase. The IBM 7631 controller cost an additional $1,185 per month or $56,000 to purchase. The 1302 was withdrawn in February 1965.

IBM 1311-тің

IBM 1311 дискілік сақтау құрылғысы 1962 жылдың 11 қазанында жарияланды және бірнеше орташа масштабты бизнес және ғылыми компьютерлермен қолдануға арналған. 1311 дискінің көлемі мен пішіні жоғарыдан жүктелетін кір жуғыш машинаға ұқсас, және ол 2 миллион таңбаны (12 000 000 бит) (немесе IBM 1401-дегі «Жүктеу режимі» деп аталатын секторда 90 7-биттік таңбаны немесе жалпы 12 600 000 бит) алынып қойылатын IBM 1316 дискілік пакетіне сақтайды. 1960 жылдары 1311 дискінің жеті моделі ұсынылды. Олар 1970 жылдардың басында қолданудан алынды. Әрбір IBM 1316 дискілік пакетінің биіктігі, салмағы және диаметрі алты дискіге тең, нәтижесінде 10 жазу беті пайда болады (сыртқы беттері қолданылмайды). 10 жеке оқу/жазу бастары дискілік жетектегі ортақ механизмге орнатылған, ол гидравликалық түрде ішке-сыртқа жылғалады және оқу немесе жазу процесі жүзеге асырылар алдында қажетті жолға механикалық түрде бекітіледі. Дискілер минутына 1500 айналыммен айналады. Әрбір жазу бетінде 100 жол бар, әр жолда 20 сектордан орналасқан. Әрбір сектор 100 таңбаны сақтайды. Дискілік пакет қолданылмаған кезде мөлдір пластикалық қабықпен және төменгі қақпағымен жабылады. Төменгі қақпақты босату үшін қақпақтың үстіңгі ортасындағы көтергіш тұтқасы бұрылады. Содан кейін 1311 дискінің үстіңгі бөлігі ашылады және пластикалық қабық дискілік жетекке арналған тесікке төмендетіледі (егер ол бос болса). Дискілерді орнында бекіту үшін тұтқа қайтадан бұрылады және пластикалық қабық босатылып, алынып тасталады, содан кейін жетек қақпағы жабылады. Дискілік пакетті алу үшін процесс кері бағытта орындалады. Осы әдістер көптеген кейінгі дискілік пакеттері үшін де қолданылады. 1311 дискілік жетегінің жеті моделі бар. Жүйеге қосылған алғашқы жетек – «бас жетек», ол контроллерді қамтиды және бірнеше «құл жетек» модельдерін басқара алады. Қосымша қуат көздері мен басқару логикасы бар 1, 3, 4 және 5 модельдердегі бас жетектер 2-ші модельдегі құл жетектен шамамен бір футқа (30 см) енірек.

IBM 2302

IBM 2302 – бұл 1302 жүйесінің System/360 нұсқасы, 7000 сериясы архитектурасының орнына S/360 DASD архитектурасына сәйкес іздерді пішімдеумен. Ол 25 дискіден тұратын, 46 беті дерек жазуға пайдаланылатын, алынып тасталмайтын модульді қолданады. 2302 модель 3 бір модульді, ал модель 4 екі модульді қамтиды. Әрбір модульде екі тәуелсіз қол жеткізу механизмі бар, біреуі ең ішкі 250 цилиндрге, екіншісі ең сыртқы 250 цилиндрге арналған, әрбір қол жеткізу механизміне қол жетімді іздер қол жеткізу тобы деп аталады. Қол жеткізу механизмі әрбір із үшін бір оқу/жазу басшасын қамтамасыз етеді. Орташа айналу кешігуі 17 миллисекунд (мс), ал максималдысы 34 мс. Бір қол жеткізу тобы үшін іздеудің максималды уақыты 180 мс. Іздің көлемі 4985 байтты құрайды; пішімдеу ақпараты және резервтік іздермен модульдің сыйымдылығы 112 МБ деп көрсетілген. 2302, IBM 2841 сақтау басқару блогы арқылы IBM мейнфреймдеріне қосылады.

IBM 2311-тің

IBM 2311 диск сақтау құрылғысы 1964 жылы 2841 басқару блогымен бірге IBM System/360 жүйесінде қолдану үшін енгізілді; бұл комбинация IBM 1130 және IBM 1800 компьютерлерінде де қолданылды. Диск тікелей IBM System/360 Model 20 және IBM System/360 Model 25 құрылғыларына қосылады. Барлық дисктер IBM 1311-мен бірге енгізілген IBM 1316 дискілік пакетін (Disk Pack) пайдаланды. 2311 Model 1, 2841 басқару блогы арқылы IBM негізгі компьютерлеріне қосылады; ол System/360 Model 25 құрылғысына дискіні қосу блогы (Disk Attachment Control) арқылы қосылады, ол басқару блогының функциясын қамтамасыз етеді. Дискілік пакеттер осы қосымшаларда IBM-нің санау кілті (count key) дерек айнымалы ұзындығы (variable record length) форматында жазылады. 2311 Model 11 немесе 12 үлгілері System/360 Model 20-ның біріктірілген басқару құралына қосылған кезде қолданылады және дискілік пакеттер белгіленген сектор форматымен жазылады. Model 1-ге жазылған дискілік пакеттер мен Model 11 немесе 12-ге жазылған дискілік пакеттер бір-бірімен алмастырылмайды. 2311 механизмі 1311-ге ұқсас, бірақ жазуды жақсарту жоғары дерек тығыздығына мүмкіндік береді. 2311 бір алмастырылатын IBM 1316 дискілік пакетіне (IBM 1311-де қолданылатын бірдей типте) 7,25 мегабайт сақтайды, ол алты пластинадан тұрады және олар бір бөлік ретінде айналады. 2311-де он жеке оқу/жазу (R/W) басы бар, олар ортақ жетекке (actuator) орнатылған, ол гидравликалық түрде ішке және сыртқа жылғалады және оқу немесе жазу алдында қажетті жолға механикалық түрде бекітіледі. Әрбір жазу беті 200 жолмен және үш қосымша жолмен жабдықталады, олар бұзылған жолдар табылған жағдайда балама ретінде пайдаланылуы мүмкін. Орташа іздеу уақыты 85 мс. Деректерді беру жылдамдығы 156 кБ/с. 2311 360 өнімдер желісіндегі көптеген компьютерлермен қолданылатын болғандықтан, оның электрлік байланысы стандартталды. Бұл басқа өндірушілерге IBM компьютерлерімен пайдалануға арналған қосылатын дискілік құрылғыларды (plug compatible disk drives) сатуға мүмкіндік берді және толыққанды индустрия пайда болды.

IBM 2319-ның

2314 эквивалентті сақтау жүйелерінің плагиндік үйлесімді өндірушілерінен туындаған бәсекелестікке жауап ретінде, IBM 1970 жылдан бастап төрт дискілі модуль 2313-тен бір модульді алып тастау арқылы жасалған, 2319 A1 деп қайта аталған және айтарлықтай төмендетілген жалдау бағасымен ұсынылған арзан үш дискілі модуль 2319-ды енгізді. Бұл жаңа клиенттер үшін жалдау бағасын төмендетіп, алдағы клиенттер үшін жоғары бағаны сақтап қалуға мүмкіндік берді. 2319 A1 тек System/370 модельдері 135 және 145-ке арналған интегралды контроллерлерге қосылады. 2312 немесе 2318 сияқты дәстүрлі 2314 DASD құрылғыларын 2319 A1-ге қосуға болады. 2319 B сериясы үш дискілі модульдері үш, алты немесе тоғыз дискіні жаңа 2314 B үлгісіндегі сақтау басқару блогына қосуға мүмкіндік береді.

IBM 3310-ның

IBM 1979 жылдың 30 қаңтарында IBM 4331 орташа қуатты компьютерлер үшін IBM 3310 тікелей қолжетімді сақтау құрылғысын таныстырды. Әрбір дискінің сыйымдылығы 64,5 МБ-қа тең болды. 3310 құрылғысы – DOS/VSE және VM жүйелерінде қолданылған, FBA құрылғыларын қолдайтын жалғыз S/370 операциялық жүйелеріндегі бекітілген блок архитектурасы құрылғысы.

IBM 3330-ның

IBM 3330 Direct Access Storage Facility, «Merlin» деп аталған кодтық аты 1970 жылдың маусым айында IBM System/370 және IBM System 360/195 жүйелерімен қолдану үшін енгізілді. Алғашқы хабарламада 3330 Model 1 екі дискімен және 3330 Model 2 бір дискімен келді. 3330-да, оның алдыңғы үлгілеріне ұқсас, ауыстырылатын дискілік жинақтар бар, ал жинақтар 100 МБ (404 × 19 × 13,030 байт) көлемде сақтай алады. Деректерге қол жеткізу уақыты 30 мс, ал деректерді беру жылдамдығы 806 кБ/с. 3330-мен бірге енгізілген маңызды жетістік – қателерді түзетуді пайдалану, бұл дискілерді сенімдірек етеді және шығындарды азайтады, себебі дискі бетіндегі шағын кемшіліктерге төзімділік танытуға болады. Схемалар өрт кодтарын қолдану арқылы 11 битке дейінгі қателерді түзетуге қабілетті. Бастапқы конфигурацияда 3330-ға бекітілген бір сақтауды басқару блогы (3830 Model 1) және қосымша үш 3330 бірге қосылған. Бұл «тізбек» деп аталады, ол тізбекте ең көп 8 дискіге дейін мүмкіндік береді. 1972 жылдың тамызында IBM 3830 Model 2 Storage Control және 3333 Disk Storage and Control жарияланды, бұл басқару блогын тізбектен бөліп шығарды. 3830 бір немесе бірнеше тізбекті басқаратын «дирижер» типті сақтауды басқару құрылысына айналды. 3333 – бұл тізбектің алғашқы құрылғысы, ол контроллермен және екі дискімен жабдықталған, және суретте көрсетілгендей, тізбекте ең көп сегіз дискіге дейін басқаруға болады. 3830 Model 2 екі 3333-ті бір сақтауды басқару үшін ең көп 16 дискіге дейін қосуға мүмкіндік береді, ал 3333 екі түрлі сақтауды басқарумен қосылуға мүмкіндік беретін тізбек коммутаторына ие. 1973 жылы IBM 3330 өнімдерінің қос тығыздықты нұсқаларын (11 модель) жариялады: 3333–11, 3330 11 және 3336–11; 3336 11 дискілік жинақтары 200 МБ (808x19x13,030 байт) дейін сақтай алады. Бір және қос тығыздықты дискілерді тізбек ішінде араластыру мүмкін емес. 3330 модельдерін 11-ші модельге жаңартуға болады, бірақ бұл үлкен жұмыс, себебі дискілерді түрлендіру қажет болды, ал барлық қолданыстағы деректерді жаңа медиаға көшіру қажет болды. 3330 1983 жылы өндірістен алынды.

The IBM 3330 Direct Access Storage Facility, code named Merlin, was introduced in June 1970 for use with the IBM System/370 and the IBM System 360/195. The original announcement included the 3330 Model 1, with two drives, and the 3330 Model 2, with only one drive. The 3330 has removable disk packs, similar to its predecessors, and the packs hold 100 MB (404×19×13,030 bytes). Access time is 30 ms and data transfers at 806 kB/s. A major advance introduced with the 3330 is the use of error correction, which makes the drives more reliable and reduces costs because small imperfections in the disk surface can be tolerated. The circuitry can correct error bursts up to 11 bits long through use of fire codes. The initial configuration consists of one storage control unit (3830 Model 1) bolted to a 3330, with optionally three more 3330's bolted together. This is known as a string, making a maximum of 8 drives in a string. In August 1972 IBM announced the 3830 Model 2 Storage Control and the 3333 Disk Storage and Control, separating the control unit from the string. The 3830 became a director type of storage control, controlling one or more strings. The now first unit of the string, the 3333 contains a controller and two drives and it can control up to three attached 3330's for a maximum of eight drives in the string as shown in the illustration. The 3830 Model 2 can connect two 3333's for a maximum of 16 drives per storage control and the 3333 optionally has a string switch that enables it to be connected to two different storage controls. In 1973 IBM announced double density versions ( 11 models) of the 3330 product line: the 3333–11, 3330 11 and the 3336–11; the 3336 11 Disk Packs hold up to 200 MB (808x19x13,030 bytes). It is not possible to mix single and double density drives within a string. It is possible to field upgrade existing 3330 Models to Model 11, but this is a major task, as the drives had to be converted, and all the existing data had to be copied to the new media. The 3330 was withdrawn in 1983.

IBM 3340 және 3344

IBM 3340 және 3344 ұқсас сипаттамаларға ие. Дегенмен, тек 3340 ғана тізбектің басы бола алады; A үлгісіндегі 3344 дискілері болмайды, ал 3344 тізбектің басы ретінде 3340 A үлгісіне қосылуы тиіс.

IBM 3340-тың

IBM 3340 тікелей қолжетімділік сақтау құрылғысы, «Winchester» кодовый атымен, 1973 жылғы наурыз айында IBM System/370 жүйесімен қолдану үшін ұсынылды. Үш модель жарияланды: екі дискісі және контроллері бар 3340 A2, екі дискісі бар B2 және бір дискісі бар B1 модельдері. B блоктары A2 моделіне ең көп сегіз дискіге дейін қосылуы мүмкін. Ол бас және манипулятор жиынтығы бар ауыстырылатын дерек модульдерін пайдаланады; дерек модуліне кіру есігі дерек модулін дискіге қосу үшін механикалық жүктеу/түсіру процесі кезінде ашылады немесе жабылады; бұрынғы дискілік жинақтардан және картридждерден айырмашылығы, енгізу кезінде алынып тасталатын қақпақ жоқ. Деректерге қол жеткізу уақыты 25 миллисекунд, ал деректерді беру жылдамдығы 885 кБ/с. Ауыстырылатын IBM 3348 дерек модулінің үш нұсқасы сатылды: 35 мегабайттық, 70 мегабайттық және тағы 70 мегабайттық, оның 500 килобайты жылдам қол жеткізу үшін бекітілген баспен қол жетімді болды. 3340 қателерді түзетуді де қолданады. 1984 жылы өндірістен алынды. 3340 моделі Кен Хогтонның басшылығымен Сан-Хоседе әзірленді. Дизайнның бастапқы кезеңдерінде 30 мегабайттық екі ауыстырылатын модульге назар аударылды. Осы 30/30 конфигурациясының арқасында кодтық атау атақты Winchester .30 30 мылтығының атымен таңдалды; кейін сыйымдылығы арттырылды, бірақ кодтық атау өзгеріссіз қалды. Бұл өнімнің маңызды ерекшелігі және дискілердің жалпы «Winchester технологиясы» ретінде танылу себебі – бұл бас дизайны өте төмен құнмен жасалған және баспен медиадан жүктеу/түсіру қажеттілігін болдырмады. Winchester технологиясы басқа дискінің айналуымен бірге дискіге қонуға және көтерілуге мүмкіндік берді. Бұл үлкен үнемдеуге және бас пен манипуляторды басқару механизмінің күрделілігін азайтуға әкелді. Бұл бас дизайны дискіні өндірушілер қауымдастығында стандартты дизайнға айналды. 1990 жылдардың басына дейін Winchester немесе Winnie термині 3340 ұсынылғаннан кейін көп ұзамай қатты дискілерді атау үшін қолданылды, бірақ қазір әлемнің көп бөлігінде бұл термин кеңінен қолданылмайды.

The IBM 3340 Direct Access Storage Facility, code named Winchester, was introduced in March 1973 for use with IBM System/370. Three models were announced, the 3340 A2 with two drives and a controller, the models B2 (two drives) and B1 (one drive). B units can connect to the model A2 to a maximum of eight drives. It uses removable data modules that included the head and arm assembly; an access door of the data module opens or closes during a mechanical load/unload process to connect the data module to the drive; unlike previous disk packs and cartridges there is no cover to remove during the insertion process. Access time is 25 millisecond and data transfers at 885 kB/s. Three versions of the removable IBM 3348 Data Module were sold, one with 35 megabyte capacity, another with 70 megabytes, the third also has 70 megabytes, of which 500 kilobytes were accessible with fixed heads for faster access. The 3340 also uses error correction. It was withdrawn in 1984. The 3340 was developed in San Jose under the leadership of Ken Haughton. Early on the design was focused on two removable 30 megabyte modules. Because of this 30/30 configuration, the code name Winchester was selected after the famous Winchester .30 30 rifle; subsequently the capacities were increased, but the code name stuck. One significant aspect of this product, and the reason that disk drives in general became known as "Winchester technology", was that this head design was very low cost and did not require the heads to be unloaded from the media. Winchester technology allowed the head to land and take off from the disk media as the disk spun up and down. This resulted in very significant savings and a large reduction of complexity of the head and arm actuating mechanism. This head design rapidly became a standard design within the disk drive manufacturing community. Up into the early 1990s the term Winchester or Winnie was used for hard disk drives in general long after the introduction of the 3340, but is no longer in common use in most parts of the world.

IBM 3344-тің

IBM 3344, 3340-қа ұқсас, бірақ ол алынып тасталатын 3348 дерек модульдерінің орнына тұрақты тасымалдағыштарды қолданады. Әр шпинделі 3348-70 сыйымдылығы бар 4 логикалық дискіні қамтиды, A (жіптің басы) моделі жоқ және ол тек екі дискілі модельдерде ғана қол жетімді. 3344 B2F, 3344 B2-ға толық сәйкес келеді, бірақ екі дискінің де кейбір цилиндрлер үстінде бекітілген бастары бар. 3344 B2 және 3344 B2F екеуіне де 3340 A2 немесе 3340 A2F жіптің басы ретінде қажет. Ішкі құрылысы бойынша 3344, IBM 3350-ге толықтай ұқсас, айырмашылық тек басқару блогындағы микрокодта.

IBM 3350-нің

Madrid деп аталатын IBM 3350 тікелей қолжетімділік сақтау құрылғысы 1975 жылы IBM System/370 жүйесімен қолдану үшін енгізілді. Оның алынып тасталмайтын бас дискілік жинақтары (HDA) герметикалық түрде жабылады және бас пен қол жинағын қамтиды. 3350 дискінің геометриясы 555 цилиндр, 30 бас және бір жолға 19,069 байттан тұрады, бұл әр HDA үшін 317,498,850 байт сақтау сыйымдылығын қамтамасыз етеді. Герметикалық жабық HDA барлық IBM DASD құрылғылары үшін стандартты практика болды. Дискілік құрылғылар A2, A2F, B2, B2F, C2 және C2F модельдері ретінде белгіленеді, әр модельде екі HDA болады. A2 және A2F модельдерінде қосымша электрондық тақта орнатылған, ол басқару блогына қосылуға мүмкіндік береді. Олар контроллерлер деп аталады, сондай-ақ кейде "тізбек басы" деп те айтылады. Модельдер A2 немесе A2F блогымен, содан кейін 3 B2 блогына дейін немесе 2 B2 және C2 блогынан тұратын тізбектерде орнатылады. A2 блогы әдетте екі сақтау басқару блогына қосылуға мүмкіндік беретін тізбектік коммутатормен жабдықталған. Бұл тізбектегі екі HDA-ға қатарлы екі I/O операциясын бір уақытта орындауға мүмкіндік береді. Сақтау басқару блогы 3830 Модель 2 немесе 3148, 3158 немесе 3168 процессорларында кездесетін ISC (Integrated Storage Control) болуы мүмкін. Сондай-ақ, кейінгі басқару блогы (3880) кері үйлесімді және қолданылуы мүмкін. C2 блогында сонымен қатар сақтау басқару блогына қосылатын және өзіне, сондай-ақ A2 және B2 блогына қосалқы жол ретінде қызмет ететін контроллер орнатылған. C2 контроллері қосалқы құрылғы болып табылады, ол тек A блогындағы контроллер істен шыққан жағдайда ғана қолданылады, содан кейін өшіріледі. Оның қосылымдары да шектеулі, әдетте A блогында тізбектік коммутатор болады, ал C блогы тек бір сақтау басқару блогына қосылуы мүмкін. Жарамды 3350 тізбектері: A, AB, ABB, ABBB, AC, ABC немесе ABBC конфигурациялары. "x2F" модулі, мысалы, A2F моделіндегідей, стандартты x2 модулі болып табылады, бірақ оның екі HDA-сы алғашқы бес цилиндрда Тұрақты Бас аймағына ие, бұл осы бес цилиндр үшін іздеу уақытын нөлге дейін азайтады. Бұл тұрақты бас аймағы жиі қол жеткізілетін HASP немесе JES2 тексеру нүктесі аймағына бөлінуге арналған, бұл SPOOL құрылғысында бас қозғалысын едәуір азайтады. Тұрақты бас аймағын TSO алмасу деректері (MVT және SVS) және жүйелік алмасу деректері (MVS) үшін де пайдалануға болады, онда SVS және MVS үшін алмасу деректері адрес кеңістігі алмасу үшін таңдалған кезде жадыда болған беттер блогынан тұрады; бұл беттер міндетті түрде біріктірілген болуы керек емес және әдетте соңғы бетке кіргеннен бері өзгертілмеген беттерді қамтымайды. Бұл жүйелік архитектура TSO пайдаланушылары немесе партиялық өңдеу аймақтары арасындағы контексттік ауысуды едәуір жақсартады. IBM 3350 отбасы 1994 жылдың қыркүйегінде қолданудан алынды.

The IBM 3350 Direct Access Storage Facility, code named Madrid, was introduced in 1975 for use with IBM System/370. Its non removable head disk assemblies (HDAs) are sealed and included the head and arm assembly. The 3350 disk geometry is 555 cylinders, 30 heads, and 19,069 bytes per track, which give each HDA a storage capacity of 317,498,850 bytes. Sealed HDAs were standard practice on all IBM DASD hereafter. Disk units are identified as Models A2, A2F, B2, B2F, C2, and C2F with each model containing two HDAs. Model A2 and A2F has one additional electronic board, allowing it to be connected to the control unit. They are referred to as controllers, and also sometimes head of string. The models are installed in strings of units with an A2 or A2F unit, and then up to 3 B2 units or up to 2 B2s and a C2. The A2 unit usually has a string switch, allowing it to be connected to two different storage control units. This allows two I/O operations simultaneously take place to two different HDAs in the string. The storage control unit can be a 3830 Model 2, or the ISC (Integrated Storage Control) found in the 3148, 3158 or 3168 cpu's. Also later control units (3880) are backwards compatible and can be used. The C2s unit also contains a controller, that can be connected to a storage control unit and serves as a secondary path to itself and the A2 and B2 units. The C2 controller is a spare, it can only be used when the controller in the A unit is broken, and subsequently powered off. It has also limited connections, usually the A unit has a string switch, but the C unit only can be connected to one storage control unit. The valid 3350 strings are: A, AB, ABB, ABBB, AC , ABC , or ABBC configurations. The "x2F", as in Model A2F, unit is a normal x2 unit, but its two HDAs also have a Fixed Head area over the first five cylinders, thereby reducing seek time to zero for these five cylinders. This fixed head area is intended to be allocated to the frequently accessed HASP or JES2 checkpoint area and thus greatly reduce head motion on the SPOOL device. The fixed head area can also be utilized for TSO swap data (MVT and SVS) and system swap data (MVS) wherein the swap data for SVS and MVS consist of blocks of pages that have been in memory when an address space is selected for swap out; those pages need not be contiguous and in general do not include pages that have not been modified since their last page in. This system architecture greatly improves context switches between TSO users or batch regions. The IBM 3350 family was withdrawn in September 1994.

IBM 3390-ның үлгісі

IBM 3390 тікелей қолжетімділік сақтау құрылғысы сериясы 1989 жылдың қараша айында ұсынылды, бірнеше дискілер тізбегінде 22 гигабайтқа дейін максималды сақтау көлемін ұсынады. Сақтау жүйесінің құны конфигурациясына және сыйымдылығына байланысты 90 000 доллардан 795 000 долларға дейін ауысқан. 3390 тізбегі ортаға орналастырылған А блогынан және оның екі жағына бекітілген, қалау бойынша, бір немесе екі В блогынан тұрады. А блогында 4 немесе 8 құрылғы, ал әр В блогында 12 құрылғыға дейін болуы мүмкін. 3390 әрқашан 4 жол режимінде жұмыс істейді және 3990 сақтау басқару блогына қосылған. Қосымша, 3990-қа екінші 3390 тізбегін қосуға болады, бұл кіші жүйеде максималды 64 құрылғыны қамтамасыз етеді. 2 актуаторлық бас блогы және бір жиын табақшалары бар қатты дискілер жинағында, 1 модель HDA пішімдеуден бұрын 1,89 ГБ, ал 2 модель 3,78 ГБ/HDA көлемін ұсынады. 1991 жылдың 11 қыркүйегінде жарияланған Model 3 жаңартуы дискілер отбасының сыйымдылығын 1,5 есеге арттырып, 5,67 ГБ/HDA-ға жеткізді, ал 1993 жылдың 20 мамырында жарияланған Model 9 сыйымдылығын 3 есеге көбейтіп, 11,3 ГБ/HDA-ға жеткізді. Барлық бұрынғы DASD модельдері үлкен AC электрмоторымен жабдықталған, ол HDA-ны белбеу арқылы басқарады; алайда, 3390 HDA тікелей DC электрмоторымен басқарылады, ол корпусқа енгізілген. 3390 Model 9 – IBM компаниясының жариялаған соңғы бір ғана үлкен, қымбат дискісі (кейде SLED деп аталады).

IBM 9345-тің

IBM 9345 HDD алғаш рет 1990 жылғы қарашада IBM-нің SCSE (SuperComputing Systems Extensions) жүйесінде RPQ опциясы ретінде жеткізілімге түсті. Ол Сан-Хосе, Калифорниядағы IBM зертханасында "Sawmill" кодолық атымен әзірленді. Бұл 1,5 ГБ дейінгі сыйымдылығы бар, толық биіктіктегі 5 1/4 дюймдік қатты диск, ол 8 дана 130 мм дискіні пайдаланды. Бұл MR (Магниторезистивті) оқу/жазу бастары қолданған алғашқы қатты диск болды.

IBM 9340-тың

1991 жылдың қазан айында 9345 DASD, IBM 9340 арнасына қосылатын, негізгі деректерді санау (CKD) DASD жүйелік отбасының бір бөлігі ретінде жарияланды, ол IBM негізгі компьютерлеріне, соның ішінде ES/9000 процессорлар отбасына қосылды. 9345 DASD Model 1 екі 1,0 ГБ HDD-ге, ал Model 2 екі 1,5 ГБ HDD-ге ие болды. Көптеген практикалық қолданбалар үшін 9340/9345, 3990/3390-ға функционалдық тұрғыдан тең болды, бірақ 3990-ның ұшпалы емес RAM кэші болмады және 3390-ға қарағанда максималды блок ұзындығы шамалы қысқа болды. Операциялық жүйенің IOS компоненті осы құрылғының сипаттамаларын арнайы инициализатор, IECCINIT арқылы білді, ол басқа DASD құрылғыларының түрлеріне де қызмет көрсетті және сол мақсатта қолданылды. ОЖ инициализация кезінде 9340-тың ұшпалы емес кэшке ие еместігін және 9345-тің күтілгеннен қысқа іздер сыйымдылығына ие екенін анықтады. Сондықтан инициализатор 3990/3390-нан өзге құрылғы түрін тағайындады.

IBM 5444

IBM 5444 1969 жылдың қыркүйегінде System/3 жүйесінің бір бөлігі ретінде жарияланды. Ол IBM-нің Англиядағы Хёрсли зертханасында «Dolphin» кодтық атымен әзірленді және 5440 дискілік картриджін пайдаланды. Картридждің ішінде 14 дюймдік бір диск болды. Үш модель болды:

1-ші модельде әр бетінде 100 трек бар, 1,23 МБ дискілік картридж сыйымдылығына ие бір тұрақты және бір алмастырылатын дискі бар.
2-ші модельде әр бетінде 200 трек бар, 2,46 МБ дискілік картридж сыйымдылығына ие бір тұрақты және бір алмастырылатын дискі бар.
3-ші модельде әр бетінде 200 трек бар, 2,46 МБ дискілік картридж сыйымдылығына ие тек бір алмастырылатын дискі бар.

IBM 62GV

62GV алғаш рет 1974 жылдың мамыр айында шығарылды. IBM-нің Ұлыбританиядағы Хёрсли зертханасында Gulliver кодолық атымен, бастапқы сыйымдылығы 5 МБ құрайтын күйде әзірленді. Келесі модельдердің сыйымдылығы 10 МБ (62TM) және 14 МБ болды. Ол 14 дюймдік дискінің көмегімен Swinging Arm атқару механизмін пайдаланды. IBM-нің Ұлыбританиядағы Хёрсли зертханасында ойлап табылган атқару механизмінің қарапайым дизайны, IBM-нің барлық уақыттағы ең көп лицензияланған электромеханикалық өнертабысы болды. Атқару механизмі мен сүзгі жүйесі 1980-ші жылдары барлық қатты дискілерде қолданысқа енді, және содан бері шамамен 40 жыл өткен соң да, 10 миллиардтан астам атқару механизмімен бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді. Өндіріс кезеңінде IBM 62GV 177 000 дана шығарды, бұл оны 100 000 данадан астам шығарылған алғашқы қатты диск етіп белгіледі. Сонымен қатар, ол System/370 жүйесінің төменгі деңгейінде 3310 тікелей қолжетімділік сақтауы ретінде де пайдаланылды. OEM нұсқасы 1981 жылдың қыркүйегінде 0680 деп жарияланды. IBM Rochester, MN зертханасында 21ED ретінде әзірленген бұл 8 дюймдік қатты диск, бастапқыда 15 немесе 30 МБ сыйымдылыққа ие 2 немесе 4 210 мм дискіде келді. 1983 жылы ол S/36 жүйесінің 5360 жүйелік блогында қатты диск ретінде жеткізілді. 1984 жылы оның сыйымдылығы бір беттегі жолдар санын екі есеге көбейту арқылы арттырылды және System/36 жүйесінің 5362 жүйелік блогына енгізілді.

IBM 0665

0665 алғаш рет 1985 жылдың қазан айында ПК АТ (5170) жүйелік блогында таңдауға ұсынылды. IBM Rochester, MN-де "Pixie" кодолық атымен әзірленген, ол 20, 30 және 44 МБ сыйымдылығы бар 5 1/4 дюймдік HDD болды.

IBM 0667

0667 алғаш рет 1986 жылдың тамызында сатылымға шығарылды. Ол PC RT (6150, 6151, 6152) модельдерінің кейбіреулерінде және System/36 Model System Units (5363, 5364) жүйелік бөлімдерінде қосымша мүмкіндік ретінде ұсынылды.

IBM 0669

0669 алғаш рет 1987 жылы жіберілді. Бұл System/36 5363 жүйелік блогы мен Series 1 4956 жүйелік блогының ішкі қатты дискісі болды.

IBM 0661

0661 алғаш рет 1989 жылы 371 үлгісі ретінде жіберілді. Бастапқыда IBM Rochester MN (және IBM Hursley, UK) мекемелерінде "Lightning" кодтық атымен 320 МБ SCSI HDD, сегіз 95 мм дискке (14 оқу/жазу басы) дейін қолдаумен әзірленді, ал 1990 жылы 400 МБ нұсқасы "Turbo" кодтық атымен шығарылды. 1990 жылы ол бірнеше ірі IBM жүйелерінің стандартты дискісі ретінде қолданыла бастады.

IBM 0681

0681 алғаш рет 1990 жылдың сәуірінде жіберілді. IBM-нің Ұлыбританиядағы Хёрсли зертханасында Redwing кодолық атымен әзірленген, ол Хёрслиде жасалған соңғы HDD өнімі болды. Бұл 857 МБ-қа дейін сыйымдылығы бар, толық биіктіктегі 5 1/4 дюймдік қатты диск, ол 12 130 мм дискіні пайдаланды. Бұл деректерді PRML декодилеуін қолданған алғашқы қатты диск болды.

IBM 0663

0663 алғаш рет 1991 жылдың соңында жіберілді. "Corsair" кодтық атымен әзірленген бұл 3½ дюймдік HDD, 5½ дюймдік жартылай биіктіктегі құрылғының биіктігімен (1,6 дюйм) және 8 95 мм дискіде 1 ГБ дейін сыйымдылыққа ие болды. Ол PS/2 және RS/6000 модельдерінің кейбіреулерінде мүмкіндік ретінде ұсынылды.

IBM 0662

0662 алғаш рет 1993 жылдың маусым айында сатылымға шығарылды. IBM Rochester, MN-де "Spitfire" кодтық атымен әзірленген, ол 1 дюйм биіктіктегі толық биіктіктегі (full height) 3,5 дюймдік HDD болды, сыйымдылығы 3 дискіде немесе 5 дискі бетінде 1,05 ГБ құрады. Бұл 9336 диск блогы мен 9337 диск массивінің ішкі құралы болды. IBM-нің 1983 жылы 4 дюймдік DemiDisk-ті OEM түрінде шығаруға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды.

Қатты немесе FDD емес DASD құрылғылары

IBM кейбір операциялық жүйелерінде қатты дискілер мен дискеттерді (FDD) DASD, тікелей қолжетімді сақтау құрылғылары ретінде жіктейді. Осылай жіктелетін басқа технологиялар:

IBM 7320 барабаны

IBM 7320 – 1962 жылы жарияланған магниттік барабанды жад құрылғысы.

IBM 2303 барабаны

IBM 2303 – 1964 жылы ұсынылған магниттік барабандық жад құрылғысы.

IBM 2321 деректер ұяшығы

IBM 2321 деректер жиынтығы 1964 жылы жарияланған, деректерді сақтау үшін магниттік таспаның қысқа жолақтарын пайдаланатын құрылғы. Ол 10 дана 40 МБ көлемді ауыстырылатын жад ұяшығын сақтайды, жалпы сыйымдылығы 400 МБ құрайды.

IBM 3850 жаппай сақтау жүйесі

IBM 3850 Mass Storage System, 1974 жылы жарияланған, таспалық картридждердің кітапханасы болып табылады. Ол деректерді картридждерден IBM 3330 немесе 3350 физикалық дискілеріне көшіріп, жүйеге виртуалды 3330 дискілері ретінде ұсынатын болды.