Кіріспе

Кіші қарудың оқ-дәрісі. Тефлонмен қапталған оқтар, кейде халық арасында "полицияны өлтіретін оқтар" деп аталады, олар политетрафторэтиленмен қапталған.

Тарих

1960 жылдары Пол Копш (Огайо штатының сот-медициналық сарапшысы), Дэниел Туркус (полиция сержанты) және Дональд Уорд (Копштың жеке тергеушісі) арнайы қолданбалы тапанша оқ-дәрілерін сынауға кірісті. Олардың мақсаты – қатты нысаналарға, мысалы, автокөліктің алдыңғы әйнегі мен есіктеріне қарсы тесіп өту қабілетін жақсартатын құқық қорғау органына арналған оқты жасау болды. Қорғасыннан жасалған дәстүрлі оқтар қатты нысанаға тиген кезде, әсіресе тапанша жылдамдығымен атылғанда, пішіні бұзылып, тиімділігі төмендеуі мүмкін. Ғалымдар өз компаниясын бастапқы әріптерімен «KTW» деп атады. Сыртыздалған вольфрам қорытпасы Kennertium W 10 оқтарымен бірнеше тәжірибелер жасағаннан кейін, олар жеткізілім және құн мәселелеріне байланысты олардан бас тартты. Соңында ғалымдар негізінен қатты мыстан және кейбіреулері болаттан жасалған оқтарды таңдады. Тестілеу кезінде салыстырмалы түрде қатты мыс оқтар, стандартты қорғасын және мыс қаптамалы оқтарға қарағанда, ұңғыны тез тоздырды, себебі олар ойыққа сәйкес келмей, деформацияланбады. Ұңғының тозуын азайту үшін болаттан жасалған оқтарда ойыққа жанасатын мыс қапталған, ал мыс оқтарда ойыққа ілісу үшін мыс жетектеуші жолақтары болды. Алғашқы KTW оқтары тефлонмен қапталған. Оқтардың ұштары жиі жұмсақ және иілгіш тефлонмен жабылғанын, бұл олардың беттерге жабысуына көмектесетінін байқаған ғалымдар, тефлонның қосылуы көлік есіктері мен алдыңғы әйнектерден оқтың бұрылуын болдырмауға көмектесетінін және осы беттерге тесіп өтуді жақсартатынын анықтады. 1960 жылдардың соңында KTW коммерциялық өндіріске кірісті. 1980 жылы оқ-дәрілерді өндіру Солтүстік Америкалық қару-жарақ корпорациясына берілді. KTW таңбалы оқ-дәрілерді өндіру 1990 жылдары тоқтатылды. Дегенмен, кейбір өндірушілер оқтарын әртүрлі қоспалармен, әсіресе тефлонмен және молибден дисульфидімен, ұңғыны тозудан қорғайтын қабат ретінде жабуды жалғастыруда. Бұл оқтардың өнімділігі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ 9 мм оқтардың жоғары жылдамдыққа ие екені айтылады.

Өлім-жітім туралы пікірталас

1982 жылы NBC телеарнасы тефлонмен қапталған оқтар туралы арнайы телебағдарлама көрсетті, онда олар американ құқық қорғау органдарына қауіпті деп есептелді, себебі олардың бронежилеттерді тесіп өту қабілеті артқан деген болжам бар еді. Бұл АҚШ-тың түрлі қару-жарақ бақылау ұйымдарының осы типтегі оқтарды «полиция өлтіруші» деп атауына әкелді. 1983 жылы АҚШ өкілі Марио Биагги Du Pont компаниясының өкілдері оқ-дәрі жасау үшін тефлонды жеке тұлғалар мен компанияларға сатуды тоқтатуға келіскенін мәлімдеді. Кейбір калибрлі KTW оқтары белгілі бір жағдайларда бронежилеттерді тесіп өтетіні дәлелденді. Алайда, олардың ойлап табушысы Копш 1990 жылы берген сұхбатында: «Оққа тефлон қаптамасын қосу металл мен шыныға 20% ену күшін арттырды. Броняны тесіп өту қабілеті үшін тефлонды сынап тастады. Шындығында, тефлон оқтың бронежилеттің нейлон немесе кевлар қабатын кесу қабілетін азайтты». Дегенмен, көптеген штаттарда әртүрлі қаптама материалдарын шектеу туралы заңдар бар, мысалы: Алабама штатының заңы «Алабама штатының кез келген жерінде мыс немесе болаттан жасалған, тефлонмен қапталған тапанша оқ-дәрілерін иелену немесе сату заңсыз» деп белгілейді. Гавайи штатының заңы «тефлонмен немесе оған ұқсас қаптамамен қапталған, металды немесе қорғаныш броняны тесіп өтуге арналған кез келген оқ-дәрі түрін немесе оның кез келген бөлігін өндіруге, иеленуге, сатуға, айырбастауға, сауда-саттыққа, сыйға беруге, беруге немесе сатып алуға тыйым салады». Канзас штатының заңдары қолға қару қолданылатын және салмағы бойынша 60%-дан кем қорғасыннан тұратын пластик қаптамасы бар оқ-дәріні иелену, өндіру, сату, сатуға ұсыну, несиелеу, сатып алу немесе беруді заңсыз деп қарастырады, егер адам пластик қаптамасы бар оқтың 60%-дан кем қорғасыннан тұратын ядросы бар екенін білсе немесе білуге негізгі себебі болса. Солтүстік Каролина штатының заңында осы штаттың азаматтарына «тефлонмен қапталған оқ-дәрілерді импорттауға, өндіруге, иеленуге, сақтауға, тасымалдауға, сатуға, сатуды ұсынуға, сатып алуға, жеткізуге немесе басқа біреуге беруге немесе сатып алуға» тыйым салынған. Оклахома штатында тефлонмен қапталған оқ-дәрілер кейбір жағдайларда заңсыз болып табылады. Орегон штатының заңы қылмыс жасаған немесе жасауға ниеттенген кезде тефлонмен қапталған оқ-дәріні иеленуге тыйым салады. Пенсильвания штатының заңында «кейбір санамаланған «зоттық қылмыстарды» жасау кезінде KTW тефлонмен қапталған оқты немесе басқа бронежилетті тесіп өтетін оқ-дәріні иелену, пайдалану немесе пайдалануға талпыну заңсыз» деп көрсетілген. Оңтүстік Каролина штатының заңында «политетрафторэтиленмен (тефлонмен) қапталған оқ-дәрілер мен снарядтарға» тыйым салынған. Вирджиния штатының заңы қылмыс жасау немесе жасауға әрекет ету кезінде «пулялар, снарядтар немесе басқа да оқ-дәрілерді: толық немесе ішінара политетрафторэтиленмен (тефлонмен) немесе ұқсас өніммен қапталған немесе құрамында бар» деп тыйым салады.