Кіріспе

Коммерциялық емес, үкіметтік емес қақтығыстарды зерттеу және алдын алу орталығы

Халықаралық дағдарыс тобы (ICG; сондай-ақ Crisis Group деп белгілі) – 1995 жылы құрылған жаһандық коммерциялық емес, үкіметтік емес ұйым. Бұл саясаткерлер мен ғалымдар пайдаланатын, жаһандық дағдарыстарды зерттеп, талдау жасайтын ой-сана орталығы. ICG өзін "соғыстарды болдырмау және бейбіт әлем құруға бағытталған саясатты қалыптастыру үшін жұмыс істейтін" деп сипаттайды. ICG ай сайынғы CrisisWatch бюллетені арқылы ерте ескертулер беретінін, оның жаһандық қақтығыстарды қадағалауға арналғанын, эскалация қаупін және бейбітшілікті ілгерілету мүмкіндіктерін анықтайтынын мәлімдейді. Ұйым қақтығыс немесе ықтимал қақтығыс жағдайларына әсер ететін нақты саяси мәселелер бойынша егжей-тегжейлі талдау мен кеңес беретінін, ірі қақтығыстарды бейбіт жолмен шешуді ілгерілету үшін саясаткерлермен, аймақтық ұйымдармен және басқа да маңызды тараптармен жұмыс істейтінін, сондай-ақ шешілмейтін қақтығыстар мен дағдарыстар бойынша жаңа стратегиялық және тактикалық ойларды ұсынатынын айтады. ICG "либералды" және "солшыл" немесе "сол жаққа бейімделген әсерлі ұйым" деп сипатталған. Ұйымның әдістемесінің негізін оның тұрақты түрдегі өкілдіктері құрайды. Оның Африка, Азия, Еуропа және Орталық Азия, Латын Америкасы мен Кариб бассейні, Таяу Шығыс және Солтүстік Африка, АҚШ-тағы 70-тен астам ағымдағы және болашақтағы қақтығыстарды қамтитын аймақтық бағдарламалары бар. 2023 жылдың қыркүйегіне қарай Crisis Group құрамында академиялық, азаматтық қоғам, дипломатия және бұқаралық ақпарат құралдары салаларынан 150-ге жуық қызметкер жұмыс істейді.

Тарих

Джордж Сорос ұйымның бастапқы қаржысын қамтамасыз етті және оны қолдауды жалғастыруда. Қаржылық қолдауды бірінші болып ұсынған үкімет өкілі 1994 жылдың наурыз айында Финляндия президенті Марти Ахтисаари болды. Сол жылы Гарет Эванс, Австралияның сыртқы істер министрі ретінде, 500 000 доллар көмектесуге уәде берді. Кейіннен Ахтисаари жеке тұлға ретінде ICG төрағасы болды, ал Эванс ICG бас директоры қызметін атқарды. 1995 жылдың қаңтар айында Лондонда өткен кездесуде көптеген халықаралық саяхатшылар бас қосып, жылдық 8 миллион долларлық бюджет және 75 штаттан тыс қызметкерді мақұлдады. 1995 жылдың ортасында ұйым АҚШ-та салықтан босатылған коммерциялық емес ұйым ретінде ресми тіркелді. 1996 жылдан 1999 жылға дейін Crisis Group-тың жылдық бюджеті шамамен 2 миллион доллар, ал штаттан тыс қызметкерлер саны 20 болды; 2017 жылға қарай бюджеті 17 миллион доллардан асып кетті. Crisis Group үкіметтерден, қайырымдылық қорлардан, жеке компаниялардан және жеке донорлардан гранттар түрінде қаржыландырылды. 2019 жылғы 30 маусыммен аяқталған қаржы жылында оның қаржысының 43% үкіметтерден, 31% қорлардан, 22% жеке сектордан, 2% заттай үлестерден және 2% инвестициялық табыстан түсті. 2014 жылы «Үшінші әлемдік тоқсандық» журналында жарияланған мақаласында әлеуметтік зерттеуші Берит Блисеман де Гевара ICG-нің айтарлықтай бюджеті оның қызметі үшін қажеттілік екенін, бірақ мемлекеттік зерттеу агенттіктерімен салыстырғанда шамалы екенін жазды. Ол «Сыншылар қаржының көлемі емес, ICG қаржысының көздері Батыс саясаткерлерінің оның ұстанымдарын қолдау үшін есіктерін ашты, сонымен қатар (мүмкін) ICG-нің саяси тәуелсіздігіне нұқсан келтірді» деп жазды. Ол ICG донорлардың кең ауқымы арқылы «донорлар мен есеп беру арасындағы қарапайым, тікелей байланыс туралы идеяға қайшы келеді» деп көрсетті. Оның алдыңғы лауазымдағы иегерлері – БҰҰ-ның бейбіт сақтау операциялары жөніндегі бас хатшысының орынбасары Жан Мари Гехенно, БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі жоғары комиссары және Канаданың Жоғарғы сотының судьясы Луиза Арбур, сондай-ақ Австралияның бұрынғы сыртқы істер министрі Гарет Эванс. Crisis Group, әсіресе оның Иран жобасының директоры Али Ваэз 2015 жылғы Бірлескен толық жоспар (ЖТЖ) ілгерілетуде маңызды рөл атқарды.

Кеңселер

Crisis Group штаб-пәтері Брюссельде орналасқан, Вашингтон, Нью-Йорк және Лондонда әсер ету кеңселері бар. Басқа заңды тіркелген кеңселер Богота (Колумбия), Дакар (Сенегал), Стамбул (Түркия) және Найроби (Кения) қалаларында орналасқан. 2018 жылғы маусым айының мәліметі бойынша, Crisis Group Абу-Даби, Абуджа, Бангкок, Бейрут, Каракас, Газа қаласы, Гватемала қаласы, Гонконг, Иерусалим, Йоханнесбург, Джуба, Кабул, Киев, Мексика қаласы, Могадишу, Рабат, Тбилиси, Торонто, Тунис және Янгон қалаларында өкілдік етеді.

Қамқоршылар кеңесі

2023 жылдың қыркүйегіне қарай Кризистік топтың сенімгерлер кеңесі 44 мүшеден тұрады. Giustra Foundation және Acceso қорының негізін қалаушы Франк Джустра 2020 жылы тең төраға болды, ал 2021 жылы Аргентинаның бұрынғы сыртқы істер министрі және БҰҰ Бас хатшысының бұрынғы кабинет басшысы Сусана Малкора оған қосылып тең төраға атанды. Бұрын кеңеске БҰҰ Бас хатшысының бұрынғы орынбасары және БҰҰ Даму бағдарламасының әкімшісі Марк Маллох Браун төрағалық еткен. Кеңестің бұрынғы мүшелерінің арасында Сэнди Бергер және Стивен Соларз болған. Марти Атисаари, Жорж Митчелл және Томас Пикеринг – құрметті төрағалар. Гарет Эванс 2023 жылға дейін президенттік мәртебесін сақтап қалды.

Марапаттар

Crisis Group-тың "Бейбітшілік іздеу сыйлығы" 2005 жылы құрылды және Нью-Йорк қаласында өткізілетін гала-кешпен байланысты. Осы сыйлықтың иегерлері – АҚШ президенттері Билл Клинтон және Джордж Буш, Хиллари Клинтон, Бразилияның бұрынғы президенті Лула да Силва, Нобель бейбіт сыйлығының лауреаттары Марти Ахтисаари мен Эллен Джонсон Сэрлиф, қаржыгер және қайырымдылық шараларын қолдаушы Джордж Сорос. 2018 жылғы сыйлықтар Radcliffe Foundation қорының негізін қалаушы, белгілі кәсіпкер және қаржыгер Фрэнк Джустраға, сондай-ақ БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссары, Олимпиадалық және Паралимпиадалық босқындар командаларына берілді.

Ұйым туралы зерттеулер мен сын

2005 жылы бейбітшілік және болашақ зерттеулері жөніндегі шведтік ТҰҰ «Трансұлттық қоры» ICG директорлар кеңесінің Батыс үкіметтерімен тығыз байланыста екенін, тәуелсіз ғалымдардың жетіспеушілігін және объективті, стандартты теориялық негіздің болмауын мәлімдеді. 2010 жылы Том Хазельдин «New Left Review» журналында жарияланған мақаласында ICG-нің «өзін тәуелсіз және партиялық емес деп көрсетеді, бірақ НАТО-ның соғыстарын үнемі Атлантикалық мақтаумен қолдайды» деді. 2007 жылы «Foreign Policy» журналы ICG-ні «либералды» және Венесуэла президенті Уго Чавесқа сыншыл деп сипаттады. 2013 жылдың сәуір айында ICG Мьянма президенті Тейн Сейнге «Бейбітшілікке ұмтылу» сыйлығын табыстағанда дау туды, бұл сыйлық беру рәсімі Human Rights Watch ұйымының Тейн Сейннің басшылығымен жүргізілген этникалық тазалау туралы баяндамасының жариялануымен бірге өтті. 2014 жылы «Third World Quarterly» журналы ICG және қақтығыстар туралы білімді өндірудегі оның рөлі туралы арнайы нөмірін жариялады, онда ICG-ге қатысты 10 жеке сын, оның сыртқы саясатқа тигізетін әсерінен бастап, дағдарыстарды «жасауға» және зерттеулерді жинау әдістемелеріне дейін қамтылды. Журналдың кіріспе бөлімінде ICG-нің брифингтері мен есептері саясаткерлер арасында «жалпы алғанда жақсы беделге» ие екені айтылды, сонымен қатар, қақтығыстарды зерттейтін ғалымдар көбінесе ICG талдауларын сілтеме ретінде келтірсе де, ICG туралы академиялық зерттеулердің өте аз екені атап өтілді. 2023 жылы ICG қызметкерлерінің бірнешеуі, соның ішінде Иран жобасының директоры Али Ваэз, Иран сарапшылары бастамасына қатысты.