Кіріспе

Киберқұмарлардың қабірі – 1967 жылдың 2-23 қыркүйегінде BBC1 арнасында апта сайын төрт бөлімнен көрсетілген британдық ғылыми-фантастикалық телесериал «Доктор Ху» маусымының бесінші бөлімінің бірінші сериясы. Сериалда уақыт саяхатшысы Екінші Доктор (Патрик Траутон) және оның серіктері Джейми МакКриммон (Фрейзер Хайнс) және Виктория Уотерфилд (Дебора Уотлинг) Телос планетасына жасалған экспедицияға қатысады. Экспедицияны қаржылай қолдаған Эрик Клиг (Джордж Пастелл) және Кафтан (Ширли Куклин) Телостағы жер астындағы қабірлерде көмілген кибер-адамдарды қайта тірілтуді көздейді, олардың күшімен бөлісуді үміттенеді. «Киберқұмарлардың қабірі» – Траутонды Екінші Доктор рөліндегі тұңғыш толық сериясы. Бұл сондай-ақ 1960 жылдары түсірілген жалғыз толыққанды кибер-адамдар туралы оқиға және Киберконтроллер мен Киберматтар тұжырымдамаларын енгізеді, олар кейінірек кибер-адамдар туралы басқа оқиғаларда да қолданылады.

Сюжет

ТАРДИС Телос планетасына қонады, онда Екінші Доктор, Джейми және Виктория бес ғасыр бұрын құрып кеткен Кибер-адамдардың қалдықтарын табу үшін экспедицияны басқаратын Пэрримен кездеседі. Екі адам қаза болғаннан кейін Пэрри экспедицияны тоқтатуға шешім қабылдайды, бірақ ұшқыш капитан Хоппер ғарыш кемесіне біреу саботаж жасағандықтан, жөндеу жұмыстары біткенше олардың қалып қойғанын хабарлайды. Клайг шлюзді ашады және команда түсіп кетеді, Кафтан мен Викторияны артында қалдырады. Кафтан Викторияға ұйыққыш дәрі береді және шлюзді жауып, оларды тұтқынға алады. Кибер-адамдар пайда болғанда, Клайг өзінің және Кафтанның үлкен интеллектіге ие, бірақ физикалық күші жоқ Логиктер бауырластығына жататынын ашады. Ол Кибер-адамдар қайта тірілгені үшін оларға риза болып, ғаламды жаулап алу үшін Бауырластықпен одақтасады деп сенді. Виктория оянғаннан кейін, Хоппер және екінші ұшқыш Каллум Кибер-адамдардың назарын аудару үшін түтін гранаталарын пайдаланып, құтқару операциясын жүргізеді. Ұзақ шайқастан кейін Доктор қабірлерді қайта жауып, Кибер-адамдардың ешқашан қайта тірілмеуін қамтамасыз ету үшін қарсы шаралар қолданады.

Жазу

Бұрын Джерри Дэвистің көмекшісі болған және алдыңғы оқиғада жаңадан сценарий редакторы болып тағайындалған Питер Брайнтқа осы сериалды өндіруге рұқсат берілді, маусым соңында ол Иннес Ллойдты продюсер ретінде алмастыра алатынын дәлелдеу үшін. Брайанттың көмекшісі Виктор Пембертон осы сериалда сценарий редакторы болды, бірақ сериал аяқталғаннан кейін жобаны тастап кетті, себебі ол сценарий редакторы болғысы келмеді. Брайанттың продюсерлікке көтерілуімен Деррик Шервин сценарий редакторы болды. Бұл оқиғаның жұмыс атаулары «Телостың мұздық қабірлері» және «Кибермендер планетасы» болды. Тоберман бастапқыда саңырау болу үшін жоспарланған, сондықтан оның маңызды сөйлеу қабілеті болмады; оның есту аппараты оның Киберменге айналуының алға басуын көрсететін еді. Киберматтар түрлі тәсілдермен басқарылды – сымдармен, серпімді сағаттармен, радиоарнамен және кейбіреулері тікелей кадрға итеріліп. Команда түсірілімде болмағанда, радиоарнамен басқарылатын Киберматтарды басқаратын адамдар Дебора Уотлингті түсірілім алаңында қуалайтыны белгілі болды. Кибермендердің қабірлерден шығу сахнасы бір рет түсірілді. Топ қабірдің басты кіреберісінде болған сахнада Патрик Траутон мен Фрейзер Хайнс Доктор мен Джеймидің Викторияның қолын ұстап, екіншісінің қолына тиіп қалуын қамтамасыз ететін қысқаша эпизодты құпия түрде ойлап тапты. Олар түсірілім кестесі мен қайта түсіру мүмкін еместігін білгендіктен, осы эпизодты өзгертусіз қалдыруға келісті.

Қабылдау

Бірінші эпизодтың көрсетілімінен кейін BBC-дің драма бөлімінің басшысы Сидни Ньюман Петер Брайантты көргендері үшін жеке құттықтады, ал Брайант кейін былай деп еске алды: «Доктор Ктоны жасаған адамнан келген бұл ең жоғары мақтау болды, тіпті менің продюсер ретіндегі алғашқы жұмысым екенін ескерсек». Дегенмен, сериал дау тудырды. 1967 жылдың 26 қыркүйегінде Кит Педлер Дэвид Коулман жүргізген BBC-нің Talkback бағдарламасында, сериалдың тым зорлық-зомбылыққа толы деп ойлаған ата-аналарға қарсы қорғаныс жасады. Пол Корнелл, Мартин Дей және Кит Топпинг 1995 жылғы The Discontinuity Guide кітабында сериал туралы жақсы пікір білдірді, бірақ кейбір сынға қарамастан: «Бірінші екі эпизод керемет, жақсы режиссураланған және сериалдың негіздерін қымбат тұрақты түрде қайталайды, бірақ Кибермендер қабірден босатылғаннан кейін, олар қайтадан ішке кіріп кетеді». 1998 жылғы The Television Companion кітабында Дэвид Хоу және Стивен Джеймс Уокер бұл сериалдың бұрынғы Кибермен оқиғаларына ұқсас екенін, бірақ «идеяны одан да жақсы дамытып, нәтижесінде үлкен жетістікке жеткенін» және «жақсы қарқынмен, қызықты және кейбір жерлерде шынайы қорқынышты» екенін айтты. Олар Кибермендерді мақтады, бірақ шабуыл кезінде шыққан дыбысты «абсурдты» деп атады, сондай-ақ режиссураның кейбір аспектілерін және Дебора Уотлингтің Виктория рөлін сынға алды, оны тұрақсыз кейіпкер деп санады. 2009 жылы Radio Times тілшісі Марк Брэкстон бұл оқиғаның «классикалық репутацияға лайық» екенін жазды. DVD Talk-тың J. Doyle Wallis DVD-нің түпнұсқалық шығарылымын қарап, сериалға бес жұлдыздың үш жарымын берді және оны «өте көңілді оқиға» деп сипаттады. Сол веб-сайт үшін арнайы DVD-дискіге шолу жазған Джон Синнотт «Кибермендердің қабіріне» төрт жұлдыз қойды. Синнотт Траутонның ойынын және қонақ актерлердің шеберлігін жоғары бағалады. 2012 жылы The Independent газетіне жарияланған шолуда Нила Дебнат «әсерлі өндіріс деңгейін» және жоғары қарқынды мақтады. The A.V. Club-тың Кристофер Бахн одан аз оң пікір білдірді. Ол «қазіргі уақытта оқиғаның кемшіліктері анық көрінеді» деді, себебі «оқиға логикасындағы үлкен олқылықтар мен өкінішті нәсілдік стереотиптер» бар. Бахн Траутонның ойынына және сюжеттің дамуына оң баға берді, бірақ қалған бөлігі «көңілсіз» болып көрінді, ал жаулардың мотивациясы «қиын» болды. 2010 жылы io9 сайтының Чарли Джейн Андерс екінші эпизодтың соңындағы жағдайды – Кибермендер қабірлерінен қашып шығуын – Доктор Кто тарихындағы ең ұлы соңғы саттердің бірі ретінде тізімге енгізді.

Мұрағат

1978 жылы BBC фильмдер архиві алғаш рет толық тексерілгенде, ол бұрынғы 1976 жылғы тізімде қалып қойған, жоғалған деп есептелген көптеген фильмдердің бірі болды. Ол 1992 жылдың басында "Жоғалған әңгімелер" жинағының бөлігі ретінде аудио кассетада шығарылуға дайындалды, онда Жон Пертуидің жаңадан жазылған түсіндірмелерімен қатар, сол кезде хабар таратылғанда жанкүйерлер үйде жасаған жазбалар қолданылды. Бірақ 1991 жылдың соңында Гонконгтағы Rediffusion компаниясынан барлық төрт эпизодтың тележазбалары BBC-ге қайтарылды. 1992 жылдың мамырында режиссер Моррис Барридің арнайы кіріспесімен VHS форматында шығарылды. VHS нұсқасы бүкіл ел бойынша сату тізімінде көшбасшы болды. Бұл Ұлыбритания хит-парадтарында көтерілген Doctor Who әңгімесінің жалғыз мысалы еді. 1991 мен 2013 жылдар аралығында бұл 5-ші маусымдағы жалғыз толық әңгіме (және Дебора Уотлинг қатысқан жалғыз толық сериал) деп саналды, дей тұрғанмен, 2013 жылы Нигериядан "Дүниенің жауы" толық сериясы қайтарылғаннан кейін бұл пікір өзгерді.

Баспаға шығарылған

Джерри Дэвис романы 1978 жылы Target Books баспасында «Доктор Ху және киберәкімдердің қабірі» деген атпен жарық көрді. Алайда, бастапқы материалдың жетіспеуіне байланысты, Джефф Камминстің мұқабасында кейінірек жарық көрген «Инвазия» әңгімесінен алынған киберәкім бейнеленген. Кітаптың қайта басылымында Алистер Пирсон салған жаңа және дұрыс мұқаба қолданылды. Майкл Килгаррифф оқыған романның аудио нұсқасы 2013 жылдың наурыз айында шықты. Джон МакЭлрой өңдеген сериалдың транскрипті 1989 жылдың тамыз айында Titan Books баспасында жарық көрді. Бұл баспагердің «Доктор Ху» сценарий кітаптары сериясының екінші кітабы болды, алғашқысы – «Гум тайпасы». Кітап дайындалған кезде BBC мұрағатында «Киберәкімдер қабірінің» видео көшірмесі болған жоқ.

Үй медиасы

Фильмнің көшірмелері табылуымен, жоспарланған саундтрек шығарылымы 1993 жылға дейін кейінге шегерілді, сол кезде шарттық міндеттемелер оны шығаруға мәжбүр етті. Doctor Who аудио релиздерінің тізімін қараңыз. 1993 жылғы кассеталық шығарылымнан кейін, 2006 жылдың 1 мамырында саундтрек 2 CD жинағында Фрейзер Хайнспен байланыстыратын әңгіме және бонус сұхбатымен шығарылды. Бұл жоғалған оқиғалар тізімімен бірдей форматта аудиода шығарылған алғашқы оқиға болды. Саундтректің винилдік нұсқасы 2018 жылы Record Store Day үшін эксклюзивті түрде шығарылды. Ұлыбританияда DVD 2002 жылдың 13 қаңтарында жарық көрді. Бұл осы форматта шыққан алғашқы қара-ақ оқиға болды. Бұл сериал сондай-ақ Doctor Who DVD файлдарының бөлігі ретінде 2011 жылдың 19 қазанында 73-ші нөмірлі шығарылымда жарық көрді. Жаңа бонус мүмкіндіктерімен және бүкіл оқиға VidFIRE процесімен өңделген DVD-нің арнайы басылымы Ұлыбританияда 2012 жылдың 13 ақпанында Revisitations DVD жинағының үшінші бөлігінде шығарылды. 2013 жылы ол "Doctor Who: Дәрігерлер қайта қарастырылды 1–4" жинағының бір бөлігі ретінде, The Aztecs, Spearhead from Space және Pyramids of Mars фильмдерімен бірге қайтадан DVD-де шығарылды. Екінші Дәрігер туралы деректі фильммен қатар, дискіде бұрынғы шоураннер Стивен Моффаттың кіріспесімен кең экранды форматта біріктірілген сериалдың түпнұсқа нұсқасы да бар. Кейін ол (сол VidFIRE қалпына келтірілген нұсқасы) 2013 жылғы "Жаратылыстар жинағы" сериясындағы, атап айтқанда "Кибермендер" бөлімінде, Rise of the Cybermen және The Age of Steel (2006 жылғы Дәуіт Теннанттың оныншы Дәрігер туралы екі бөлімдік оқиғасы) фильмдерімен бірге жинаққа енгізілді.

Музыкалық релиз

Бұл әңгіменің музыкасы мен дыбыс эффекттері 1997 жылы Via Satellite компаниясы шығарған "мини-альбомда" жарық көрді. Онда Доктор Ху тақырыптық музыкасының 2 нұсқасы, Доктор Ху: BBC Radiophonic Workshop-тағы 30 жылдық дыбыс эффекттері және әңгімеде қолданылған толық емес музыкалық кітапхана бар. Бұл мини-альбомдар сериясының біріншісі болуы жоспарланған, ал "Бетсіздер" және "Ғарыш кемесінің ішінде" болашақ альбомдар ретінде қарастырылды. Алайда, екеуі де шығарылмады. "Киберқұқықтардың қабірінде" пайдаланылған, бірақ бұл CD-де жоқ кітапхана тректері: Пол Бонноның Univers Sidéral, Тревор Дунканның түрлі Синхро Стингс, Десмонд Леслидің Sting Tintabuloid 1, Стив Расстың Eerie Vaults, Эрик Сидейдің Suspended Animation, Galaxy және Hypnosis, Вольф Дройсеннің Dramatic Brass Chords, сондай-ақ Фрэнк Таллидің Off Center Suite-інен: Dark Pursuit, Off Center және Panic in the Streets. CD-нің мұқабасында тек 11 трек көрсетілгенімен, дискте 12 трек бар. Бұл Астронавтикалық топтама екі трекке бөлінгендіктен болды. Төмендегі кестеде дисктегі нақты тректер көрсетілген, мұқабадағы тізім емес.

Трек тізімі

Трек # Композитор Атауы трегі1Рон Грейнер (Делия Дербишир орындаған) "Доктор Кто" тақырыбы"2Брайан Ходжсон"ТАРДИС Интерьері"3"ТАРДИС Қонуы"4Дик Миллс"ТАРДИС Есіктерінің ашылуы"5М. СлавинТек қана "The Tomb of the Cybermen" фильмінде 2 және 3-бөліктері пайда болады. Моно винилден алынған, стерео өңдеумен. Синхро тістеулер Тревор Дункан Vintage Drama (JW 2024) Бұл жойылған кітапхана CD-де Синхро тістеулердің 17 трегі бар, олардың көпшілігі "Доктор Кто" сериалында қолданылған. Eerie Vaults Стив Расс B кинотеатрындағы түн (JW 2072) Кітапхана CD-сі өшірілді. Suspended Animation Эрик Сидей The Ultra Sonic Perception Винилден алынған бұл тректер 2014 жылы Dual Planet компаниясы CD және LP форматында қайта шығарылды. Galaxy Hypnosis Эрик Сидей Vintage Sci Fi (JW 2073) Эрик Сидей мен Десмонд Леслидің көптеген "Доктор Кто" музыкалық үзінділері бар жойылған кітапхана CD-сі. Dramatic Brass Chords Вольф Дройсен – Бұл трек ешқашан қайта шығарылмаған. Алайда, оның серігі "Brass Chords, Staccato Ending" трегі "The Space Museum" DVD-нің фото галереясында қолжетімді. Dark Pursuit Фрэнк Тэлли Drama / Links & Bridges Бұл тректер CD-де қолжетімді емес, бірақ осы кітапханалық LP-де оңай қолжетімді (және стерео миксінде). Орталықтан тыс Көшедегі үрей Ғарыш-уақыт Музыкасы, 1-бөлім Уилфред Джозефс "Доктор Кто: 50 жылдық мерекелік жинақ". Марк Айрес қайта жазбасы. Ғарыш оқиғалары, 2-бөлім Мартин Славин.