Кіріспе

Жартылай автоматты пістолет – атыс қаруы.

Intratec TEC 9, TEC DC9, KG 99 және AB 10 – кері импульстік механизммен жұмыс істейтін жартылай автоматты пістолеттердің бір топтамасы. Олар швед қару-жарақ өндіруші Interdynamic AB компаниясының американдық еншілес компаниясы Intratec тарапынан әзірленген. 1984 жылы таныстырылған TEC 9 арзан құйылған полимерлерден және штампталған және фрезерленген болат бөлшектерден жасалған. Пістолеттің қарапайым конструкциясы оны жөндеуге және модификациялауға оңай мүмкіндік берді. Ол коммерциялық сәттілікке жетті, 250 000-нан астам сатылды. AK-47-нің үшінші дүние елдеріндегі жағымсыз репутациясы сияқты, TEC 9 американдық поп-мәдениетте 1990 жылдары ұйымдасқан қылмыс пен топтық оқ жарысуларымен, сондай-ақ жаппай оқ жарысулармен байланысты болды. Ол ең белгілісі 101 Калифорния көшесіндегі оқ жарысы және Колумбайн орта мектебіндегі қырғын кезінде қолданылды.

Тарих

Interdynamic AB, швециялық атыс қаруын өндіруші компания, Interdynamic MP 9 құралын жасады. Бұл құрал әскери мақсаттар үшін Carl Gustav M/45 негізінде құрылған, арзан 9 мм автоматтарыш ретінде жоспарланған еді. Атыс қаруы бастапқыда Оңтүстік Африканың апартеид үкіметі қабылдауы тиіс болған, бірақ қабылданбады және басқа елдерге жіберілді. Соңында Interdynamic мемлекеттік сатып алушы таба алмады. Осының салдарынан, жетекші дизайнер Джордж Келлгрен бұл қаруды АҚШ-тың ішкі нарығына ашық ұңғылы жартылай автоматты тапанша ретінде әкелді. 1934 жылғы Ұлттық атыс қарулары заңына сәйкес, оның жиналмалы қолсаптары мен тік алдыңғы тұтқасы алынып, Interdynamic USA еншілес брендімен сатылды. Дегенмен, бұл конструкцияны автоматты қаруға оңай түрлендіруге болады деп есептелді. Осы себепті, Алкоголь, темекі, атыс қарулары және жарылғыш заттар бюросы (ATF) Interdynamic USA-ны қаруды жабық ұңғылы жүйеге қайта жасауға мәжбүр етті, оны автоматты қаруға түрлендіру қиын болды. Бұл нұсқа KG 99 деп аталды және ол танымал «Miami Vice» телешоуында жиі пайда болған кезде танымал болды, онда ол заңды түрде толық автоматты түрге түрлендірілді. KG 9 және KG 99 құралдарындағы жоғарғы түтік ашық, онда ұңғы, кері серіппелер және буферлік пластина пластик/полимерден жасалған төменгі қаңқамен бекітілген. Бұл конструкция тек 9 мм оқтарды қолдануға мүмкіндік береді, ал салмағы ауыр оқтар немесе күшті оқтар қолданылса, пластикалық төменгі қабылдағыш бұзылып немесе жарылып, қаруды қолдануға жарамсыз етеді. Кейінірек шыққан TEC 9 және AB 10 нұсқаларында артқы жағында бұрандалы жоғарғы түтік және ұңғыны, кері серіппені және буферлік пластинаны төменгі қабылдағыштан алынған кезде де ұстап тұруға арналған бұрандалы қақпақ болды, бұл күшті оқтарды қолданғанда төменгі қабылдағыштың бұзылуын болдырмады.

Абырой және заңнама

1989 жылы Кливленд мектебіндегі атқышудан кейін TEC 9 Калифорния штатының тыйым салынған қарулар тізіміне енгізілді. Осыған орай, Intratec компаниясы 1990 жылдан 1994 жылға дейін TEC 9 үлгісінің бір түрін TEC DC9 деп қайта атады (DC – «Калифорния үшін жасалған» деген мағынаны білдіреді). TEC 9 мен кейінгі TEC DC9 арасындағы ең айқын сыртқы айырмашылық – қаптаманы ұстауға арналған сақиналардың орны қаптама тұтқасымен бірге қарудың жанынан, арт жағындағы алынып тасталатын металл тіреуішке жылжытылды. 1993 жылы бұл қару 101 Калифорния көшесіндегі атқышуға қатысқандығынан кейін тағы да дау тудырды. Сол жылы Калифорния штаты 1989 жылғы Роберти-Рустың Шабуылдық қаруларды бақылау заңына (AWCA) түзетулер енгізді, ол 2000 жылдың қаңтарынан бастап, ұңғылы муфтасы (barrel shroud) сияқты ерекшеліктері бар қолқышақтарға тыйым салды. 1990 жылдары TEC 9 американдық көшелік топтар мен ұйымдасқан қылмыстық синдикаттардың арасында да танымал болды, олар қарудың үлкен сыйымдылығы бар 32 оқтың журналдарына және төмен бағасына қызығушылық танытты. TEC 9 1985 жылдан 1994 жылға дейін өндірілді, осы жылы модель және TEC DC9 түрлері АҚШ-та ұлттық деңгейде тыйым салынды, бұл қазір күші жойылған 1994 жылғы Федералдық Шабуылдық қаруларға тыйым салу (AWB) бойынша тыйым салынған 19 қарудың ішінде болды. Бұл тыйым Intratec компаниясын өндірісті тоқтатуға және жаңа модельді ұсынуға мәжбүр етті. Келесі жылы Intratec AB 10 («AB» – «Тыйымнан кейін») моделін ұсынды, ол TEC 9 Mini болды, бірақ ұңғылы муфтасы (threaded muzzle/barrel shroud) болған жоқ және 20 немесе 32 оқтың журналдарының орнына 10 оқтың журналымен сатылды. Дегенмен, AB 10 тыйым салынғанға дейінгі TEC 9 модельдерінің үлкен сыйымдылығы бар журналдарын қабылдады, оларды пайдаланушылар стандартты журналдың орнына жиі сатып алатын. 1999 жылы TEC DC9 Mini Колумбайн орта мектебіндегі атқышудың кінәлілерінің бірі Дилан Клеболд тарапынан қолданылды, ол оны өз өмірін өзіне қол жету үшін пайдаланды. 1994 жылы TEC 9 Вашингтондағы Генри Дейли ғимаратындағы атқышуда күдікпен айыпталған Бенни Ли Лоусон қолданды, нәтижесінде екі ФБР агенті, бір полицей қызметкері қаза тапты, ал тағы бір ФБР агенті мен азамат жараланды, содан кейін Лоусон өз өмірін өзіне қол жеткізді. TEC 9 1990 жылы Нэшвилл, Теннесси штатындағы Вест-Энд синагогына жасалған шабуылда Ку-клукс-кланының Ұлы магистрі Леонард Уильям Армстронг тарапынан да қолданылды. 2001 жылы Калифорния Жоғарғы соты Intratec компаниясының 1993 жылғы 101 Калифорния көшесіндегі шабуылға жауапты емес екенін шешті, сондай-ақ сол жылы Intratec таратылды және AB 10 моделінің өндірісі тоқтатылды. 2004 жылдан бері қолданылған қарулар нарығында және федералдық деңгейде заңды болғанымен, TEC 9 және оның ұқсас түрлері Калифорния, Нью-Йорк, Нью-Джерси және Мэриленд сияқты АҚШ-тың бірнеше штаттарында, көбінесе атымен тыйым салынған.

Еуропадағы заңсыз жасалған көшірме

2017 жылы Еуропада заңсыз жасалған 9 мм-лік автоматтары тәркіленді. Бұл қарулар қолдан жасалғандықтан (Intratec компаниясымен әзірленбеген) болғанымен, олар "Intratec TEC 9" деп белгіленген, мұның қарудың көшедегі құнын арттыру мақсатында жасалғаны болжануда.