Мұнайдан алынған еріткіш сұйықтығы

Кіріспе

Мұнайдан алынған мөлдір, түссіз сұйықтық.

Ақ спирт (Аустралия, Ұлыбритания және Ирландия) немесе минералды спирттер (АҚШ, Канада), сондай-ақ минералды терпентин (Аустралия/Жаңа Зеландия), терпентиннің орнына қолданылатын спирт және мұнай спирттері деп те аталады. Бұл мұнайдан алынған мөлдір сұйықтық, бояу өнеркәсібінде кең таралған органикалық еріткіш ретінде қолданылады. Ақ спирттің нақты түрлері үшін де терминдер бар, олардың ішінде Стоддард еріткіші және еріткіш нафта (мұнай) бар. Ақ спирт көбінесе бояуды сұйылту үшін немесе оның құрамында қолданылады, бірақ бояуды сұйылту – еріткіштердің кеңірек санаты. Иісі жоқ минералды спирттер (OMS) құрамындағы улы ароматты қосылыстарды кетіру үшін тазартылып, майлы бояу сияқты қолдануларға ұсынылады. Ақ спирт – алифатикалық, тізбекті немесе алициклді С7-С12 көмірсутектерінің қоспасы, ол суда ерімейді және экстракциялық еріткіш, тазалау еріткіші, майсыздандыру еріткіші ретінде, сондай-ақ аэрозольдерде, бояуларда, ағаш консерванттарында, лактарда, жылтыратқыштарда және асфальт өнімдерінде еріткіш ретінде қолданылады. Батыс Еуропадағы ақ спирттің жалпы тұтынымының 60% бояулар мен лактарға жұмсалады. Әрбір түрі үш сападан тұрады: төмен балқыма нүктелі, қалыпты және жоғары балқыма нүктелі (балқыма нүктесі – шалу температурасы). Сапасы бастапқы материал ретінде қолданылған шикі мұнайдың және дистилляциялау жағдайларының нәтижесінде анықталады. 1924 жылы Атлантадағы құрғақ тазалаушы В.Дж. Стоддард пен Меллон индустриалдық зерттеу институтының Ллойд Е. Джексон бұрын қолданылып келген мұнай еріткіштерінен гөрі аз тұтанғыш мұнайға негізделген құрғақ тазалау еріткішін жасады. Құрғақ тазалаушылар 1928 жылы осы еңбектің нәтижесін қолдана бастады, ол көп ұзамай АҚШ-та 1950 жылдардың соңына дейін басым құрғақ тазалау еріткішіне айналды. Терпентиннің орнына қолданылатын спирт әдетте стандартқа сәйкес жасалмайды және стандартқа сәйкес жасалған ақ спиртке қарағанда компоненттерінің ауқымы кең болуы мүмкін (Ұлыбританияда – британдық BS 245 стандарты, Германияда – DIN 51632). Терпентиннің орнына қолданылатын спиртті жалпы тазалау үшін қолдануға болады, бірақ бояуды сұйылту үшін ұсынылмайды, себебі оның аз ұшқыш компоненттері кебу уақытына кері әсер етуі мүмкін. Оны қылшақтарды тазалау үшін қолданса, оның ауыр компоненттері майлы қалдықтарды қалдыруы мүмкін.

White spirit (AU, UK and Ireland) or mineral spirits (US, Canada), also known as mineral turpentine (AU/NZ), turpentine substitute, and petroleum spirits, is a petroleum derived clear liquid used as a common organic solvent in painting. There are also terms for specific kinds of white spirit, including Stoddard solvent and solvent naphtha (petroleum). White spirit is often used as a paint thinner, or as a component thereof, though paint thinner is a broader category of solvent. Odorless mineral spirits (OMS) have been refined to remove the more toxic aromatic compounds, and are recommended for applications such as oil painting. A mixture of aliphatic, open chain or alicyclic C7 to C12 hydrocarbons, white spirit is insoluble in water and is used as an extraction solvent, as a cleaning solvent, as a degreasing solvent and as a solvent in aerosols, paints, wood preservatives, lacquers, varnishes, and asphalt products. In western Europe about 60% of the total white spirit consumption is used in paints, lacquers and varnishes. Each type comprises three grades: low flash grade, regular grade, and high flash grade (flash refers to flash point). The grade is determined by the crude oil used as the starting material and the conditions of distillation. developed in 1924 by Atlanta dry cleaner W. J. Stoddard and Lloyd E. Jackson of the Mellon Institute of Industrial Research as a less flammable petroleum based dry cleaning solvent than the petroleum solvents then in use. Dry cleaners began using the result of their work in 1928 and it soon became the predominant dry cleaning solvent in the United States, until the late 1950s. Turpentine substitute is generally not made to a standard and can have a wider range of components than products marketed as white spirit, which is made to a standard (in the UK, British Standard BS 245, in Germany, DIN 51632). Turpentine substitute can be used for general cleaning but is not recommended for paint thinning as it may adversely affect drying times due to the less volatile components; while it may be used for brush cleaning its heavier components may leave an oily residue.

Тасымалданатын пештер

Ақ спирт тасымалданатын пештерде керосинге балама ретінде қолданылғанымен, мұны істемеуге кеңес береміз, себебі ақ спирттің әдеттегі сапалары керосинге қарағанда төмен тұтанғыш температураға ие. Оны бензинге ұқсас, әлдеқайда ұшқынды отын – ақ газға балама ретінде қолдануға болмайды.

Уыттылық

Ақ спирт негізінен тітіркендіргіш зат ретінде жіктеледі. Оның буын жұту, теріге тию және ауыз арқылы жұту жолдарымен жедел уыттылығы төмен. Дегенмен, жедел әсер ету орталық нерв жүйесінің әлсіреуіне алып келуі мүмкін, нәтижесінде координацияның жоғалуы және реакцияның баяулауы байқалады. Жабық кеңістікте өте жоғары концентрацияға ұшырау жалпы наркотикалық әсерге (ұйқылылық, бас айналу, құсу, т.б.) әкелуі мүмкін және соңында есінен тануға соқтыруы мүмкін. Ауызға жұту аспирация қаупін тудырады. Ұзақ уақыт бойы теріге қайталап немесе үнемі әсер ету қатты тітіркендіргіш дерматитке, сондай-ақ контактты дерматитке әкелуі мүмкін.