Кіріспе

Джон Марлан Поиндекстер (John Marlan Poindexter, 1936 жылдың 12 тамызында туған) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің отставкадағы офицері және Қорғаныс министрлігінің қызметкері. Ол Рейган әкімшілігі кезінде Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшінің орынбасары және Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші болып қызмет еткен. Иран-Контрас ісіне қатысқандығы үшін 1990 жылдың сәуір айында бірнеше ауыр қылмысқа кінәлі деп танылды, бірақ 1991 жылы апелляциялық сот шешімімен оның үкімі күштен шығарылды. Джордж Буш әкімшілігі кезінде ол DARPA Ақпараттық хабардар ету кеңсесінің директоры қызметін қысқа мерзімге атқарды. Ол NASA астронавы және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің капитаны Алан Г. Поиндекстердің әкесі.

Ерте өмір және мансап

Пойндекстер Индиана штатының Одон қаласында Марлан Г. және Эллен (Соммерс) Пойндекстердің ұлы болып дүниеге келді. 1958 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясын 899 түлектің арасында бірінші болып бітірді. Оның курстастары арасында астронавт Брюс МакКэндлес II (екінші орынды алған) және сенатор Джон Маккейн болды; ал бұрынғы Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Роберт МакФарлейн бір жыл кейін бітірген. Пойндекстер Калифорния технология институтында ядролық физикадан магистр (1961) және доктор (1964) дәрежелерін алды. Ол Нобель сыйлығының лауреаты Рудольф Мёссбауэрмен бірлесіп, Мёссбауэр эффектін түсінуге арналған модельді дамыту үшін зертханалық зерттеулер жүргізді.

Аға теңізші мансабы

31-ші эсминецтер эскадрильясының командирі болған кезінде ол Батыс Тынық мұхиты мен Үнді мұхитындағы ұрыс топтарының теңіз соғысы және су астына қарсы соғыс командирі болды. Ол біріктірілген соғыс командирі тұжырымдамасы аясында жаңа тактикалар мен ұрыс басқару тәсілдерін әзірледі. "Англия" кемесінің командирі ретінде ол кемедегі компьютерлерді кеме күштерін басқару үшін, кеме жөндеу кезеңдерінде пайдалануды енгізді. Ол сондай-ақ эсминецтердің бас инженері және аға офицері болды. Теңіз білім беру және оқу командасының орынбасары ретінде ол АҚШ Теңіз күштерінің кең ауқымды білім беру және оқу бағдарламаларын басқарды. Оқыту процесін жақсарту үшін таратылған деректерді басқару жүйесін әзірлеуді бастады. Оның штабтық қызметтеріне мыналар кірді: Теңіз операциялары бастығының жеке көмекшісі, Теңіз күштері хатшысының әкімшілік көмекшісі және Қорғаныс министрінің жүйелік талдау жөніндегі арнайы көмекшісі. Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші қызметін атқарып жүргенде вице-адмирал шеніне жетті, бірақ 1986 жылы Иран-Контра ісіне қатысқандығы үшін контр-адмирал шеніне қайта оралды. 1987 жылы ол осы шенде зейнетке шықты.

АҚШ атқарушы филиалының қызметі

Пойндекстер 1981-1983 жылдары Рейган әкімшілігінде Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісінің әскери көмекшісі болып қызмет етті. 1983-1985 жылдары ол Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің дағдарысты алдын ала жоспарлау тобын басқарды және Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің кеңесшісінің орынбасары болды. 1985-1986 жылдары ол Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі қызметін атқарды.

Ол Стратегиялық қорғаныс жобасы, "Шұғыл ашу" операциясы, "Ахилл Лауро" оқиғасы, Ливияның террористік шабуылдарына жауап ретінде өткен "Эль-Дорадо каньоны" операциясы және кеңестік тараппен Рекьявик саммиті сияқты маңызды оқиғаларда елеулі рөл атқарды.

Иран-Контралар ісі

Иран-Контра ісінде Пойндекстер мен Оливер Норт Ливандағы американдық тұтқындарды босату үшін Контраларға көмек және Иранға ақша мен қару-жарақ жіберді. Бұл АҚШ-тың Контралармен тікелей немесе жанама түрде араласуына тыйым салған Боланд түзетуін бұзды. Дәлелдер Пойндекстердің Иранға қару-жарақ жеткізуді ұйымдастыруда жетекші болғанын және Оливер Норт сияқты іске қатысы бар басқа адамдарды бақылағанын көрсетті. Пойндекстер мен Норт Пойндекстердің Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің (ҰҚК) компьютерінде құрған "Жеке бос чек" деп аталатын арна арқылы байланысты. Осы жүйе арқылы Пойндекстер мен Норт басқа ҰҚК қызметкерлерінің ішкі араласуынсыз PROFS ноталары деп аталатын хабарламаларды бір-біріне жібере алды. Алайда, бұл жүйе сәтті болмады. Пойндекстер мен Норт хабарламаларды жоюға тырысқанымен, Ақ үйдің коммуникациялық агенттігі олардың бір бөлігін қалпына келтіре алды, бұл хабарламалар Пойндекстер мен Нортты соттау кезінде пайдаланылды. 1986 жылдың 25 қарашасында Иран-Контра ісі жарияланғаннан кейін Пойндекстер Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі лауазымынан кетуге мәжбүр болды. 1990 жылдың 7 сәуірінде Пойндекстер Конгреске жалған мәлімдеме жасағаны және Иран-Контра ісін тергеп жатқан Конгресс комиссияларының жұмысына кедергі келтіргені үшін айыпты деп танылды. Комиссия Рейган әкімшілігінің Иранға жасаған құпия қару сатуын және Никарагуадағы Сандинист үкіметін құлатуға тырысқан көтерілісшілерге қаражатты бағыттап жіберуін зерттеді. 1991 жылы апелляциялық сот шешімімен сотталушылардың айыптары алынды, себебі оған қарсы куәгерлердің бірнешесі Конгресс алдындағы куәлігіне ықпал еткен, тіпті Конгресс оған осы куәлігі үшін иммунитет берген болатын. Иран-Контра ісіне қатысқанына наразылық білдіру үшін, жергілікті пастор және саяси белсенді Билл Бриден өзінің туған қаласы Индиана штатының Одон қаласында Пойндекстердің атын жазылған көше табелқасын ұрлады. Табелқа кейін қайтарылды, бірақ бұл оқиға ұлттық жаңалықтарға еніп, Бриденнің тұтқындалуына әкелді.

Қорғаныс мердігерлері

1988-1989 жылдары Пойндекстер Presearch, Inc. компаниясында аға ғалым болды, бұл компания негізінен қорғаныс саласындағы зерттеулермен және талдаумен айналысты. Қорғаныс бюджетінің қысқартылуы күтілуімен, Пойндекстер фирмаға жаңа коммерциялық жобаларды дамыту үшін қосылды. Ол жоғары құнды нысандардың физикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған цифрлық нақты уақытты бейнелеу жүйесінің прототипі үшін аппараттық және бағдарламалық құралды жобалады және жасады. Бұл жүйе ядролық электр станциясының қауіпсіздік жүйесіне келісімшарт алу үшін пайдаланылды. 1990-1996 жылдары Пойндекстер IBM PC және олармен үйлесімді компьютерлерге арналған коммерциялық бағдарламалық жасақтамаға маманданған TP Systems, Inc. бағдарламалық қамтамасыз ету фирмасының бас дизайнері және бағдарламашысы болды. Дамытуға көп тапсырмалы орта үшін символдық жөндеуші, BBS байланыс бағдарламасы және көптеген қосымша бағдарламалар кірді. 1993-1996 жылдары Пойндекстер Elkins Group компаниясына консультант ретінде қызмет етті, бұл компания Elkins Interactive Training Network (EITN) спутниктік оқыту желісін әзірледі. Пойндекстер Теңіздік консультативтік комитетінің төрағасы және Elkins директорлар кеңесінің мүшесі болды. Ол сонымен қатар стратегиялық жоспарлау бойынша кеңес берді. 1996-2002 жылдары Пойндекстер SYNTEK Technologies компаниясының аға вице-президенті болды, бұл компания отандық және халықаралық қорғаныс және коммерциялық бизнесте келісімшарттармен жұмыс істейтін шағын, жоғары технологиялық фирма болды. Пойндекстер басқару және ақпараттық жүйелер жобалары бойынша жоғары деңгейде кеңес берді (мысалы, Қорғаныс ғылыми-зерттеу жобалары агенттігінің «Жоба Генуя»). 2000 жылы ол Saffron Technology компаниясының директорлар кеңесіне қосылды, онда ол IED орнататын ирактық бүлікшілердің желілерін талдау құралын құруға қатысты. 2007 жылы ол Bright Planet Corporation компаниясының директорлар кеңесіне кірді. 2007 жылдан кейін Пойндекстер IRS сияқты азаматтық мемлекеттік органдарға алаяқтықты анықтауға арналған Ассоциативтік естелік базасы технологиясын насихаттады.

Мемлекеттік қызметке шақыру

2001 жылдың соңында Science Applications International Corporation компаниясының бас директоры Брайан Хикстің ұсынысымен, сол кездегі вице-президент Дик Чейни адмирал Пойндекстерді жеке терроризмге қарсы кеңсе басшысы етіп тағайындауды және АҚШ қорғаныс министрі Дональд Рамсфелдтің басшылығымен жұмыс істеуді ұсынды.

Ақпараттық ақпарат беру кеңсесі

2002 жылдың қаңтарынан 2003 жылдың тамызына дейін Пойндекстер DARPA Ақпараттық хабардар ету кеңсесінің (IAO) директоры қызметін атқарды. IAO-ның миссиясы – ақпараттық технологияларды, құраушы бөліктерді және прототиптік жабық циклді ақпараттық жүйелерді көздеу, жасау, қолдану, біріктіру, көрсету және енгізу болды. Бұл, ең алдымен террористік қауіптер сияқты асимметриялық қауіптерге қарсы тұру мақсатында жасалды, толыққанды ақпараттық хабардарлыққа қол жеткізу арқылы алдын алуға, ұлттық қауіпсіздік туралы ескерту беруге және ұлттық қауіпсіздік бойынша шешім қабылдауға көмектесу үшін.

Саясатты талдау нарығы

Поиндекстер "Саясатты талдау нарығы" жобасы бойынша БАҚ пен кейбір саясаткерлердің сынымына ұшырады, бұл Таяу Шығыс және басқа аймақтардағы геосаяси үрдістерді дәл болжағандары үшін қатысушыларды марапаттау көздеген теориялық болжам нарығы еді. Бұқаралық ақпарат құралдарында бұл қатысушыларға мемлекет басшыларын өлтіру мен терроризм актілерінен пайда табуға мүмкіндік беретіндей болып көрсетілді, себебі интерфейстің мысалдарында мұндай оқиғалар келтірілген. Аталған фьючерстік нарыққа байланысты туған дау Конгресс аудитіне әкеп соқты, нәтижесінде МАО-ға қаржы бөлу тоқтатылып, Поиндекстер 2003 жылдың 12 тамызында DARPA-дан зейнетке шықты.

2020 жылғы сайлауға қатысты пікірлер

Пойндекстер 2020 жылғы президенттік сайлаудың Джо Байденге пайдасын тигізу үшін бұрмаланғаны туралы артық көзқарасты қолдайды және АҚШ "социализм мен марксистік үлгідегі тирандық үкіметке қарай қатаң солға бет бұрды" деп мәлімдейді.

Отбасы

Оның әйелі Линда Поиндекстер 13 жыл бойы епископ шіркеуінің пасторы болды, бірақ католик дініне ауысқаннан кейін дін қызметінен қанағаттанды. Олардың бес ұлы бар, оның ішінде қайтыс болған Алан Г. Поиндекстер, НАСА астронавты, Халықаралық ғарыш станциясына STS-122 миссиясымен ұшқан ғарыш кемесінің пилоты және STS-131 миссиясының командирі Марк Алан (*1963), Джозеф Честер (*1971) және Дэниел Джон.

Иран-Контралар ісі

CNN.com – "Иран-Контра: Ақ үй электрондық хаттары"
FAS.org – Тәуелсіз прокурор Лоренс Уолштің есебі, АҚШ Конгресінің стенограммасы (30 маусым, 1992 ж.)