Кіріспе
Мэриленд штатының 2003-2007 жылдар аралығындағы губернаторы (1957 жылы туған) Роберт Лерой Эрлих-күлкі (1957 жылдың 25 қарашасында туған) – американдық заңгер және саясаткер, 2003-2007 жылдар аралығында Мэриленд штатының 60-шы губернаторы қызметін атқарған. Республикалық партия өкілі, Эрлих 1987 жылдан 1995 жылға дейін Делегаттар палатасында Мэриленд штатының 10-шы заңнамалық округін, ал 1995 жылдан 2003 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында Мэриленд штатының 2-ші округін өкілдік етті. Эрлих 1969 жылы Спиро Агню қызметтен кеткеннен бері Мэриленд штатын басқарған алғашқы республикашыл болды. Ол бір мерзім қызмет еткеннен кейін 2006 жылғы қайта сайлауда демократ Мартин О'Мэллиге жеңіліп қалды. 2010 жылы Эрлих О'Мэллиге қарсы қайта сайлауға талпыныс жасады, бірақ сәтсіз аяқталды. Содан кейін ол өзінің веб-сайты арқылы "жеке өміріне оралатынын" мәлімдеді. 2011 жылдың қазан айында ол 2012 жылғы президенттікке республикалық партиядан үміткер Mitt Romney-дің Мэриленд штатындағы сайлау штабының төрағасы болып тағайындалды.
Robert Leroy Ehrlich Jr. (born November 25, 1957) is an American lawyer and politician who served as the 60th governor of Maryland from 2003 to 2007. A Republican, Ehrlich represented Maryland's 10th legislative district in the House of Delegates from 1987 to 1995 and Maryland's 2nd Congressional district in the U. S. House of Representatives from 1995 to 2003. Ehrlich was the first Republican to serve as governor of Maryland since Spiro Agnew left office in 1969. He served one term before being defeated in his 2006 re election bid by Democrat Martin O'Malley. In 2010, Ehrlich sought an unsuccessful rematch against O'Malley. Ehrlich then announced, via his website, that he would "return to private life." In October 2011, he was named chair of Mitt Romney's Maryland campaign for the 2012 Republican nomination for President.
Балалық шағы, отбасы
Эрлих Мэриленд штатының Балтимор қаласының оңтүстік-батыс жаққа орналасқан Арбутус қалашасында, заңгер-хатшы Нэнси (Ботторф) мен комиссиялық автомобиль сатушы Роберт Лерой Эрлихтің ұлы болып дүниеге келді. Гилман мектебін бітіргеннен кейін Принстон университетіне оқуға түсті, онда ол жартылай стипендия бойынша оқыды, футбол командасының капитаны болды және Cap and Gown клубының мүшесі болды. Эрлих 1979 жылы Принстон университетін «А.B.» саясат мамандығы бойынша бітірді, содан кейін «Александр Солженицын: Адам және оның саясаты» атты 140 беттік дипломдық жұмысын аяқтады. Ол заң факультетіне оқуға түсіп, 1982 жылы Уэйк Форест университетінің Заң мектебін бітірді. Заңгерлік білімін алғаннан кейін Эрлих Балтимордағы Ober, Kaler, Grimes & Shriver заң фирмасында жұмыс істеді және саяси өмірге белсенді қатысты. 1986 жылдың қараша айында Эрлих Мэриленд штатының Делегаттар палатасына өкіл болып сайланды және 1987 жылдан 1995 жылға дейін Балтимор округінің бір бөлігін өкілдік етті.
Жеке
1993 жылы Кендел Сибискиге үйленді. Олардың екі ұлы бар: Дрю Роберт Эрлих және Джошуа Тейлор Эрлих. Ол сонымен қатар Sports Junkies бағдарламасына жиі шақырылатын қонақ.
АҚШ-тың Өкілдер палатасы (1995-2003)
1993 жылы 2-ші округтен сайланған Хелен Делич Бентли АҚШ Өкілдер палатасынан қанағаттануын мәлімдеді. Эрлих бос орынға кандидаттығын жариялады және 1994 жылғы қарашада өткен сайлауда жеңіске жетті. Өкілеттік мерзімінде ол мүгедектердің жұмысын сақтап қалуына көмектесу мақсатындағы заң жобасын ұсынды және қару қолдану қылмыстары үшін жазаларды қатаңдатуды қолдады. Конгресте қызмет еткен кезінде Эрлих АҚШ Өкілдер палатасының Энергетика және сауда комитетіне мүше болды. Ол сондай-ақ денсаулық сақтау, телекоммуникациялар және интернет, қоршаған орта және қауіпті заттар жөніндегі кіші комитеттерде, Конгресс биотехнологиялық қауымдастығында (төрағасы болды) және Конгресс болат қауымдастығында мүше болды. 1999 жылы Билл Клинтонның импичмент процесі кезінде президентті қызметтен алуға дауыс берді. Эрлих Конгресте өткен барлық сайлауда кем дегенде 25% дауыспен жеңіске жетті. 2002 жылы ол губернаторлыққа кандидат болу үшін қайта сайланудан бас тартқанын мәлімдеді. Оның орнын Датч Руперсбергер басты.
2002 жылы Мэриленд губернаторының сайлау науқаны
2002 жылы демократ губернатор Паррис Гленденингтің екінші мерзімі аяқталды. Гленденинг 1998 жылы айқын артықшылықпен қайта сайланғанмен, оның мерзімінің соңғы жылдары жеке отбасылық дағдарыс пен үлкен мемлекеттік бюджет тапшылығымен қиындыққа толы болды. Мэриленд штатының ауылдық аймақтары, көбінесе республикалықтар, Гленденнингті олардың пікірінше, тым қатал экологиялық ережелерді енгізгені үшін ұзақ уақыт бойы сынап келді; сонымен қатар, олар оның инфрақұрылымды жақсартуға (көпірлер, тас жолдар және т.б.) қажеттіліктеріне жеткілікті назар бөлмегенін сенді. 2002 жылдың 15 наурызында Эрлих губернаторлыққа кандидат екенін жариялады. Ол Гленденингтің қызметін сынап, демократ қарсыласы, вице-губернатор Кэтлин Кеннеди Таунсендті онымен байланыстырды. Эрлих сайланса, мектептерге қаржыландыруды арттыруға, бюджетті теңгерлеуге және Чесапик шығанағын қорғауға уәде берді. Оның серігі Майкл Стил болды, ол афроамерикалық және Мэриленд Республикалық партиясының төрағасы. Сайлау кезінде Таунсенд өзінің серігін таңдағаны үшін сынға ұшырады; ол бірнеше апта бұрын партияны ауыстырған тәжірибесіз саясаткер, зейнеткер адмирал Чарльз Р. Ларсонды таңдады. Таунсендтің сайлау кампаниясына Гленденингтің танымалдылығының төмендеуі де кері әсер етті, ол Мэриленд штатының жоғарғы соты жоққа шығарған сайлау округтерін қайта бөлу туралы ұсынысты жүзеге асырған еді. Таунсендтің танымалдылығы оның кампаниясына штаттан тыс донорлар көп көмектескені туралы хабарлар тарағаннан кейін одан да төмендеді; Эрлих шабуылдауын жалғастырды, ал вице-губернатордың рейтингісі төмендеді. Мэриленд штаты дәстүрлі түрде демократтарға дауыс беріп, соңғы 40 жылда республикалық губернаторды сайлаған емес болса да, Эрлих жарысты жеңіп шықты (52% дауысқа қарсы Таунсендтің 47%). Ол штат тарихындағы алтыншы республикалық губернатор және 1969 жылы Спиро Агню вице-президенттікке кеткеннен кейін алғашқы губернатор болды.
Мэриленд губернаторы (2003-2007)
Ерлих "фискалдық жауапкершілік, білім беру, денсаулық сақтау және қоршаған орта, қоғамдық қауіпсіздік және сауда" оның басқаруының "Бес тірегі" болды деді. Ол сату және табыс салығын көтеруге қарсы болды және кіріс табу үшін ойын автоматтарының заңдастырылуын қолдады. Эрлихтің басшылығымен Мэриленд штатының жұмыссыздық деңгейі ұлттық орташа көрсеткіштен 0,5% немесе одан да төмен болды. Жұмыссыздық деңгейі 2003 жылы 4,5% болса, 2006 жылы 3,9% дейін төмендеді, бұл 98 000 жеке сектордағы жаңа жұмыс орындарының ашылуына әкелді, мұнда ұлттық астанаға жақындығының арқасында еңбек нарығының күшті болуына көмектесті. Эрлих өзінің кабинетінде мүгедектер ісі жөніндегі департамент құрды – елдегі осындай кабинеттік деңгейдегі алғашқы агенттік. 2004 жылы Эрлих Чесапик шығанағын қалпына келтіру туралы заңға қол қойды: ол су тазарту станцияларын жаңартуға қаржы жұмсады, бұл бизнес пен тұрғын үйлерге арналған су және кәріз есептеріне қосымша төлем салу арқылы ластануды азайтуға бағытталған. Нәтижесінде шығанаққа түсетін ластану мөлшерінің азаюы Мэрилендтің 2000 жылғы Чесапик шығанағы туралы келісімдегі міндеттемелерінің шамамен үштен бірін орындауға мүмкіндік берді. Чесапик шығанағы қоры Чесапик шығанағын қалпына келтіру туралы заңды бір буын ішінде шығанақ үшін ең маңызды заңнама деп атады. Эрлих 2006 жылы президент Джордж Буштің Біріккен Араб Эмираттарының фирмасына Балтимор портын қоса алғанда, АҚШ-тың алты портының операцияларын басқаруға берген келісіміне қарсы болды. (Дубай порттары дауы туралы қараңыз). 2006 жылы Эрлих полиция қызметкерлеріне жол-көлік ережелерін бұзу үшін айыппұл салу квотасын тыйым салатын заңға қол қойды.
"Уол-Март" денсаулық сақтау заңына вето қою
2006 жылдың қаңтар айында Эрлих «Әділ үлестіру денсаулық сақтау туралы заң жобасын», сондай-ақ «Walmart заң жобасы» деп танылатын заңды ветолады. Бұл заң штат ішінде 10 000-нан астам қызметкері бар компаниялардан (төрт компанияның үшеуі – Walmart, Northrop Grumman және Giant) қызметкерлердің денсаулық сақтауға жалақының сегіз пайызын жұмсауды немесе осы соманы сақтандырылмағандарға арналған мемлекеттік денсаулық сақтау бағдарламасына төлеуді талап етті. 2006 жылдың 7 шілдесінде Мэриленд штатының заңы АҚШ округтік сотының судьясы Фредерик Мотц тарапынан күштен шығарылды. Ол заңның 1974 жылғы «Қызметкерлердің зейнеткерлік табысын қамтамасыз ету туралы» (ERISA) заңын бұзатынын айтты, сондай-ақ бұл заң «Walmart-қа басқа штаттардағыдан өзгеше жәрдемақыны қадағалаудың әкімшілік жүктемесін артып, зиян келтіреді» деп атап өтті.
2006 жылғы губернаторлық сайлау
Губернатор Эрлих екінші мерзімге сайлауға түсуді жөн көрді және республикалық іріктеу сайлауында қарсылыққа ұшырамады. 2006 жылдың 7 қарашасында Эрлих Балтимор қаласының мэрі Мартин О'Мэллиден 2006 жылғы губернаторлық сайлауда жеңіліске ұшырады, О'Мэлли 53% дауыс алып, Эрлих 46% дауысқа ие болды. Эрлихтің губернатор ретіндегі өкілеттігі 2007 жылдың 17 қаңтарында сағат 12:00-де аяқталды.
Сайлаулар арасында
Ол мемлекеттік қызметтен кеткеннен кейін бір ай өткен соң, Эрлих және оның әкімшілігінің бірнеше көмекшілері Солтүстік Каролинадағы Womble Carlyle Sandridge & Rice заң фирмасының Балтимор аймағындағы кеңсесін ашты. Оның әйелі Кендел Банк Анаполисте директор болып кеңесші қызметін атқарды. 2007 жылдың наурыз айында Эрлих АҚШ президенттігіне бұрынғы Нью-Йорк мэрі Руди Джулианиді қолдады. Ол Джулианидің Атлантика орталық аймағындағы сайлауалды штаб комитетінің төрағасы болды. Эрлих пен оның әйелі 2007 жылдан 2010 жылға дейін әр сенбі сайын WBAL AM радиосында жеке радио бағдарламасын жүргізді. 1993 жылдан бері губернатор Эрлих Тоусон университетінде профессор Ричард Ватцтың саяси көздерді жеткізу курсында жылына екі рет қонақ лекция оқып келеді.
2010 жылғы губернаторлық науқаны
30 наурызда Эрлих қазіргі губернатор Мартин О'Мэллиге қарсы күресетінін мәлімдеді. 2010 жылдың маусым айында Эрлихті Террапин баскетбол клубының жұлдызы және «Мемфис Гризлиз» НБА драфтында таңдалған Гревис Васкез қолдады. 2010 жылдың 30 маусымында Эрлих өзінің серігі Мэри Кейн болатынын жариялады, ол 2005 жылдың 2 тамызынан 2007 жылдың 17 қаңтарына дейін губернатор Эрлихтің мемлекеттік хатшысы, ал 2003 жылдың наурызынан 2005 жылдың 2 тамызына дейін мемлекеттік хатшының орынбасары және бас заңгер қызметін атқарған. Ол республикалық партияның алғашқы сайлауында оңай жеңіске жетті. Оның бұрынғы вице-губернаторы, кейін Республикалық Ұлттық Комитетінің төрағасы Майкл Стил, «Пелосиге қарсы» атты автобустық сапары аясында Мэрилендке барып, Эрлихті қолдады. Бұрынғы Массачусетс губернаторы Митт Ромни де Эрлихті қолдау үшін қайырымдылық шарасына қатысты. Нью-Йорк қаласының бұрынғы мэрі Руди Джулиани Эрлихпен бірге Мэриленд штатында сайлауалды кампаниясын жүргізіп, оны «барлық уақыттағы ең жақсы губернаторлардың бірі» деп атады. Басты сайлауда Эрлих О'Мэллиге 56 пайызға 42 пайызбен қайта жеңілді. 2011 жылдың желтоқсанында Эрлихтің 2010 жылғы сайлауалды кампаниясын басқарған Пол Э. Шурик 112 000 алаяқтық робот қоңырауларын пайдаланып, афроамерикандық дауыс беруді жобалау схемасына қатысқандығы үшін алаяқтық пен құлық жасағандығының төрт айыбы бойынша сотталды, бұл сайлаушыларды дауыс беруден алдыртты. Саяси кеңесші Юлиус Хенсен де бір айып бойынша сотталды.
Президенттікке үміткерлерді қолдау
2011 жылдың қазанында Эрлих Митт Ромнидің 2012 жылғы президенттік сайлаудағы Мэриленд штатындағы науқанының төрағасы болып тағайындалды. 2016 жылғы президенттік іріктеу сайлауларында бастапқыда Джон Касишты республикалық кандидат ретінде қолдағаннан кейін, Эрлих 2016 жылдың мамырында Дональд Трампты қолдады.
Саясатта
2020 жылдың желтоқсанына дейін Эрлих ірі корпоративтік заң фирмасы King & Spalding-тің Вашингтондағы кеңсесінде үкіметтік істер жөніндегі адвокаттық және қоғамдық саясат (лоббилік) командасында аға кеңесші болып жұмыс істеді. 2022 жылдың тамызында Мэриленд Республикалық партиясы Эрлихтің сол жылғы сайлауда партияның кандидаттарын қолдау үшін "2022 жылғы жеңіс науқанына" жетекшілік ететінін жариялады, оның ішінде Дэн Кокс және Майкл Перутка да бар. Ол өкілеттік мерзімінің басым бөлігін Мэриленд Республикалық партиясының жалпы қаржы жинаумен өткізді. Кокс пен Перутка 2022 жылдың 8 қарашасында өткен жалпы сайлауда демократтардың кандидаттары Уэс Мур мен Энтони Брауннан үлкен айырмамен жеңілді.