Зәрдің еріксіз шығуы және түрлері

Кіріспе

Зәрдің бақылаусыз шығуы

Зәрдің бақылаусыз шығуы (ЗБШ), сондай-ақ еріксіз зәр шығару деп те аталады, кез келген бақылаусыз зәр шығуы. Бұл жиі кездесетін және мазасыздық тудыратын мәселе, ол өмір сапасына елеулі әсер етуі мүмкін. Бұл қарт адамдарға медициналық көмек көрсетуде маңызды мәселе ретінде анықталды. Энурез термині көбінесе балаларда, әсіресе түнгі энурез (төсекке зәр шығару) сияқты зәрді ұстамауды білдіреді. ЗБШ – стигматизацияланған медициналық жағдайдың мысалы, ол тиімді емдеуге кедергі келтіріп, мәселені одан да ушықтырады. Адамдар медициналық көмекке жүгінуден ұялуы мүмкін және басқалардан жасырып, белгіні өздігінен басқаруға тырысады. Ішкі ағзаларға жасалған операциялар, жүктілік, босандыру және менопауза – маңызды тәуекел факторлары. Зәрдің бақылаусыз шығуы көбінесе жасырын аурудың салдары болып табылады, бірақ медицина қызметкерлеріне жеткілікті түрде хабарланбайды. Зәрдің бақылаусыз шығуының төрт негізгі түрі бар:
* Гиперактивті көпіршік салдарынан туындаған жедел зәр шығару
* Зәр жолының сфинктерінің нашар жұмыс істеуі (ішкі сфинктер жеткіліксіздігі) немесе көпіршік мойнының немесе зәр жолының гипермобильділігі салдарынан туындаған стресстік зәр шығару
* Көпіршіктің нашар жирылуы немесе зәр жолының бітелуі салдарынан туындаған толып кету зәр шығару
* Жоғарыда аталған түрлердің әртүрлі ерекшеліктерін қамтитын аралас зәр шығару

Емдеуге ішкі ағзалардың бұлшық еттерін жаттықтыру, көпіршікті жаттықтыру, хирургиялық араласу және электрмен стимуляция кіреді. Дәрі-дәрмектердің тиімділігі шамалы және ұзақ мерзімді қауіпсіздігі белгісіз. Зәрдің бақылаусыз шығуы егде жастағы әйелдерде жиі кездеседі.

Себептер

Зәрді ұстамаудың себептері урологиялық және урологиялық емес болуы мүмкін. Урологиялық себептер көкбездің дисфункциясы немесе несеп жолы сфинктерінің нашарлауы ретінде жіктелуі мүмкін, оларға көкбездің жоғары белсенділігі, көкбездің серпімділігінің төмендеуі, несеп жолының жоғары қозғалғыштығы немесе ішкі сфинктердің жеткіліксіздігі кіруі мүмкін. Урологиялық емес себептерге инфекция, дәрі-дәрмектер, психологиялық факторлар, полиурия, гидроцефалия, ішек толысуы және қимыл-қозғалыс шектеулері жатуы мүмкін. Зәрді ұстамауға себеп болатын факторлар әдетте әр жынысқа тән, алайда, кейбір себептер ерлер мен әйелдерге ортақ.

Әйелдер

Әйелдерде несепті ұстамаудың ең көп таралған түрлері – стресс-инконтиненция және императивтік несепті ұстамау. Екі түрдің де белгілері бар әйелдерде несепті ұстамау "аралас" деп аталады. Менопаузадан кейін эстроген өндірісі төмендейді және кейбір әйелдерде уретра тіндері атрофияға ұшырайды, әлсіреп, жұқарады, бұл несепті ұстамаудың дамуына ықпал етуі мүмкін. Барлық әйелдердің шамамен 33%-ы босанғаннан кейін несепті ұстамаумен күреседі, ал вагинальді жолмен босанған әйелдер кесарево тілігімен босанған әйелдерге қарағанда несепті ұстамауға екі есе көбірек бейім. Стресс-инконтиненция жөтел, ұстану, күлу және ауыр зат көтеру сияқты іш қысымын арттыратын әрекеттер кезінде несептің аз мөлшерде ағуымен сипатталады. Бұл уретра сфинктерінің өзінің немесе оны қоршаған тіндердің зақымдануына байланысты толық жабыла алмай қалуынан болады. Сонымен қатар, жоғары қарқынды жаттығулар спорттық инконтиненцияның дамуына себеп болуы мүмкін. Императивтік несепті ұстамау – бұл детрузор бұлшық етінің тежелмейтін жиырылуынан туындайды, бұл жағдай гипербелсенділік синдромы деп аталады. Несепті ұстамаудың бұл түрі көбінесе егде жастағы әйелдерде кездеседі. Ол несептің көп мөлшерде ағуымен және дәретханаға уақтылы үлгеру үшін жеткіліксіз ескерту сезімімен сипатталады.

Ересектер

Организм зәрді – су мен бүйректер арқылы шығарылатын қалдықтарды – зәр қуығында сақтайды, ол үлпілдек тәрізді орган. Зәр қуығы зәр жолымен байланысады, ол зәрдің денеден шығу арнасы. Зәр ұстау және зәр шығару – зәр жолының жабылуы мен детрузор бұлшықетінің (зорғарының бұлшықеті) қызметі арасындағы тепе-теңдік. Зәр шығару кезінде зәр қуығы қабырғасындағы детрузор бұлшықеттері жиырылып, зәрді қуықтан зәр жолына итеріп шығарады. Сонымен қатар, зәр жолын айналатын сфинктер бұлшықеттері босаңсып, зәрдің денеден шығуына мүмкіндік береді. Зәр жолы сфинктері – зәр қуығының шығу тесігін жабатын бұлшықетті сақина, ол зәрдің денеден сыртқа шығуына кедергі жасайды. Зәр жолының қысымы әдетте зәр қуығының қысымынан жоғары болады, нәтижесінде зәр қуықта қалып, зәр ұстау сақталады. Зәр жолы кіші кеңсе бұлшықеттері мен тіндерімен демеліп тұрып, берік жабылады. Детрузор бұлшықеті, зәр жолы сфинктері, тіректі тіндер және жүйкелер арасындағы тепе-теңдіктің бұзылуы кез келген түрдегі зәр ұстамауға алып келуі мүмкін. Мысалы, стресстік зәр ұстамау көбінесе зәр жолы сфинктерінің жеткілікті жабылмауынан туындайды. Бұл сфинктердің өзіне, оны қолдайтын бұлшықеттерге немесе оған жүйке талдамдарына зақым келгеннен болуы мүмкін. Еркектерде бұл зақым көбінесе простата безіне жасалған операциядан немесе сәулеленуден кейін пайда болады. Құрсақ ішінің қысымы (жөтелгенде және тынышталғанда) әдетте зәр жолы мен зәр қуығына теңдей беріледі, қысым айырмасы өзгермейді, нәтижесінде зәр ұстау сақталады. Сфинктердің қабілетсіздігі кезінде қысымның артуы зәрді оған қарсы итеріп, зәр ұстамауға әкеледі. Тағы бір мысал – жедел зәр ұстамау. Бұл зәр ұстамау детрузор бұлшықетінің (зорғарының бұлшықеті) кенеттен күшті жиырылуымен байланысты, бұл зәрді шұғыл шығару сезіміне және адам уақытында дәретханаға жетпесе зәр ұстамауға алып келеді. Бұл синдром зорғарының жоғары белсенді синдромы деп аталады және ол детрузор бұлшықетінің дисфункциясымен байланысты.

The body stores urine — water and wastes removed by the kidneys — in the urinary bladder, a balloon like organ. The bladder connects to the urethra, the tube through which urine leaves the body. Continence and micturition involve a balance between urethral closure and detrusor muscle activity (the muscle of the bladder). During urination, detrusor muscles in the wall of the bladder contract, forcing urine out of the bladder and into the urethra. At the same time, sphincter muscles surrounding the urethra relax, letting urine pass out of the body. The urethral sphincter is the muscular ring that closes the outlet of the urinary bladder preventing urine to pass outside the body. Urethral pressure normally exceeds bladder pressure, resulting in urine remaining in the bladder, and maintaining continence. The urethra is supported by pelvic floor muscles and tissue, allowing it to close firmly. Any damage to this balance between the detrusor muscle, urethral sphincter, supportive tissue and nerves can lead to some type of incontinence
For example, stress urinary incontinence is usually a result of the incompetent closure of the urethral sphincter. This can be caused by damage to the sphincter itself, the muscles that support it, or nerves that supply it. In men, the damage usually happens after prostate surgery or radiation, The pressure inside the abdomen (from coughing and sneezing) is normally transmitted to both urethra and bladder equally, leaving the pressure difference unchanged, resulting in continence. When the sphincter is incompetent, this increase in pressure will push the urine against it, leading to incontinence. Another example is urge incontinence. This incontinence is associated with sudden forceful contractions of the detrusor muscle (bladder muscle), leading to an intense feeling of urination, and incontinence if the person does not reach the bathroom on time. The syndrome is known as overactive bladder syndrome, and it's related to dysfunction of the detrusor muscle.

Балалар

Зәр шығару, немесе зәр тастау – күрделі процесс. Несеп қуығы – іштің төменгі бөлігінде орналасқан, шар тәрізді бұлшықет. Несеп қуығы зәрді жинақтап, одан кейін зәр жолы арқылы шығарады, ал зәр жолы – зәрді организмнен сыртқа шығаратын канал. Осы процесті бақылауға жүйкелер, бұлшықеттер, омыртқа миы және ми қатысады. Несеп қуығы екі түрлі бұлшықеттен тұрады: детрусор және сфинктер. Детрусор – зәрді сақтайтын және босату үшін жиырылатын бұлшықетті қап. Несеп қуығының төменгі жағына немесе жанына орналасқан сфинктер – зәрді ұстап тұру үшін автоматты түрде жиырылатын дөңгелек бұлшықеттер тобы. Детрусор жиырылғанда, зәр жолына зәр кіруіне мүмкіндік бере отырып, сфинктер автоматты түрде босаңсайды. Несеп қуығының астындағы үшінші бұлшықеттер тобы (көк қуығының бұлшықеттері) зәрді ұстап қалу үшін жиырылады. Сәбидің несеп қуығы белгілі бір деңгейге дейін толады, содан кейін автоматты түрде жиырылып, босатылады. Бала өскен сайын жүйке жүйесі жетіледі. Баланың миы толған несеп қуығынан сигналдар ала бастайды және бала зәр тастауға қажетті уақыт пен орынды анықтағанша, несеп қуығын автоматты түрде босатпау үшін оған сигналдар жібере бастайды. Осы бақылау механизмінің бұзылуы инконтиненцияға алып келеді. Бұл бұзылудың себептері қарапайымнан күрделіге дейін болуы мүмкін.

Басқа түрлері

Функционалдық инконтиненция – адамның несеп тастау қажеттілігін сезінгенімен, дәретханаға үлкермейтін жағдай. Несеп шығару мөлшері көп болуы мүмкін. Функционалдық инконтиненцияның себептеріне шатасу, деменция, нашар көру, қимыл-қозғалыс немесе дене икемділігінің төмендеуі, депрессия немесе алаңдаушылық, алкогольдік мас болу салдарынан дәретханаға баруға құлшынбау жатады. Функционалдық инконтиненция кейде ешқандай биологиялық немесе медициналық мәселелер болмаған жағдайларда да пайда болуы мүмкін. Мысалы, адам несеп тастау қажеттігін сезсе де, жанында дәретхана болмауы немесе оған қол жеткізу қиын болуы мүмкін. Құрылымдық инконтиненция: Сирек жағдайларда құрылымдық ақаулар инконтиненцияға себеп болуы мүмкін, көбінесе балалық шақта анықталады (мысалы, эктопиялық уретер). Акушерлік және гинекологиялық жарақаттар немесе зақымданулар нәтижесінде пайда болатын фистулалар акушерлік фистулалар деп белгілі және инконтиненцияға әкелуі мүмкін. Бұл типтегі вагинальды фистулалардың ішінде ең көп кездесетіні – везиковагинальды фистула, ал сирек кездесетіні – уретеровагинальды фистула. Оларды анықтау қиын болуы мүмкін. Стандартты әдістерді қолданумен қатар, вагинограмма жасау немесе контрастты зат енгізу арқылы вагинальды қуысты радиологиялық зерттеу жүргізу қажет. Түнгі энурез – ұйықтаған кезде эпизодтық несеп ұстамау. Бұл жас балалар үшін қалыпты жағдай. Уақытша инконтиненция – жүкті әйелдерде жиі кездесетін, бірақ бала туғаннан кейін жоғалатын уақытша несеп ұстамау. Күлкі инконтиненциясы – күлкіге байланысты қабылданатын рефлекстік несеп шығару. Көбінесе балаларға әсер етеді. Қос инконтиненция. Ішек инконтиненциясы деп те аталатын нәжіс ұстамау да бар. Несеп және нәжіс ұстамау үшін жауапты бірдей бұлшықет тобы (levator ani) қатысқандықтан, несеп ұстамауы бар пациенттерде нәжіс ұстамау мүмкіндігі жоғары. Бұл кейде "қос инконтиненция" деп аталады. Дәреттен кейінгі тамшылау – несеп жолында қалған несептің дәреттен кейін ақырындап шығуы. Коиталдық инконтиненция (КИ) – жыныстық қатынас кезінде немесе оргазм кезінде несеп ағуы, ол жыныстық серіктеспен немесе мастурбация кезінде болуы мүмкін. Бұл белдік аймағының бұзылулары бар, жыныстық өмірге белсенді қатысатын әйелдердің 10-24%-ында кездеседі. Климактурия – оргазм кезінде несеп ұстамау. Бұл радикалды простатектомия салдарынан туындауы мүмкін.

Functional incontinence occurs when a person recognizes the need to urinate but cannot make it to the bathroom. The loss of urine may be large. There are several causes of functional incontinence including confusion, dementia, poor eyesight, mobility or dexterity, unwillingness to use the toilet because of depression or anxiety or inebriation due to alcohol. Functional incontinence can also occur in certain circumstances where no biological or medical problem is present. For example, a person may recognize the need to urinate but may be in a situation where there is no toilet nearby or access to a toilet is restricted. Structural incontinence: Rarely, structural problems can cause incontinence, usually diagnosed in childhood (for example, an ectopic ureter). Fistulas caused by obstetric and gynecologic trauma or injury are commonly known as obstetric fistulas and can lead to incontinence. These types of vaginal fistulas include, most commonly, vesicovaginal fistula and, more rarely, ureterovaginal fistula. These may be difficult to diagnose. The use of standard techniques along with a vaginogram or radiologically viewing the vaginal vault with instillation of contrast media. Nocturnal enuresis is episodic UI while asleep. It is normal in young children. Transient incontinence is temporary incontinence most often seen in pregnant women when it subsequently resolves after the birth of the child. Giggle incontinence is an involuntary response to laughter. It usually affects children. Double incontinence. There is also a related condition for defecation known as fecal incontinence. Due to involvement of the same muscle group (levator ani) in bladder and bowel continence, patients with urinary incontinence are more likely to have fecal incontinence in addition. This is sometimes termed "double incontinence". Post void dribbling is the phenomenon where urine remaining in the urethra after voiding the bladder slowly leaks out after urination. Coital incontinence (CI) is urinary leakage that occurs during either penetration or orgasm and can occur with a sexual partner or with masturbation. It has been reported to occur in 10% to 24% of sexually active women with pelvic floor disorders. Climacturia is urinary incontinence at the moment of orgasm. It can be a result of radical prostatectomy.

Скрининг

Әйелдерге жыл сайынғы скрининг Women's Preventive Services Initiative (WPSI) ұйымынан ұсынылады. Скрининг барысында оң нәтиже көрсеткен адамдарды олардың жағдайын емдеуге көмектесу үшін қосымша тексеруге бағыттау қажет. Скрининг сұрақтарында олар қандай белгілерді сезінгендері, белгілердің қаншалықты күшті екендігі және олардың күнделікті өмірге қалай әсер ететіні туралы сұралуы керек. 2018 жылға дейін жасалған зерттеулер әйелдердегі зәр ұстамауды анықтау скринингтерінің нәтижелерінде өзгеріс болмағанын көрсетті.

Менеджмент

Емдеу амалдарына консервативті емдеу, мінез-құлық терапиясы, қуық-ішек жаттығулары, кіші кеңсе бұлшықеттерін жаттығу, жинағыш құрылғылар (ерлерге арналған), инконтиненцияға арналған түзеткіш окклюдерлер (ерлерге арналған), дәрі-дәрмектер және хирургиялық араласулар кіреді. Жүкті емес әйелдерде несеп ұстамауды емдеу үшін фармакологиялық емес және фармакологиялық емдер тиімді болуы мүмкін. Уақыт бойынша несеп шығару және қуық-ішек жаттығулары – биокері байланыс қолданатын әдістер. Уақыт бойынша несеп шығаруда пациент несеп шығару және ағу туралы кесте толтырады. Кестедегі үлгілерге сүйене отырып, пациент әдеттегідей ағудан бұрын қуығын босатуды жоспарлай алады. Ауыр зат көтеруден аулақ болу және іш қатудың алдын алу несептің бақылаусыз шығуына көмектеседі. Темекі шегуді тоқтату да ұсынылады, себебі ол ерлер мен әйелдерде несеп ұстамаудың жақсаруымен байланысты. Артық салмақпен күресетін адамдарға несеп ұстамау симптомдарын жеңілдету үшін салмақ жоғалту да көмектеседі. Кіші кеңсе бұлшықеттері физиотерапевті пациенттермен бірге несеп ұстамауды тоқтатуға мүмкіндік беретін кіші кеңсе бұлшықеттерінің дисфункциясын анықтау және емдеу үшін жұмыс істейді. Олар бұлшықеттерді күшейтуге арналған жаттығулар, электростимуляция немесе биокері байланыс емдерін ұсынуы мүмкін. Кегель жаттығулары сияқты кіші кеңсе бұлшықеттерін жаттығу, стресс инконтиненциясымен ауыратын әйелдер үшін бірінші кезектегі емдеу болып табылады. Несепті ұстамау аралығын ұзартуға бағытталған, қуық-ішек жаттығулары деп аталатын әрекеттер, қысыммен несеп ұстамауы бар әйелдерде белсенді емдемеуге қарағанда тиімдірек және кіші кеңсе бұлшықеттерін жаттығу немесе электростимуляциямен ұқсас нәтижелер береді. Гиперактивті қуық синдромы бар әйелдерге арналған стандартты емдеумен бірге жиілігі төмен электрлік стимуляцияның пайдалы болуы мүмкін деген өте әлсіз дәлелдер бар, алайда биокері байланыс пен кіші кеңсе бұлшықеттерін жаттығудың рөлін қолдайтын дәлелдер өте әлсіз және биокері байланыс көмегі гиперактивті қуыққа арналған консервативті емдеумен бірге пайдалы емес екенін көрсетеді. Паула әдісін қолдану, іш бұлшықеттерін жаттығу, Пилатес, Тай-чи, тыныс алу жаттығулары, денеге ұстану жаттығулары және жалпы фитнес әдістерін қолдауға жеткілікті дәлелдер жоқ. Жинағыш жүйелер (ерлерге арналған) – пенис үстіне киілетін және зәрді аяққа киілетін зәр жинағышқа бағыттайтын қапшықтан тұрады. Бұл өнімдер әр түрлі материалдардан және әр түрлі өлшемдерден жасалады. Зерттеулер көрсеткендей, зәр жинағыштар және зәр қапшықтары сіңіргіш өнімдерге қарағанда артықшылықты иеленеді, әсіресе «күнделікті іс-әрекеттерге шектеулер» тұрғысынан. Барлық деңгейдегі несеп ұстамауға арналған шешімдер бар. Жинағыш жүйелердің артықшылықтары – олар жасырын, тері әрқашан құрғақ болады және оларды күндіз де, түнде де қолдануға ыңғайлы. Кемшіліктері – дұрыс орнату үшін өлшеу қажет, ал кейбір елдерде рецепт қажет. Сіңіргіш өнімдер (қалқандар, несеп ұстамауға арналған төсемдер, іш киім, қорғаныш іш киім, шұлық, бекіткіштер, ересектерге арналған бекіткіштер және іш киім) – несеп ұстамауды басқаруға арналған ең танымал өнімдер. Олар дәріханалар мен супермаркеттерде кеңінен сатылады. Оларды қолданудың артықшылығы – оларға медициналық мамандардың кеңесі қажет емес. Сіңіргіш өнімдердің кемшіліктері – олар көлемді болуы, ағуы мүмкін, иісі болуы және тұрақты ылғалданғандықтан теріге зақым келтіруі мүмкін. Аралық катетерлер – бір рет қолданылатын катетерлер, олар қуықты босату үшін енгізіледі, ал қуық бос болғаннан кейін олар алынып тасталады және тасталады. Аралық катетерлер негізінен несепті ұстауға (қуықты босатуға қабілетсіздік) қолданылады, бірақ кейбір адамдар үшін оларды несеп ұстамауды азайту немесе болдырмау үшін қолдануға болады. Бұл тек рецепт бойынша берілетін медициналық құралдар. Тұрақты катетерлер (фолилер деп те аталады) ауруханаларда немесе пайдаланушы жоғарыда аталған шешімдердің бірін өзі қолдана алмаса (мысалы, ауыр неврологиялық жарақат немесе нейродегенеративті ауру) жиі қолданылады. Бұл да рецепт бойынша ғана берілетін медициналық құралдар. Тұрақты катетер әдетте аяққа ілінетін немесе төсек жанына ілінетін зәр жинағышқа қосылады. Тұрақты катетерлерді медициналық қызметкер тұрақты түрде бақылау және ауыстырып отыру қажет. Тұрақты катетерлердің артықшылығы – зәр денеден алыстатылғандықтан тері құрғақ болады. Алайда, кемшілігі – тұрақты катетерлерді қолданғанда несеп жолдарының инфекциясына шағу жиі кездеседі. Қуық спазмдары және тұрақты катетерлерді ұзақ қолданумен байланысты басқа да проблемалар туындауы мүмкін. Пенис қысқышы (немесе пенис қысым құрылғысы) – зәр шығару жолын қысып, табиғи зәр шығару сфинктерінің жұмысын бұзуын өтеу үшін қолданылады, бұл қуықтан ағудың алдын алады. Бұл емдеу әдісі жеңіл немесе орташа несеп ұстамауына ғана қолайлы. Әйелдерге арналған қынаптық пессарийлер – қынапқа енгізілетін құрылғылар. Бұл құрылғы зәр шығару жолына тіреу береді, ол тікелей оның алдынан өтеді, оның жабылуын нығайтады.

Treatment options include conservative treatment, behavioral therapy, bladder retraining, pelvic floor therapy, collecting devices (for men), fixer occluder devices for incontinence (in men), medications, and surgery. Both nonpharmacological and pharmacological treatments may be effective for treating UI in non pregnant women. Time voiding while urinating and bladder training are techniques that use biofeedback. In time voiding, the patient fills in a chart of voiding and leaking. From the patterns that appear in the chart, the patient can plan to empty his or her bladder before he or she would otherwise leak. Avoiding heavy lifting and preventing constipation may help with uncontrollable urine leakage. Stopping smoking is also recommended as it is associated with improvements in urinary incontinence in men and women. Weight loss may also be helpful for people who are overweight to improve symptoms of incontinence. Pelvic floor physical therapists work with patients to identify and treat underlying pelvic muscle dysfunction that can cease urinary incontinence. They may recommend exercises to strengthen the muscles, electrostimulation, or biofeedback treatments. Exercising the muscles of the pelvis such as with Kegel exercises are a first line treatment for women with stress incontinence. Efforts to increase the time between urination, known as bladder training, is recommended in those with urge incontinence. They seem to be better than no active treatment in women with stress urinary incontinence, and have similar effects to training of pelvic floor muscles or electrostimulation. There is some very weak evidence that electrical stimulation that is low in frequency may be helpful in combination with other standard treatments for women with overactive bladder condition, however, the evidence supporting a role for biofeedback combined with pelvic floor muscle training is very weak and likely indicates that biofeedback assistance is not helpful when included with conservative treatments for overactive bladder. Evidence was insufficient to support the use of Paula method, abdominal muscle training, Pilates, Tai chi, breathing exercises, postural training, and generalized fitness. Collecting systems (for men) – consists of a sheath worn over the penis funneling the urine into a urine bag worn on the leg. These products come in a variety of materials and sizes for individual fit. Studies show that urisheaths and urine bags are preferred over absorbent products – in particular when it comes to 'limitations to daily activities'. Solutions exist for all levels of incontinence. Advantages with collecting systems are that they are discreet, the skin stays dry all the time, and they are convenient to use both day and night. Disadvantages are that it is necessary to get measured to ensure proper fit, and in some countries, a prescription is needed. Absorbent products (include shields, incontinence pads, undergarments, protective underwear, briefs, diapers, adult diapers and underpants) are the best known product types to manage incontinence. They are widely available in pharmacies and supermarkets. The advantages of using these are that they barely need any fitting or introduction by a healthcare specialist. The disadvantages with absorbent products are that they can be bulky, leak, have odors and can cause skin breakdown due to the constant dampness. Intermittent catheters are single use catheters that are inserted into the bladder to empty it, and once the bladder is empty they are removed and discarded. Intermittent catheters are primarily used for urinary retention (inability to empty the bladder), but for some people they can be used to reduce or avoid incontinence. These are prescription only medical devices. Indwelling catheters (also known as foleys) are often used in hospital settings, or if the user is not able to handle any of the above solutions himself/herself (e. g. severe neurologic injury or neurodegenerative disease). These are also prescription only medical devices. The indwelling catheter is typically connected to a urine bag that can be worn on the leg or hung on the side of the bed. Indwelling catheters need to be monitored and changed on a regular basis by a healthcare professional. The advantage of indwelling catheters is that because the urine is funneled away from the body, the skin remains dry. However, the disadvantage is that it is very common to incur urinary tract infections when using indwelling catheters. Bladder spasms and other problems can also occur with long term use of indwelling catheters. Penis clamp (or penis compression device), which is applied to compress the urethra to compensate for the malfunctioning of the natural urinary sphincter, preventing leakage from the bladder. This management solution is only suitable for light or moderate incontinence. Vaginal pessaries for women are devices inserted into the vagina. This device provides support to the urethra which passes right in front of it, allowing it to close more firmly.

Дәрі-дәрмектер

Зәр ұстау қабілетінің жоғалуын емдеу үшін бірнеше дәрілер бар, олардың ішінде: фезотеродин, тольтеродин және оксибутинин. Бұл дәрілер несеп көпіршігіндегі тегіс бұлшық еттерін босаңсытады. Осы дәрілердің кейбіреуі шамалы пайда әкелсе де, жанама әсерлеріне қатысты алаңдаушылықтар бар.

Хирургиялық операция

Оңтайлы консервативті емге қарамастан, әйелдер мен ерлерде тұрақты түрде несеп ұстамайтын жағдай туса, хирургиялық араласуға мүмкіндік бар. Хирургия стресстік немесе толып кету инконтиненциясын емдеуге көмектесе алады. Вагинальды торлы имплантаттар мен несептік жолдың көк шұңқырына орнатылатын құрылғылардың қолданылуы, вагинальды эрозия сияқты ауыр және жағымсыз салдарының қаупіне байланысты даулы мәселе болып табылады. 2012 жылы АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы вагинальды торлы имплантаттарды жоғары тәуекелді құрылғы ретінде жіктеді. Уродинамикалық тестілеулер, қуық қысылының хирургиялық қалпына келтіруінің моторлық инконтиненцияны емдеуге көмектесетінін көрсетеді. Традициялық субретральді құрылғыларды орнату операциялары, ашық құрсақ арқылы жасалатын ретропубикалық колпосуспензиядан сәл жақсырақ, бірақ әйелдерде несеп ұстамауды азайтуда ортаңғы уретральді құрылғыларды орнату операцияларынан сәл тиімдірек. Дегенмен, дәстүрлі субретральді құрылғыларды орнату операцияларының қайсысы басқаларынан жақсы екені әлі нақты белгілі емес. Сол сияқты, әйелдерде несеп ұстамау кезінде бір тіліс арқылы жасалатын операциялардың тиімділігі мен қауіпсіздігі туралы ұзақ мерзімді деректер жеткіліксіз. Традициялық субретральді құрылғылар, минималды инвазивті құрылғыларға қарағанда хирургиялық асқынулардың жоғары тәуекеліне ие болуы мүмкін, бірақ басқа операция түрлерімен салыстырғанда асқынулардың тәуекелі әлі белгісіз. Традициялық субретральді құрылғылар, ашық құрсақ арқылы жасалатын ретропубикалық суспензияға қарағанда асқынулардың жоғары тәуекеліне ие болуы мүмкін. Еуропалық урология қауымдастығы, простата операциясынан кейін еркектердегі стресстік несеп ұстамауды хирургиялық емдеудегі алтын стандарт ретінде жасанды несеп сфинктерін қарастырады.

Эпидемиология

Әлемде 60 жастан асқан халықтың 35%-ға дейін несеп ұстамаумен күреседі деп есептеледі. 2014 жылы АҚШ-та өз үйлерінде немесе пәтерлерінде тұратын 65 жастан асқан адамдардың 30%-дан 40%-ы несеп ағуынан зардап шекті. АҚШ-тағы егде жастағы адамдардың 24%-ы орташа немесе ауыр несеп ұстамау синдромымен ауырады, оған медициналық ем қажет. Несепті бақылаудағы проблемалар семіздік және диабет сияқты көптеген денсаулық мәселелерінің көбеюімен байланысты екені анықталды. Несепті бақылаудағы қиындықтар депрессияның жоғары деңгейіне және физикалық белсенділіктің шектелуіне алып келеді. Несеп ұстамау – бұл жеке тұлғалар үшін де, денсаулық сақтау жүйесі мен қарттар үйлері үшін де қымбатқа түсетін жағдай. Несеп ұстамауға байланысты жарақаттар көмекші тұрғын үйлерге және күтім үйлеріне түсудің негізгі себептерінің бірі болып табылады. 1997 жылы күтім үйлеріне түскендердің 50%-дан астамы несеп ұстамаумен байланысты мәселелерге тап болды.

Әйелдер

Жүкті емес әйелдердің шамамен 17%-ы несеп ұстамаумен күреседі, ең көп кездесетін түрлері – стресстік, жедел және аралас түрлері. Несеп шығаруға қатысты белгілер барлық жастағы әйелдерге әсер етеді. Дегенмен, несепке қатысты мәселелер егде жастағы әйелдерде жиірек кездеседі. 60 жастан асқан әйелдердің несеп ұстамау қаупі ерлерге қарағанда екі есе жоғары; 60 жастан асқан әйелдердің үштен бірі несеп шығаруды бақылауда қиындықтарға тап болады деп есептеледі.

Ерлер

Ерлер әйелдерге қарағанда сирек несеп ұстамайды, және бұл айырмашылық ерлердің несеп жолдарының құрылысымен түсіндіріледі. Простата рагына ем жасағаннан кейін стресс инконтиненциясы жиі кездеседі. Несеп ұстамау көбінесе егде жастағы ерлерде жас ерлерге қарағанда көптеп кездеседі, бірақ ол кез келген жаста басталуы мүмкін. 2007 жылғы бағалаулар бойынша, 60 жастан асқан ерлердің 17 пайызы, АҚШ-та шамамен 600 000 ер адам, несеп ұстамау мәселесімен күрескен, және бұл көрсеткіш жас өскен сайын артады.

Балалар

5 жастан кейін ұстамау жағдайлары азаяды: 5 жастағы балалардың 10 пайызы, 10 жастағы балалардың 5 пайызы және 18 жастағы балалардың 1 пайызы ұстамау эпизодтарын басынан өткізеді. Қыздарда ұлдарға қарағанда екі есе көп кездеседі.

Тарих

Зәр ұстамауды қондырғылармен шешу туралы ең алғашқы медициналық кітапта, Еберс папирусында (б.з.д. 1500 ж.) айтылған. Тарихи тұрғыдан алғанда, Батыс мәдениетінде зәр ұстамау туралы әңгімелесуге тыйым салынған. Алайда, 1980 жылдары Кимберли Кларк актриса Джун Эллисонды өкіл етіп, ересектерге арналған бекіткіштерді белсенді түрде сатуға кіріскен кезде бұл жағдай өзгерді. Эллисон бастапқыда қатысуға тартынды, бірақ зәр ұстамаумен ауыратын анасы, оның табысты мансабын ескере отырып, бұл оның міндеті екеніне көндірді. Бұл өнім сәтті болды.

Заң

2011 жылы Миссури штатының батыс округінің федералды соты Hiltibran және басқалар мен Levy және басқалар ісі бойынша шешім шығарды. Бұл шешімге сәйкес, Миссури штаты Medicaid қаражатымен сатып алынған инконтиненцияға арналған бейімдемелерді, оларсыз медициналық мекемеге жатқызылатын ересектерге беруге міндетті.