Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Юпитер және Сатурн планеталарының қосылуы
Conjunction of the planets Jupiter and Saturn
Ұлы қосылу – Юпитер және Сатурн планеталарының аспанда ең жақын орналасуы. Ұлы қосылулар шамамен 20 жылда бір рет болады, осы кезде Юпитер өз орбитасында Сатурнды "жетеді". Бұл планеталардың арасындағы ең сирек кездесетін құбылыс болғандықтан, олар "ұлы" деп аталады (яғни Уран мен Нептун ескерілмейді). Планеталар арасындағы қашықтық қосылудан қосылуға өзгереді, көптеген жағдайларда 0,5-1,3 градусқа (30-78 доғалық минут, немесе толық айдың енінен 1-2,5 есе) жетеді. Өте жақын қосылулар әлдеқайда сирек болады (бірақ максималды 1,3° ішкі планеталар стандарты бойынша жақын): 10 доғалық минуттан аз айырмашылық 1200 жылдан бері тек төрт рет тіркелді, соңғысы 2020 жылы болды. Бұл құбылыс Пьер д’Айли және басқа да ғалымдар еңбектерінде, сондай-ақ Данте, Лопе де Вега және Шекспир сияқты авторлардың танымал және әдеби шығармаларында кездеседі. Еуропада осыған қызығушылықтың тууы араб мәтіндерін, әсіресе Альбумасардың қосылулар туралы кітабын аударумен байланысты. Бірнеше планетаның жиналуы одан да маңызды деп есептелді. Қытайлықтар б.з.д. 1953 жылы барлық бес планетаның жиналғанын есте сақтайды, ал б.з.д. 1576 жылы Венерадан басқа барлық планеталар, ал б.з.д. 1059 жылы барлық бес планета жиналған. Бұл оқиғалар қытайлықтардың ойынша, алғашқы үш тарихи династия – Ся, Шан және Чжоу династияларының құрылуымен байланысты. 377,8 жылдық (19 ұлы қосылу аралығы) және 516,4 жылдық (26 ұлы қосылу аралығы) интервалдар Марсты шамамен сол позицияға қайтарады. 516 жылдық кезеңнің қайталануы 1524 жылы Еуропадағы Радикалды реформация кезінде жаман ниетті деп есептелген планеталардың жиналуына және 2040 жылдың қыркүйегінде болады деп күтілетін жиналуға әкеледі, онда бес планета 7 градустан аз бойлық аралығында болады.
A great conjunction is a conjunction of the planets Jupiter and Saturn, when the two planets appear closest together in the sky. Great conjunctions occur approximately every 20 years when Jupiter "overtakes" Saturn in its orbit. They are named "great" for being by far the rarest of the conjunctions between naked eye planets (i. e. excluding Uranus and Neptune). The spacing between the planets varies from conjunction to conjunction with most events being 0.5 to 1.3 degrees (30 to 78 arcminutes, or 1 to 2.5 times the width of a full moon). Very close conjunctions happen much less frequently (though the maximum of 1.3° is still close by inner planet standards): separations of less than 10 arcminutes have only happened four times since 1200, most recently in 2020. and Pierre d'Ailly, and they are mentioned in popular and literary works by authors such as Dante Lope de Vega and Shakespeare. This interest is traced back in Europe to translations of Arabic texts, especially Albumasar's book on conjunctions. Clusterings of several planets were considered even more significant. The Chinese apparently remembered the clustering of all five planets in 1953 BC, and noted the clustering of all but Venus in 1576 BC and of all five in 1059 BC. These were connected in Chinese thought to the founding of the first three historical dynasties, the Xia dynasty, the Shang dynasty, and the Zhou dynasty. The intervals involved, of 377.8 years (19 great conjunction intervals) and 516.4 years (26 great conjunction intervals) bring Mars back to approximately the same position. Further repeats of the 516 year period lead to the clustering in AD 1524, considered ominous in Europe at the time of the Radical Reformation, and the upcoming clustering of September 2040, which will involve all five planets again, in a longitude span of less than 7°.
1563 жыл
Краков академиясының астрономдары (Ян Мусцениус, Станислав Якобюс, Николай Шадэк, Пётр Пробосковиче және басқалар) 1563 жылғы үлкен қосылуды Альфонсиндік кестелерді (жерорталық модельге негізделген) Прутендік кестелермен (Коперниктің күнорталық моделіне негізделген) салыстыру үшін байқады. Прутендік кестеде астрономдар Юпитер мен Сатурнның бір-біріне тым жақын екенін анықтады, тіпті Юпитер Сатурнды жауып кетті (25 тамыз 1563 жылы бұрыштық арақашықтық 6,8 минутты құрады).
The astronomers from the Cracow Academy (Jan Muscenius, Stanisław Jakobejusz, Nicolaus Schadeck, Petrus Probosczowicze, and others) observed the great conjunction of 1563 to compare Alfonsine tables (based on a geocentric model) with the Prutenic Tables (based on Copernican heliocentrism). In the Prutenic Tables the astronomers found Jupiter and Saturn so close to each other that Jupiter covered Saturn (actual angular separation was 6.8 minutes on 25 August 1563
2020 жыл
2020 жылғы ұлы тұтасу 1623 жылдан бері ең жақын болды. Ол гелиоцентрлік тұтасудан жеті апта кейін, Юпитер мен Сатурн бірдей гелиоцентрлік бойлықты бөліскен кезде орын алды. Ең жақын арақашықтық 21 желтоқсанда 18:20 UTC-де тіркелді. Ең жақын келген сәтте екі планета да қалыс көзбен екі жұлдыз сияқты көрінді. Бұл тұтасу көптеген бұқаралық ақпарат құралдарының назарын өзіне тартты, жаңалықтар оны Рождествоға жақын болғандықтан және ұлы тұтасудың библиялық Бетлехем жұлдызының болжамды түсіндірмелерінің бірі екендігінен "Рождество жұлдызы" деп атады.
The great conjunction of 2020 was the closest since 1623 It occurred seven weeks after the heliocentric conjunction, when Jupiter and Saturn shared the same heliocentric longitude. The closest separation occurred on 21 December at 18:20 UTC, During the closest approach, both planets appeared to be a binary object to the naked eye. The conjunction attracted considerable media attention, with news sources calling it the "Christmas Star" due to the proximity of the date of the conjunction to Christmas, and for a great conjunction being one of the hypothesized explanations for the biblical Star of Bethlehem.
7541 - тің
Үш рет қосылудан өзге, 7541 жылғы үлкен қосылуда екі затты жабу күтілуде: 16 ақпанда жартылай, ал 17 маусымда толық.
As well as being a triple conjunction, the great conjunction of 7541 is expected to feature two occultations: one partial on 16 February, and one total on 17 June.