Кіріспе
Американдық футболшы және жаттықтырушы
Джон Эндрю Харкс (8 наурыз 1967 жылы туған) – американдық футбол жаттықтырушысы және бұрынғы кәсіби ойыншы, соңғы рет Greenville Triumph SC командасын жаттықтырған. Ұлттық футбол даңқы залының мүшесі Харкс Англия Премьер-лигасында «Шеффилд Уэнсдей» сапында ойнаған алғашқы американдық, «Уэмблиде гол соққан екінші американдық және 1991 жылғы Футбол лигасы кубогының финалында ірі ағылшын турнирінің финалына шыққан алғашқы американдық футболшы болды. 1996 жылы Жоғарғы Футбол Лигасына (MLS) ауысқаннан кейін «D. C. United» командасымен екі MLS кубогын жеңіп алды. 1990-жылдардың көп бөлігінде АҚШ ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысының негізгі ойыншысы болған Харкс екі ФИФА Әлем чемпионатына қатысты. Бұрынғы бас жаттықтырушы Стив Сэмпсон 1998 жылғы Әлем чемпионатына дейін оған «Өмір бойына капитан» деген құрметті атақ берді, бірақ кейін ол атақтан айырылды. Харкс ұлттық құрамадағы карьерасын 90 матч және 6 голмен аяқтады. Ойыншылық жолын аяқтағаннан кейін ол ESPN телеарнасында MLS және АҚШ халықаралық матчтарын, соның ішінде 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатын түсіргенде комментатор болып жұмыс істеді.
Жоғары мектеп
Харкс Нью-Джерси штатының Кэрни қаласында өскен. Болашақ ұлттық команда мүшелері Тони Меола мен Таб Рамоспен бірге жастар және орта мектепте футбол ойнады. Харкс 1985 жылы Кирни орта мектебін бітірді. Орта мектептегі карьерасы барысында Харкс Нью-Джерси штатының мектепішілік атлетикалық қауымдастығының төрт чемпионатында өнер көрсетті, командасын 1984 жылғы 4-топ бойынша штаттағы чемпионатқа жеткізіп, 24–0 есебімен ойынды аяқтады. 1984 жылы ол "Parade" журналының "Жылдың үздік мектеп футболшысы" атанды. 1999 жылы "The Star Ledger" басылымы оны 1980-жылдардағы Нью-Джерсидегі үздік он футболшының қатарына қосты.
Колледж
Харкс Вирджиния университеті сапында ойнады, онда ол 1986 және 1987 жылдары бірінші құраманың үздік америкалық ойыншысы атанды және 1987 жылы АҚШ колледждерінің арасындағы ең үздік ойыншы ретінде Герман сыйлығын жеңіп алды.
Англия: 1990-1996 жылдар
1990 жылы Харкс ағылшын футбол лигасының «Шеффилд Уэнсдей» клубына қосылды. Сол маусымда «Дерби Каунти» клубына қарсы өткен ойында ол 35 ярдтық соққымен гол соғып, бұрынғы Англия құрамасының қақпашысы Питер Шилтонның қақпасын дәл бағыттап, ағылшын футболының «Маусымның үздік голы» сыйлығын жеңіп алды. Сол маусымда Харкс Уэмбли стадионында ойнаған үшінші американдық футболшы болды (алғашқылары – Билл Риган, 1948–49 жылғы ФА Аматор кубогының финалында «Ромфорд» сапында, және Майк Мастерс, 1991–92 жылғы ФА Трофи финалында «Колчестер Юнайтед» сапында). «Шеффилд Уэнсдей» (екінші дивизион, қазіргі Футбол лигасы чемпионаты) командасы «Манчестер Юнайтед» (бірінші дивизион, қазіргі Премьер-лига) командасын 1:0 есебімен ұтып, 1991 жылғы Лига кубогының финалына өтті. Сол жылы «Шеффилд Уэнсдей» бірінші дивизионға жолдама алды. 1993 жылы Харкс Лига кубогы финалында гол соққан жалғыз американдық футболшы болды, бірақ «Арсеналға» 2:1 есебімен ұтылып қалды. Оның голы Уэмбли стадионында Майк Мастерстің («Колчестер Юнайтед») өткен жылы ФА Трофи финалында соққан голынан кейін американдықтардың екінші голы болды. Ол бір айдан кейін, Лига кубогындағы сәтсіздіктен кейін, «Арсеналға» қарсы ФА кубогы финалында да өнер көрсетті, бірақ «Шеффилд Уэнсдей» тағы да жеңіліске ұшырады (қайталама ойында 2:1, ал бірінші ойын 1:1 есебімен тең аяқталды). Харкс 1993 жылдың жазында «Дерби Каунти» клубына ауысқаннан кейін Англияда тағы бір маусым ойнады. 1995 жылы АҚШ-тың Жоғары лигасы (MLS) өзінің алғашқы маусымын өткізуге дайындық жұмыстарын бастады, алғашқы ойындарды 1995 жылдың күзінде өткізуді жоспарлаған. Осы процестің бір бөлігі ретінде MLS белгілі американдық футболшылармен лигалық келісімшарттарға қол қойды. Харкс MLS-пен келісімшарт жасасқан футболшылардың бірі болды, бірақ лига 1996 жылға дейін бастамайтынын білді. Сондықтан ол және MLS «Вест Хэм Юнайтед» клубына бір жылға жалға берілу туралы келісімге келді.
Футболдың бас лигасы: 1996-2003
1996 жылы Харкс, АҚШ ұлттық құрамасының теңдесі болып табылатын, АҚШ-қа Major League Soccer-дің басталуына оралды. MLS көптеген белгілі АҚШ ойыншыларымен келісім жасады және бастапқыда таланттарды тең бөлу мақсатымен оларды лига командаларына тағайындады. MLS Харкесті D.C. United клубына тағайындап, оны команданың алғашқы ойыншысы етті. Сол алғашқы маусымда ол клубты MLS кубогы мен АҚШ Ашық кубогының жеңімпазы етіп шығарды. 1997 жылы D.C. United MLS кубогының титулын сәтті қорғады, ал Харкс кубок финалындағы жеңіс голына көмектесті. 1998 жылғы әлем чемпионатына қатысуға ілікпегеніне қарамастан, Харкс «Юнайтедке» үздік регулярлық маусым көрсеткені үшін Supporters Shield жеңіп алуға көмектесті, содан кейін MLS кубогының финалында «Чикаго Файр» клубына есе жіберді. Ол сондай-ақ «Юнайтедке» CONCACAF чемпиондар кубогын жеңіп алған алғашқы MLS клубы болуға көмектесті және Америкааралық кубокта Бразилияның «Васко Да Гама» клубын жеңіп алды. 1998 жылғы маусымның соңында ол екі апталық сынақтан өту үшін Англияға, «Нотингем Форест» клубына оралды. 1999 жылдың 28 қаңтарында команда Харкесті екі айға несиеге алды. АҚШ-қа оралғанға дейін ол «Форрест» сапында үш ойын өткізді (соның ішінде «Манчестер Юнайтедке» қарсы 8:1 есегі жеңілісі). Англияда болған кезде D.C. United оны «Жаңа Англия Революциясына» 1999 жылғы MLS колледж драфтының бірінші және екінші раундтарындағы таңдаулары үшін сатты. «Юнайтед» Харкесті жалақы төлемі шегінде орын босату үшін сатты. Харкс 2001 жылғы маусымның ортасында «Коламбус Крюге» ауыстырылғанға дейін «Жаңа Англияда» үш маусым ойнады. 2002 жылы жарақат алғаннан кейін Харкс 2003 жылы карьерасын аяқтағанын жариялады.
1998 жылғы әлем чемпионаты туралы дау
1996 жылы 1998 жылғы әлем чемпионатына іріктеу кезеңі басталар алдында бас жаттықтырушы Стив Сэмпсон Харкесті "Өмірлік капитан" деп атады, яғни Харкес қалағанша ұлттық құраманың капитаны болып қалатын және Сэмпсон жаттықтырушы болып қызмет ететін еді. Ол бұған жауап ретінде іріктеу кезеңінде командаға ең көп нәтижелі пас берді және АҚШ-тың үшінші рет әлем чемпионатына қатысуына көмектесті. Бірақ, Сэмпсон Харкесті "жетекшілік мәселелері" болды деп айтып, құрамаға қоспады, бірақ сол кезде бұл шешім толыққанды түсіндірілген жоқ. Құрамнан шығарылудың салдарынан туған ашу және "Өмірлік капитан" атағының ирониясы оның "Өмірлік капитан: және басқа уақытша тапсырмалар" атты автобиографиясына шабыт берді, ол Денис Кирнанмен бірлесіп жазылып, 1999 жылы жарық көрді. Кітапта Харкес Сэмпсонды "өздерінің арасында жүздеген ойын өткізген жігіттер тобына сенімсіздік танытқаны" және "жас, халықаралық тәжірибесіз ойыншыларға үлкен қысым көрсеткені" үшін сынады, сондай-ақ "Әлем чемпионатына дейінгі айларда Стивтің дұрыс істеген бірде-бір нәрсесі есімде жоқ" деді. 1998 жылғы команда топтық кезеңдегі үш ойында да жеңіліп, жалпы есеп бойынша соңғы орынға шықты. 2010 жылдың ақпан айында Сэмпсон мен бұрынғы командаласы Эрик Вайналда Харкес пен Вайналданың әйелі Эми арасындағы қарым-қатынастың Харкестің кенеттен жұмыстан босатылуына себеп болғанын мәлімдеді. Сэмпсон 2016 жылы Алекси Лаласпен сұхбатта Вайналданың сөзін растады. 1999 жылы Харкес бұрынғы колледж жаттықтырушысы Брюс Аренаның шақыруымен ұлттық құрамаға қайтадан шақырылып, сол жылы АҚШ-қа Конфедерациялар кубогында қола жүлде жеңуге көмектесті. Ол 2000 жылы 90 матч өткізіп, халықаралық карьерасын аяқтады.