Ішкі ағзалардың төмен түсуі және кіші кезеңнің бұзылыстары
Pelvic floor dysfunction
Кіші таз астың дисфункциясы – әйелдерде (босанғаннан кейін 50% дейін) және ерлерде (16% дейін) кездесетін бұлшықет әлсіреуі. Симптомдар, емдеу туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жамбас қабатының дисфункциясы – жамбас қабатының бұлшықеттері мен байламының жұмысында бұзылыс туындаған кезде пайда болатын түрлі аурулардың атауы. Бұл жағдай бала туған әйелдердің 50 пайызына дейін әсер етеді. Көбінесе әйелдерде кездеседі, бірақ еркектердің 16 пайызы да осы ауруға шалдығуы мүмкін. Симптомдары: жамбас аймағындағы ауырсыну, қысым сезіну, жыныстық қатынас кезіндегі ауырсыну, несепті ұстамау, шапқа басуды жиі сезіну, ішек-қарынды бақылаудың жоғалтылуы, нәжістің толық босалмауы, іш қату, миофасциальді жамбас ауруы және жамбас мүшелерінің түсуі. Ұлыбританияда жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, бұл симптомдар әйелдердің күнделікті өмірін қиындатуы мүмкін. Дегенмен, көптеген адамдар ұялу және әлеуметтік қысым сезіну себепті бұл туралы айтуға және көмек іздеуге ұялады. Жамбас қабатының дисфункциясын емдеуге хирургиялық араласу, дәрілік препараттар, физиотерапия және өмір салтын өзгерту сияқты әдістер қолданылады.
Pelvic floor dysfunction is a term used for a variety of disorders that occur when pelvic floor muscles and ligaments are impaired. The condition affects up to 50 percent of women who have given birth. Although this condition predominantly affects women, up to 16 percent of men are affected as well. Symptoms can include pelvic pain, pressure, pain during sex, urinary incontinence (UI), overactive bladder, bowel incontinence, incomplete emptying of feces, constipation, myofascial pelvic pain and pelvic organ prolapse. Research carried out in the UK has shown that symptoms can restrict everyday life for women. However, many people found it difficult to talk about it and to seek care, as they experienced embarrassment and stigma. Common treatments for pelvic floor dysfunction are surgery, medication, physical therapy and lifestyle modifications.
Эпидемиология
Жазылмалы белдіктің дисфункциясы – жамбас мүшелерінің жамбас қабырғалары мен жамбас түбі арқылы ішке қарай иырылуы деп анықталады. Бұл жағдай кең таралған, өмірінде әйелдердің 50 пайызына дейін бұл мәселеге тап болады. Әйелдердің 11 пайызы 80 жасқа дейін несеп ұстамауы немесе жамбас мүшелерінің түсуіне байланысты операция жасатады. Жазылмалы белдіктің дисфункциясы бар әйелдерде қоздырылу қиындықтары және диспареуния жиі кездеседі. Әйелдер үшін стресстік несеп ұстамауына байланысты хирургиялық араласу қаупі 20,5% құрайды. Зерттеулер ақ нәсілді әйелдердің стресстік несеп ұстамауына шалдығу қаупі жоғары екенін көрсетеді. Жазылмалы белдіктің дисфункциясы көбінесе әйелдерге әсер етеді деп есептелгенімен, еркектердің 16%-ында да бұл мәселе анықталған. Жазылмалы белдіктің дисфункциясы және оның көптеген салдары, соның ішінде несеп ұстамауы, қарт жастағы адамдардың саны артуымен қатар денсаулық сақтауда маңызды мәселеге айналуда.
Pelvic floor dysfunction is defined as a herniation of the pelvic organs through the pelvic organ walls and pelvic floor. The condition is widespread, affecting up to 50 percent of women at some point in their lifetime. About 11 percent of women will undergo surgery for urinary incontinence or pelvic organ prolapse by age 80. Women who experience pelvic floor dysfunction are more likely to report issues with arousal combined with dyspareunia. For women, there is a 20.5% risk for having a surgical intervention related to stress urinary incontinence. The literature suggests that white women are at increased risk for stress urinary incontinence. Though pelvic floor dysfunction is thought to more commonly affect women, 16% of men have been identified with pelvic floor dysfunction. Pelvic floor dysfunction and its multiple consequences, including urinary incontinence, is a concerning health issue becoming more evident as the population of advancing age individuals rises.
Себептер
Механикалық тұрғыдан алғанда, кіші таздың қабатының дисфункциясының себептері екі еселі: кіші таздың қабатындағы апертураның кеңеюі және кіші таздың қабатының pubococcygeal сызығынан төмен түсуі, сондай-ақ нақты органдардың түсуі, апертураға қатысты бағаланады.
Mechanistically, the causes of pelvic floor dysfunction are two fold: widening of the pelvic floor hiatus and descent of pelvic floor below the pubococcygeal line, with specific organ prolapse, graded relative to the hiatus.
Диагностика
[[Файл:Ректоцеле диаграммасы.png|thumb|Ректоцеле – бұл тік ішектің алдыңғы қабырғасының қынаптың артқы бөлігіне қарай иырылуы немесе кілегейлі қабырғаның шығыңқы болуы. [[Файл:Цистоцеле.png|thumb|Цистоцеле – бұл көкбез бен қынап арасындағы қабырғаның әлсіреуі. Жеке органдардың төмен түсуін бағалау кезінде тік ішек, көкбез және жатыр жеке-жеке қарастырылады. Тік ішектің төмен түсуі ректоцеле деп аталады, көкбездің қынаптың алдыңғы қабырғасы арқылы төмен түсуі цистоцеле деп аталады, ал жіңішке ішектің төмен түсуі энтероцеле деп аталады. Ультрадыбыс жеңіл қол жетімді және инвазивті емес; алайда, ол кейбір құрылымдарды қысып қоюы мүмкін, жоғары сапалы суреттер бере алмайды және кіші кезеңнің барлық түбін көруге қолданыла алмайды.
[[File:Rectocele Diagram. png|thumb|A rectocele is a bulge, or herniation, of the front wall of the rectum into the back of the vagina.[[File:Cystocele. png|thumb|A cystocele is when the wall between the bladder and the vagina weakens. When grading individual organ prolapse for severity, the rectum, bladder and uterus are individually assessed. Prolapse of the rectum is referred to as a rectocele, bladder prolapse through the anterior vaginal wall is called a cystocele, and prolapse of the small bowel is an enterocele. Ultrasound is easily accessible and noninvasive; however, it may compress certain structures, does not produce high quality images and cannot be used to visualize the entire pelvic floor.
Емдеу
Жазылмалы белдіктің дисфункциясын емдеуге бірнеше тәсіл бар, және көбінесе бірнеше тәсіл бірге қолданылады.
There are several approaches to treatment of pelvic floor dysfunction, and often several approaches are used in combination.
Физиотерапия
Жазылмалы белдіктің бұлшықеттерін (ЖББ) жаттықтыру жамбас түбінің әртүрлі дисфункцияларын емдеу үшін маңызды. Екі көп кездесетін мәселе – жатырдың төмен түсуі және несеп ұстамау, екеуі де бұлшықет әлсіздігінен туындайды. Жамбас түбі бұлшықеттерінің терапиясы несеп ұстамауды емдеудегі бірінші қадам болып табылады, сондықтан хирургия сияқты инвазивті процедуралардан бұрын қарастырылуы керек. Жамбас түбі бұлшықеттерін бақылау – жамбас түбінің дұрыс жұмыс істеуі үшін өте маңызды. Егер бұлшықеттерді бақылау мүмкін болмаса, жамбас түбін жаттықтыру сәтті болмайды. Жамбас түбі бұлшықеттерінің терапиясы, әртүрлі күшпен қайталама жиырылулар арқылы жамбас түбі бұлшықеттерін нығайтады. ЖББ жаттығулары, жыныстық функцияны жақсарту және оргазмға жету қабілетін арттыру арқылы әйелдердің жыныстық қанағаттануын да арттыра алады. Ерлерде ЖББ жаттығулары эрекцияны сақтауға көмектеседі. Сонымен қатар, іш бұлшықеттерін жаттықтыру жамбас түбі бұлшықеттерінің жұмысын жақсартатыны дәлелденген. Іш бұлшықеттерінің күшін және бақылауын арттыру арқылы, адам жамбас түбі бұлшықеттерін іш бұлшықеттерімен синхронды түрде белсендіруі оңайырақ болуы мүмкін. Көптеген физиотерапевтер жамбас түбі дисфункциясымен байланысты бұлшықет әлсіздігін жою үшін арнайы оқытылған және күш-қуатты жаттығулар арқылы жамбас түбі дисфункциясын тиімді емдей алады. Жалпы алғанда, физиотерапия жамбас түбі дисфункциясы бар адамдардың өмір сапасын айтарлықтай жақсарта алады, симптомдарды жеңілдету арқылы.
Pelvic floor muscle (PFM) training is vital for treating different types of pelvic floor dysfunction. Two common problems are uterine prolapse and urinary incontinence both of which stem from muscle weakness. Pelvic floor muscle therapy is the first line of treatment for urinary incontinence and thus should be considered before more invasive procedures such as surgery. Being able to control the pelvic floor muscles is vital for a well functioning pelvic floor. Without the ability to control the pelvic floor muscles, pelvic floor training cannot be done successfully. Pelvic floor muscle therapy strengthens the muscles of the pelvic floor through repeated contractions of varying strength. PFM training can also increase female sexual satisfaction by improving sexual function and the ability to orgasm. In men, PFM exercises can also help maintain a strong erection. In addition, abdominal muscle training has been shown to improve pelvic floor muscle function. By increasing abdominal muscle strength and control, a person may have an easier time activating the pelvic floor muscles in sync with the abdominal muscles. Many physiotherapists are specially trained to address the muscle weaknesses associated with pelvic floor dysfunction and can effectively treat pelvic floor dysfunction through strengthening exercises. Overall, physical therapy can significantly improve the quality of life of those with pelvic floor dysfunction by relieving symptoms.
Дәрі-дәрмектер
Өте белсенді несеп шығару жиілігін антимускариндік дәрілер мен бета-3 агонисттер класына жататын дәрілермен емдеуге болады. Антимускариндік дәрілер ең көп қолданылатын құрал, бірақ бета-3 агонисттерін жанама әсерлер немесе басқа себептерге байланысты антимускариндік дәрілерді қабылдай алмайтын адамдарға да қолдануға болады. Бұл емдеу операция жасағысы келмейтін немесе процедураның тәуекеліне байланысты операция жасай алмайтын адамдар үшін пайдалы. Кейбір пессарийлерде зәр ұстамауды емдеуге көмектесетін тұтқасы болады. Пессарийдің тиімді болуы үшін оны медициналық қызметкер орнатуы керек және мүмкіндігінше ыңғайлы болатын ең үлкен мөлшердегі құрылғы қолданылуы тиіс. Басқа құрылғылар биокері байланыс механизмдері арқылы ішкі жаттығулар жасау арқылы кіші кеңсе бұлшық еттерін жаттықтыруға көмектеседі.
Overactive bladder can be treated with medications, including those in the class of antimuscarinics and beta 3 agonists. Antimuscarinics are the most commonly used, however, beta 3 agonists can be used for those that are unable to take antimuscarinics due to side effects or other reasons. This treatment is useful for individuals who do not want to have surgery or are unable to have surgery due risk of the procedure. Some pessaries have a knob that can also treat urinary incontinence. To be effective, pessaries must be fit by a medical provider and the largest device that fits comfortably should be used. Other devices train the pelvic floor via internal exercises with biofeedback mechanisms.
Өмір салтын өзгерту
Жазылмалы белдіктің дисфункциясын емдеу, әсіресе несепті ұстамау белгісі, өте маңызды, бірақ алдын алу да маңызды. Пациенттерге көбінесе өмір салтын өзгертуге кеңес беріледі; дене салмағын азайту, стимуляторларды қолдануды шектеу, темекі тастау, күшті физикалық жаттығуларды шектеу, іш қатудың алдын алу және физикалық белсенділікті арттыру сияқты шаралар жамбас қуысы дисфункциясының алдын алуға көмектеседі. Пролапсқа қатысты әртүрлі емдеулер қолданылады. Цистоцелелер Берч колпосуспензиясы деп аталатын хирургиялық әдіспен емделеді, мақсаты – пролапс болған несеп жолын бекіту, соның нәтижесінде несеп-теріс қосылысы мен проксимальді несеп жолы жамбас қуысына орналасады. Жатырдың пролапсы гистерэктомия және жатырдың сакральды суспензиясымен емделеді. Энтероцелелерде пролапс болған кіші ішек жамбас қуысына көтеріледі және ректовагинальды фасция қайта жақындатылады. Ректоцелелерде, онда ректумның алдыңғы қабырғасы қынаптың артқы қабырғасына итеріледі, артқы колпоррафия, яғни қынап қабырғасын жөндеу қажет. Жамбас қуысы дисфункциясы көбінесе әйелдерде кездеседі, бірақ ерлерге көмектесудің дәлелденген әдістері де бар. Несепті ұстамауға себеп болатын жазылмалы белдіктің дисфункциясының ауыр жағдайларында, радикалды простатектомиядан кейін жамбас қуысы бұлшықеттерін жаттықтыру арқылы емдеу мүмкін.
Treatment for pelvic floor dysfunction, especially the symptom of urinary incontinence, is essential, but so is prevention. Patients are usually encouraged to change their lifestyles; interventions such as reducing body weight, limiting the use of stimulants, quitting smoking, limiting strenuous efforts, preventing constipation and increasing physical activity can help prevent pelvic floor dysfunction. There are various procedures used to address prolapse. Cystoceles are treated with a surgical procedure known as a Burch colposuspension, with the goal of suspending the prolapsed urethra so that the urethrovesical junction and proximal urethra are replaced in the pelvic cavity. Uterine prolapse is treated with hysterectomy and uterosacral suspension. With enteroceles, the prolapsed small bowel is elevated into the pelvis cavity and the rectovaginal fascia is reapproximated. Rectoceles, in which the anterior wall of the rectum protrudes into the posterior wall of the vagina, require posterior colporrhaphy, also known as repair of the vaginal wall. Though pelvic floor dysfunction is more common in women, there are also proven methods to assist men. In severe cases of pelvic floor dysfunction causing urinary incontinence, a radical prostatectomy followed by postoperative pelvic floor muscle therapy is an option.