Кіріспе
Уильям Дональд Шефер (2 қараша 1921 жыл - 18 сәуір 2011 жыл) – Мэриленд штатында мемлекеттік және жергілікті деңгейде 50 жыл қызмет еткен американдық саясаткер. Демократ ретінде ол 1971 жылдың желтоқсанынан 1987 жылдың қаңтарына дейін Балтимор қаласының 45-ші мэрі, 1987 жылдың 21 қаңтарынан 1995 жылдың 18 қаңтарына дейін Мэриленд штатының 58-ші губернаторы, ал 1999 жылдың 20 қаңтарынан 2007 жылдың 17 қаңтарына дейін Мэриленд штатының 32-ші бас есепшісі болды. 2006 жылдың 12 қыркүйегінде Демократиялық партиясының ішкі сайлауында Мэриленд штатының делегаты Питер Франшоттан бас есепші лауазымына үшінші рет сайлануға талпынысы жеңіліспен аяқталды.
William Donald Schaefer (November 2, 1921 – April 18, 2011) was an American politician who served in public office for 50 years at both the state and local level in Maryland. As a Democrat, he was the 45th mayor of Baltimore from December 1971 to January 1987, the 58th Governor of Maryland from January 21, 1987, to January 18, 1995, and the 32nd Comptroller of Maryland from January 20, 1999, to January 17, 2007. On September 12, 2006, he was defeated in his reelection bid for a third term as Comptroller by Maryland Delegate Peter Franchot in the Democratic Party primary.
Ерте өмір және мансап
Шефер 1921 жылдың 2 қарашасында Балтимор, Мэриленд штатында Тулулу Айрин (қызметтес аты Скипер) мен Уильям Генри Шефердің жалғыз баласы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы баптист дінінде болған, ал оның тегінің бір бөлігі неміс еді. Ол балалық шағын Эдмондсон даңғылының жанындағы ескі Батыс Балтимор қауымдастығындағы 620 Эджвуд көшесінде, Хилтон көшесі мен Парквейдің Гвиннс Фоллс Лейкин паркіне жақын орналасқан жерінде өткізді. Ол Балтимор қалалық мемлекеттік мектептерінде білім алып, кейін 1939 жылы Балтимор қалалық колледжін (мемлекеттік орта мектеп) бітірді. Шефер 1942 жылы Балтимор университетінің заң факультетінде заңгер мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін, ал 1954 жылы LL.M. дәрежесін алды. Шефер жас кезінде Балтимордағы ДеМолай орденінің мүшесі болды, кейін ДеМолай халықаралық даңқ залына енгізілді. Ол сондай-ақ масон және «Мэриленд штатының Ежелгі еркін және қабылданған масондарының Ұлы ложасының» мүшесі болды. Ол алғаш рет мемлекеттік қызметке үміткер болғанда «No. 104» ложасының мүшесі болды. Балалық шағы мен ересектік өмірінің көп бөлігінде Шефер Реформацияланған епископ шіркеуіндегі Камминс мемориалдық шіркеуінің мүшесі болды, кастир және қазынашы қызметтерін атқарды. АҚШ 1941 жылдың 8 желтоқсанында Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, Шефер АҚШ армиясына қосылды және кейін офицер дәрежесіне жетіп, Англия мен Батыс Еуропаның қалған бөлігіндегі ауруханаларды басқаруды өз міндетіне алды. Ол 1979 жылға дейін академиялық, құқықтық және саяси/мемлекеттік қызмет мансабында полковник шенімен зейнеткерлікке шыққанға дейін АҚШ армиясының резервінде қызмет етті. Кейін Шефер заңгерлік мансабын жалғастырып, жылжымайтын мүлік заңын тәжірибеледі. Ол 1954 жылы Балтимор университетінің заң факультетінде заң магистрі дәрежесін алып, екі әріптесімен бірге жалпы практика заң фирмасын құрды. Әскери қызметтен басқа, ол өмір бойы анасымен бірге Эдмондсон даңғылынан Edgewood көшесіндегі екі қабатты, алты бөлмелі «күндізгі стильдегі» қарапайым Батыс Балтимордағы екі үйдің бірінде тұрды, 1987 жылы 65 жасқа толғанда Мэриленд губернаторының резиденциясына (Үкімет үйіне) көшіп келгенге дейін. Өзінің өмірбаянында айтылғандай, Камминс мемориалдық шіркеуі жемқорлыққа байланысты ең жоғары баға берген қалалық мүлік аукционында жеңіліп қалғандықтан, Шефер 1950 жылы Мэриленд делегаттар палатасына (Мэриленд штатының Бас Ассамблеясының төменгі палатасы) және 1954 жылы үміткер болды, екі сайлауда да жеңіліске ұшырады. Ол 1955 жылы Балтимор қалалық кеңесіне орын алу үшін үшінші рет сайлауда сәтті болды, өйткені қала жоспарлау және тұрғын үй мәселелеріне деген қызығушылығы оны 5-ші кеңес округінің өкілі етіп тағайындады. 1967 жылы Шефер Балтимор қалалық кеңесінің президенті лауазымына сәтті сайланды, ал төрт жылдан кейін 1971 жылы мэр лауазымына сәтті үміткер болды, бұл кезде бұрынғы мэр Томас Л.Дж. Д'Алесандро III, Нэнси Пелосидің ағасы, бір мерзім қызметтен кейін зейнеткерлікке шықты.
Балтимор қаласының әкімі (1971-1987)
Шафер төрт рет мэр болып қызмет етті, алғаш рет 1971 жылы сайланып, кейін 1975, 1979 және 1983 жылдары қайта сайланды, әр сайлауда дауыстардың 85% немесе одан да көп бөлігін алды. Ол егжей-тегжейге назар қоюымен белгілі болды: көшеде шашылған қоқыстарды тіркеп, басқа да бұзушылықтарды анықтады, полиция машинасымен кездесулерге/іс-шараларға баратын кезінде оларды дереу жоюды бұйырды. Белгілі бір суретте ол виктория стиліндегі қызыл және қызғылт сары жолақты суға түсу костюмімен, сабаннан тоқылған шляпасымен, ішкі портында салынып жатқан Балтимордағы Ұлттық аквариумның сыртқы мүсін бассейніне қаусырмалы резеңке қазбен кіріп бара жатқаны көрсетілген, бұл 1981 жылдың тамызында аквариум уақытында ашылмауына байланысты болған тікелей тіл білдіруге келісімге келді және кең ауқымды ұлттық БАҚ назарына іліккен. 1984 жылы Балтимор қаласындағы афроамерикалықтардың көпшілігіне көбірек билік беру мақсатында Шафер епископ Л. Робинсонды Балтимор қалалық полиция департаментінің алғашқы афроамерикалық полиция комиссары етіп тағайындады, бұл лауазым бұрын қалалық полиция бөлімінің ирланд-американдық және итальян-американдық мүшелерімен басылып келген. 1967 жылғы Балтимор полиция бас штабы 2007 жылы Робинсон атымен қайта аталды. Мэрлік қызметінің барысында Шафер Балтимор қаласындағы өмір сапасына кері әсер ететін және қаладағы жұмыссыздық деңгейін арттыратын Bethlehem Steel (1887 жылдан бері оңтүстік-шығыс маңындағы, бірақ Балтимор округінің жұмысшы табына жататын, Дундалк маңындағы) сияқты ірі өндіріс орындарының жабылуын, сондай-ақ оңтүстік-шығыстағы Броунинг тас жолындағы 70 жылдық General Motors авто/жүк машиналарын құрастыру зауытының жабылуын сезінді. Оның әкімшілігі туризмді мүмкін балама ретінде қарастырды. Ол 1979 жылы Балтимордың оңтүстік Шарль, Шарп және Говард көшелерінің арасындағы Батыс Пратт көшесі бойында жаңа Балтимор конгресс орталығының салынуын ынталандырды және бүкіл ел бойынша конгресс бизнесінің өсуімен қатар, 1990 жылдары оны қайта кеңейтті. Сондай-ақ, сауда орталығын дамытушы және қалалық көреген Джеймс Руз ескі "Бассейннің" (Ішкі порт) солтүстік және батыс жағалаулары бойында Балтимордың атақты "Харборплейс" фестивальдік сауда орталықтарын ашты, бұл бұрынғы шағын шөпті орталық "Пратт және Лайт" үшбұрышты Самюэл Смит саябағын алмастырды, онда 1812 жылғы соғыстан (1914 жылғы "Жұлдызды тудың" 100 жылдығында жасалған) Балтимордың батыр "қорғаушысының" қола мүсіні орналасқан. Бұл соңғы теңіз жағалауының "қалалық жаңару" жобасынан, 1940 жылдардың аяғынан бері әкімдікте болған Томас Дж. Д'Алесандро кішінің (1903-1987, 1947-1959) әкімдігінен қалған "уақытша" Лайт көшесінің тұрақтарын алмастырды. Бірнеше ұлттық журналдарда "Американың ең жақсы мэрі" деп аталған мэр Шафер қаланың құлдырауын ұлттық туризм орталығына айналдырғаны үшін мақталды, бірақ 1960 жылдардың басындағы Ішкі порт жобасының негірі мен бастапқы көрінісі екі мэрлік әкімшіліктен бұрынғы прогрессивті/либералды республикалық мэр және Мэриленд штатының бұрынғы губернаторы Теодор Р. Маккелдин (1900-1974, 1943-1947 және 1963-1967) тарапынан көріліп, жасалған. Кейіннен ол Пратт, Лайт және Калверт көшелеріндегі жаңа "фестивальдік сауда орталықтарына" қарап тұрған жаңа алаңға оның есімі беріліп, танылды. Жаңа бизнес, жаңа қонақүйлер, жаңа Ұлттық аквариум және жаңа конгресс орталығының арқасында Балтимор қайта жаңғырды. Harborplace алғашқы жылы, 1980-81 жылдары 18 миллионнан астам келушіні қабылдады. 1984 жылы Esquire журналы Шаферді "Америкадағы ең жақсы мэр" деп атады. 1993 жылы Чикагодағы Иллинойс университетінің Мелвин Г. Холли жүргізген тарихшылар, саясаттанушылар мен қалалық сарапшылардың сауалнамасы бойынша Шафер 1820 және 1993 жылдар аралығында қызмет еткен ең жақсы американдық ірі қала әкімдерінің жиырмасына кірді.
Colts командасы кетеді
Шефер Ұлттық футбол лигасының «Балтимор Колтс» клубының иесі Роберт Ирсеймен үнемі күресіп жүрді. Ирсей мен «Ориольс» клубының иесі Джеррольд Хоффбергер «Колтс» пен Америка лигасының «Балтимор Ориольс» клубы бөліскен «Мемориал» стадионының сапалы орындықтарының жетіспеуі және лайықты тұрақ жоқтығы себепті ескіргеніне шағымданды. Шефер Ирсейден команданы көшіру алдында «Колтс» иесінің өзіне хабарласатынына уәде алды. Бірақ Мэриленд штаты заң шығарушы органының бір палатасы Балтимор қаласына команданы мәжбүрлеп иелену құқығын беретін заңды қабылдағаннан кейін – бұл идея алғаш рет Балтимор мэрінің көмекшісі Марк Вассерман жазған хатта айтылған болатын – Роберт Ирсей сол күні Индианаполис мэрі Уильям Хаднутқа қоңырау шалып, Мэриленд штаты заң шығарушы органының екінші палатасы ұқсас заңды қабылдамас бұрын команданы көшіру үшін маңызды келіссөздерді бастады. 1984 жылдың 29 наурызының таңғы сағаттарында «Мейфлауэр» көшіру машиналары «Колтс» командасын команданың Оуингс-Миллс жаттығу орталығынан Индианаполиске көшіре бастады. Шефер көшіп кетер алдында "[Ирсей] ескі досы Донға" хабарласпағанына өкініш білдірді.
Мэриленд губернаторы (1987-1995)
Шефер, оның үміткер әріптесі Мелвин Штайнбергпен бірге 1986 жылы Мэриленд штатының 58-ші губернаторы болып көп дауыспен сайланды, республикалық қарсыласы Томас Дж. Муниді 82% дауыспен жеңіп, Мэриленд штатындағы штаттық сайлаудағы ең жоғары көрсеткішті құрды. 1990 жылы ол шамамен 60% дауыспен қайта сайланды. Шефер билікке келгеннен кейін бірден штаттағы жұмыссыздық мәселесін шешуге кірісті. Мэриленд штатының батысындағы ірі корпорацияның жабылуы туралы естіген соң, ол өзінің жетекші кеңесшілерімен және Мэриленд штатының Конгресс делегациясымен бірге Аллегани округіне барды және қиналған компанияның қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мемлекеттік және федералдық шаралар жоспарын жасады. Корпорация штаб-пәтерін Аллегани округінде сақтап, 600 жұмыс орнын сақтап қалды. Сынаушылар 1991 жылы губернатор Шефердің Мэриленд штатының Шығыс жағалауын дәретханамен (ол аймақты "шұңқыр үй" деп атады) салыстырғанын еске салады. Бұл мәлімдеме тарағаннан кейін Шығыс жағалау тұрғындары наразылық білдірді. 1992 жылғы президенттік сайлауда губернатор Шефер демократ Билл Клинтонға қарағанда республикалық президент Джордж Бушты қолдады. "Ол ұлы адам еді. Мен оны жақсы көретінмін, ол менің досым еді. Мен онымен бірге Кэмп-Дэвидке бардым". Гленденингтің беделі соншалық болды, оның Уиллисті қолдауы Уиллиске дауыс жоғалтуына әкелуі мүмкін деп хабарланды. Шефер 2003 жылдың 15 қаңтарында Гленденингтің орнын басып алған республикашыл Роберт Эрлихпен жақсы қарым-қатынаста болды.
Даулар
Компротер ретінде Шефер ағылшын тілінде сөйлей алмайтын иммигранттарды жиі сынап сөйлейтін. Ол әсіресе 2004 жылғы мамырдағы ағылшын тілінде сөйлей алмайтын McDonald's кассирі туралы пікірімен танымал болды. 2004 жылдың 12 қазанында Шефер СПИД-ке шалдыққан адамдарды "қауіпті" деп атап, дау тудырды. Ол осы ауруға шалдыққандар "өздері кінәлі" деді. 1990 жылдардан бері ол Мэриленд штатындағы ВИЧ-позитивті тұрғындардың тізімін жасайтын мемлекеттік тізілімді бірнеше рет талап етті. "Менің ойымша, СПИД-ке шалдыққан адамдар қауіпті", - деді Шефер. "Адамдар СПИД-ке шалдыққандарды білуі керек". 2006 жылдың 15 ақпанында Шефер 24 жастағы, сол кездегі губернатор Роберт Эрлихтің көмекшісі Элизабет Крумға сөздік шабуыл жасады. Шефердің шай сұрауына жауап ретінде Крум оның алдына термостакан қойды. Шефер оның кетіп бара жатқанын көріп, қайта оралуын ишараттады. Ол келгенде, оған "Тағы бір рет жүр" деді, ол конференц-бөлмеден шығып бара жатқанда оның артынан қарады. Шефер бастапқыда кешірім сұраудан бас тартты: "Ол әдемі қыз. Ол есіктен шығып бара жатқанын байқағаным үшін қуанғаны жөн. Мен әдемі әйелдерге қарамайтын күнім – өлім күнім". (Шефер жұмыс істеген әйелдерін ұзақ уақыттан бері "кішкентай қыздар" деп атап келді.) Алайда, оқиғадан кейін бірнеше күн өткен соң Шефер Крумға қолмен жазылған хат жолдап, ол "нағыз шебер" екенін хабарлады. 2006 жылдың 5 шілдесінде Шефер Мэриленд мектептеріндегі екінші тіл ретінде ағылшын тілі (ESOL) бағдарламасын сынау бойынша қызметтерді ұсынатын келісімшартты қарастырған кезде иммиграция туралы ұзақ сөз сөйледі. Штаттың білім беру қызметкерлері келісімшартты түсіндіруге тырысқанда, Шефер бағдарлама корей студенттеріне пайдалы бола ма деп сұрады. "Корея да енді біздің достарымыз болып шықты, бізге зымырандар атып жатыр", - деді ол. Шефер, әдетте, сол аптаның басында Солтүстік Корея мұхитқа құлаған ұзын қашықтықтағы зымыранды сынақтан өткізгеніне сілтеме жасады. Шефер Оңтүстік Кореялық қоғамдық лидерлермен кездесуден кейін өз пікірлері үшін кешірім сұраудан бас тартты. Кейін сол күні, Baltimore Sun газетінің әйел тілшісі ESOL бағдарламасы туралы сұрағанда, Шефер оны "жақсы қыз" деп атады.
2006 жылғы қайта сайлау науқаны
2006 жылы Шефер бас контролер лауазымы үшін күрделі сайысқа тап болды. Оған Энн Арундел округінің әкімі Джанет С. Оуэнс және округтік депутат Питер Франшот (20-округ) қарсы шықты. Кампанияның бастапқы кезеңінде бәсеке Шефер мен Франшот арасында өрбуде еді. Бенджамин Кардин АҚШ Өкілдер палатасынан кеткеннен кейін (Кардин АҚШ Сенатына сайлану үшін), Оуэнс бас контролер лауазымына қатысуға шешім қабылдады. 2006 жылдың шілде айының басында Оуэнспен дебаттасатыны туралы сұраққа ол «шоколад торт қалай пісіріледі деген мәселеде оған дебаттаспаймын» деді. Франшот «жарыстағы жалғыз нағыз демократ» ретінде белсенді үгіт жүргізді. 2006 жылдың 5 қыркүйегінде Шефер Вашингтон Пост газетінің тілшісі Марк Фишерге Джанет Оуэнстің «ұзын көйлек киетін, ана Хаббард сияқты, тіпті ол еркек сияқты» екенін айтты. Ол сондай-ақ оның «семіріп бара жатқанын» мәлімдеді. Кейін жергілікті News Channel 8 телеарнасының тілшісі Тайлер Эванспен сұхбаттасқанда, ол былай деді: «Ол ұзын киім киіп, көне үлгіде шаш жасаған. Білесіз бе, мұндай көрініс қатты ашуды тудырады». 2006 жылдың 8 қыркүйегінде WUSA9 телеарнасы экраннан тыс тілшінің «Сіз оны Қартайған ана Хаббард деп атадыңыз ба?» деген сұрағына ол: «Ол сондай көрінеді. Көне үлгідегі шаш, ұзын көйлек. Егер жеңіліп немесе жеңсем, не істесем де, оған «Стиль» журналын жіберуіме болады» деп жауап берді. Оның штабы баспасөз мәслихатын ұйымдастырды, бірақ ол қатыспады. Оуэнс Шефердің тым қарт болғанын айтып, оған қарсы тұруды «немересі әжесінен кілтті алып қойғанымен» салыстырды. Шефер мен оның кампаниясы Оуэнстің оған жасаған жасқа байланысты кемсіту әрекетіне қатысты екенін айтты. Бір көрермен Шефердің деменцияның белгілерін көрсетуі мүмкін екенін жазды. Алып барушы бұл «бөлмедегі піл» екенін, ал бұған дейін бұқаралық ақпарат құралдары мұндай нәрсені айтуға тартынғанын атап өтті. Шефер Оуэнстің сыртқы келбетіне қатысты пікірлері үшін кешірім сұраудан бас тартты: «Кешірім? Не үшін кешірім сұраймын? Оның қалай көрінетініне менің қатысым жоқ». Оуэнспен болған қызу пікірталас туралы сұраққа Шефер: «Бұл мен бастаған жоқ» деді. Ол сондай-ақ: «Жаман саясат бар, ал одан да жаман саясат бар» деп қосты. 12 қыркүйекте Демократиялық партияның ішкі сайлауында Шефер Франшот пен Оуэнстен кейін үшінші орынға түсіп қалды, Франшот Оуэнстен 15 000 дауыспен жеңіске жетті. Қатаң үштік жарыста Франшот Вашингтон аймағында (Монтгомери және Принс-Джордж округтерінде), Оуэнс Орталық Мэрилендте (Ховард және Энн Арундел округтерінде) жеңіске жетті, ал Шефер Балтимор аймағында (Балтимор қаласы және Балтимор округінде) өз орнын сақтап қалды. Бұл Шефердің 1954 жылдан бергі алғашқы жеңілісі болды. Шефер бас контролер лауазымынан 2007 жылдың 19 қаңтарында кетті. Оның орнын 22 қаңтарда Франшот иеленді, ол жалпы сайлауда жеңіске жетті және Франшоттың ант беру рәсіміне қатыспады. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Мэриленд штатының Катонсвилл қаласындағы Чарльзтаун зейнеткерлер үйіне көшіп барды. Оның денсаулығы тез нашарлап, соңғы жылдары көпшілік алдында сирек көрінді.
Өлім
Шефер 2011 жылғы 18 сәуірде 89 жасында Катонсвиллдегі соңғы тұрған үйінде қайтыс болды. Ол жақында Балтимордың оңтүстік-батысындағы Сент-Агнес ауруханасына пневмониямен түскен еді және қайтыс болған кезде паллиативтік күтім алып жатқан болатын. Губернаторлық кезеңінде Шафер көп жылдар бойы қатысқан Камминс Мемориал шіркеуінен Бальтимордағы ең көне шіркеуге, 1692 жылы құрылған Ескі Сент-Пол епископалдық шіркеуіне мүшелігін ауыстырды. Оның қоштасу рәсімі енді Ескі Сент-Полде өтті, ал Шафер Балтимор округінің қала шетіндегі Таусонға жақын Дулани Валли Мемориалдық бақшасына жерленді.