Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Реакциясыз қозғыш деп мәлімделген құрылғыға байланысты жаңалық ашу және өнертабыс дауы
Discovery and invention controversy surrounding a device claiming to be a reactionless drive
Диан қозғышы – 1902-1972 жылдары өнертапқыш Норман Лоример Диан жасаған және таныстырған, ол реакциясыз қозғыш екенін айтқан құрылғы. Диан құрылғысы Ньютонның классикалық физикадағы үшінші заңына қайшы келіп, бос кеңістікте бір бағытты күш тудыра алатынын мәлімдеді. Оның бұл мәлімдемесі кеңінен танылды, себебі егер бұл рас болса, мұндай құрылғы адамдарды тасымалдау, инженерия, ғарыш саяхаттары және тағы да көптеген салаларды түбегейлі өзгерте алатын зор мүмкіндіктерге ие болар еді. Диан бірнеше түрлі құрылғылардың жеке демонстрацияларын бірнеше рет өткізді; алайда, ешбір жұмыс істейтін үлгі ашық түрде көрсетілмеді немесе тәуелсіз сараптамадан өтпеді, сондай-ақ Диан олардың жұмыс істеу принципіне қатысты ешқандай нақты теориялық негіз ұсынбады. Сарапшылар Дианның құрылғысын көрсету кезіндегі қозғалыс, құрылғы мен оның орналасқан беті арасындағы асимметриялық үйкеліс кедергісіне байланысты болғандығын ("жабысу және сырғанау") болжады, нәтижесінде құрылғы жұмыс істегенде бір бағытта қозғалды, аппараттың дірілдеуіне байланысты.
The Dean drive was a device created and promoted by inventor Norman Lorimer Dean (1902–1972) that he claimed to be a reactionless drive. Dean claimed that his device was able to generate a uni directional force in free space, in violation of Newton's third law of motion from classical physics. His claims generated notoriety because, if true, such a device would have had enormous applications, completely changing human transport, engineering, space travel and more. Dean made several controlled private demonstrations of a number of different devices; however, no working models were ever demonstrated publicly or subjected to independent analysis and Dean never presented any rigorous theoretical basis for their operation. Analysts conclude that the motion seen in Dean's device demonstrations was likely reliant on asymmetrical frictional resistance between the device and the surface on which the device was set ("stick and slip"), resulting in the device moving in one direction when in operation, driven by the vibrations of the apparatus.
Алғашқы жарнама
Диннің драйвы 1950 және 60-шы жылдары Джон В. Кэмпбеллдің, "Астаундинг" ғылыми-фантастикалық журналының ұзақ жылғы редакторының, мақалалары мен конференциялық баяндамалары арқылы кеңінен танымал болды. Сол кезде Кэмпбелл өзінің журналының "басты ағым" ғылымы қабылдамаған жаңа зерттеулерге көмектесу арқылы қоғамды өзгертуге тиіс деп сенді және ол Дианетика, радар іздеу, Иероним машинасы және Дин драйвы сияқты ғылыми негіздері күмәнді болатын, кең ауқымды идеяларды насихаттады. Кэмпбелл құрылғы жұмыс істейді деп сенді және оның ванна бөлмесіндегі таразыда оның жұмыс істегенін өзі көргенін айтты. Құрылғы қосылғанда таразы көрсеткіші төмендеді. Кейіннен ол драйв тоқтатылған және жұмыс істеп тұрған таразының суреттерін жариялады. 1960 жылғы маусымда "Астоундинг" журналының мұқабасында Дин драйвымен жетектелген деп есептелетін Марс маңындағы АҚШ суасты қайығының суреті бейнеленген. Өз технологиясын сатып алуға тырысқан Дин оның қалай жұмыс істейтіні туралы мәліметтерді жасырды, бірақ оның асимметриялық айналатын салмақтардан тұратыны және үлкен діріл тудыратыны айтылды. Дин мен Кэмпбелл Ньютонның қозғалыс заңдары тек жуықтау екенін және Дин төртінші қозғалыс заңын ашқанын мәлімдеді. Бұл Ньютонның заңдарының біріне жасалған сызықтық емес түзету ретінде сипатталды, егер бұл дұрыс болса, реакциясыз драйв мүмкін болар еді. Кэмпбелл журналындағы алғашқы мақалалардың нәтижесінде тағы екі зерттеуші, Уильям О. Дэвис және Г. Гарри Стайн, Динге барып, демонстрацияны көрді. Бұл сапардың нәтижелері 1962 жылғы мамыр және 1976 жылғы маусымда журналда жарияланды, Кэмпбелл журналдың атын "Астоундинг"-тен "Аналог"-қа өзгерткен болатын. Дэвис Диннің көрсетіліміне куә болды және былай деп жазды: "Гарри Стайн мен менің қорытындымыз бойынша, біз нақты аномалияға куә болдық және демонстрацияда алаяқтық болу ықтималдығы төмен болды".
The Dean drive obtained a good deal of publicity in the 1950s and '60s via the columns and conference presentations of John W. Campbell, the longtime editor of Astounding Science Fiction magazine. At that time, Campbell believed that his magazine had to change society by helping breakthrough research that was rejected by "mainstream" science, and he promoted a series of far reaching ideas that had dubious scientific bases, like Dianetics, dowsing, the Hieronymus machine, and the Dean Drive. Campbell believed that the device worked and claimed to have witnessed it operating on a bathroom scale. The weight reading on the scale appeared to decrease when the device was activated. He subsequently published photographs of the scale with the drive stopped and running. The June 1960 cover of Astounding magazine featured a painting of a United States submarine near Mars, supposedly propelled there by a Dean drive. Dean, who was trying to find potential buyers for his technology, was secretive about the details of how it was supposed to work, but it was said to contain asymmetrical rotating weights and to generate a great deal of vibration. Dean and Campbell claimed that Newton's laws of motion were only an approximation, and that Dean had discovered a fourth law of motion. This has been described as a nonlinear correction to one of Newton's laws, which, if correct, would allegedly have rendered a reactionless drive feasible after all. One result of the initial articles in Campbell's magazine was that two other researchers, William O. Davis and G. Harry Stine, visited Dean and witnessed a demonstration. Results of this visit were published in the May 1962 and June 1976 issues of the magazine, the name of which had been changed by Campbell from Astounding to Analog. Davis witnessed a demonstration by Dean, and wrote: "It was the conclusion of both Harry Stine and myself that we had witnessed a real anomaly and that the possibility of fraud in the demonstration was slim."
Салмақтың төмендеуі
Дин Popular Mechanics журналының өкіліне өзінің "Дин драйвы" құрылғыларының бірін көрсетті. Куәгер "жерден жоғары асылып тұрғанда, жүкті өзіне қарай тарта алады, бірақ өзі жүктің әсерімен тартылмайды" деп хабарлады. Кейінгі талдаулар көрсеткендей, тербеліс, үйкеліс және резонанстың таразының пружиналарымен өзара әрекеттесуі Кемпбелл және басқалар баяндаған көрінетін салмақ жоғалтуының, сондай-ақ "гравитацияға қарсы" және "қуатсыз итеруші" әсерлерінің түпкі себебі болуы мүмкін.
Dean made a demonstration for a representative of the magazine Popular Mechanics of one of his "Dean drive" devices. The witness reported that "While suspended above the ground, was able to pull a load to itself without itself being pulled toward the load". Later analysis has revealed that the interactions of vibration, friction, and resonance with the springs of the scale are likely the root cause of the apparent weight loss reported by Campbell and others of apparent "anti gravity" and "reactionless thruster" effects.
Патенттер
Динге екі АҚШ патенті берілді, олар оның Дин драйвы туралы талаптарымен байланысты механикалық құрылғыларға арналған. Оның алғашқы патенты "Айналмалы қозғалысты бір бағытты қозғалысқа түрлендіру жүйесі" үшін 1959 жылдың 9 мамырында берілді. Ал 1965 жылдың 11 мамырында "Өзгермелі осциллятор жүйесі" үшін тағы бір патент берілді. Бұл екі патенттік жобалар Диннің құрылымдық егжей-тегжейін жұмыс ілу принципімен бірге ашқан жалғыз жобалар болды. Дегенмен, егжей-тегжейлі мәліметтер толық емес болды, сондықтан патенттегі түсіндірмелерге сүйеніп Дин драйвын құру мүмкін емес. Диннің патенттелген құрылғылары және оның драйвының жұмыс ілу қағидасы кейіннен уақыт өте салмақ жоғалтпайтынын және Ньютонның үшінші қозғалыс заңын бұзбайтыны дәлелденді. Көптеген басқа өнертапқыштар да осыған ұқсас құрылғыларды ойлап тапқанын мәлімдеді, бірақ олардың барлығы әлі дәлелденбеген және берік теориялық негізге ие емес.
Dean was granted two U. S. patents on mechanical devices presumably related to his Dean drive claims. His first patent for a "System for converting rotary motion into unidirectional motion" was granted on May 9, 1959. Another patent for a "Variable oscillator system" was granted on May 11, 1965. These two patent designs were the only ones where Dean revealed the design details with an explanation for operation. However, the details were incomplete, and it is not possible to build a Dean Drive just from the explanations in the patent. Dean's patented devices, and his explanation of how his Drive was supposed to work, were later shown to develop no net weight loss over time and do not violate Newton's third law of motion. Many other inventors claim to have invented similar devices, and they all still remain unproven, and lacking a solid theoretic basis.
Кейінгі дамуы
Диннің қайтысынан кейін оның тәжірибелерінен демонстрациялық құрылғылар да, жұмыс істейтін құрылғылар да табылған жоқ. Демонстрациялық құрылғылар Дин патенттеген құрылғылардан анық ерекшеленді, және олардың ешқандай сызбалары табылмады. Осылайша, Диннің хабарлаған жобаларын және құрылғыларын, оның айтқанынша жұмыс істейтінін тексеру мүмкін емес. 1997 жылы физик Джон Г. Крамер "Альтернативті көзқарас" бағанасында Дин Драйвын атап өтті. Ол Кемпбеллге көрсетілген демонстрацияның бұрыс болғанын және дискің антигравитациялық құрылғылардың көптеген басқа да талаптары сияқты жалған екені анықталғанын айтты. 2006 жылы НАСА-ның техникалық ескертпесі Дин Драйвын "осцилляциялық итергіштің" ең танымал мысалы ретінде ұсынды және оның теориялық негізін және ғарыш итергіші ретіндегі мүмкіндігін қарастырды. Онда былай делінген: "Өкінішке орай, мұндай құрылғылар жаңалық емес, себебі олар таза қозғалыс жасау үшін жерге қосылуды қажет етеді. Жер – реакциялық масса, ал жермен үйкеліс байланысы оның жұмыс істеуі үшін қажетті компонент". НАСА-ға мұндай құрылғылардың ұсыныстары үнемі келіп түседі, және ескертпеде аталған ұсыныстардың болашақ қарастырулары "әрі қарай хат алмасуға түсу алдында ұсынушылардың дәлелдеудің минималды деңгейін орындауын талап етуі керек" деп ұсынылды.
After Dean's death, neither the demonstration devices nor any working devices were found among his experiments. The demonstration devices were clearly different from the devices patented by Dean, and no diagrams were ever found for them. Consequently, it is impossible to test Dean's reported designs or devices to see if they worked as he claimed. In 1997 physicist John G. Cramer mentioned the Dean Drive in Analog in his column "Alternate View". He said that the demonstration made to Campbell was faulty, and the drive had turned out to be bogus, like many other claims of antigravity devices. In 2006 a NASA technical memorandum presented the Dean Drive as the most famous example of an "oscillation thruster" and examined its theoretical basis and feasibility as a space drive. It said that "Regrettably, such devices are not breakthroughs, since they still require a connection to the ground to create net motion. The ground is the reaction mass and the frictional connection to the ground is a necessary component to its operation." NASA regularly receives proposals of similar devices, and the memo recommended that future reviews of said proposals "should require that submitters meet minimal thresholds of proof before engaging in further correspondence."