Кіріспе

Американдық биофизик, нейробиолог және кәсіпкер Родерик Маккиннон (1956 жылдың 19 ақпанында туған) – американдық биофизик, нейробиолог және кәсіпкер. Ол Рокфеллер университетінде молекулалық нейробиология және биофизика профессоры. 2003 жылы Питер Агремен бірге иондық каналдардың құрылымы мен жұмыс істеу механизмі жөніндегі еңбектері үшін Нобель сыйлығының лауреаты атанды.

Ерте өмір және білім

Маккиннон Массачусетс штатының Берлингтон қаласында дүниеге келді және бастапқыда Массачусетс Бостон университетінде оқыды. Бір жылдан кейін Маккиннон Брандейс университетіне ауысты, онда 1978 жылы биохимия мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Кристофер Миллердің зертханасындағы дипломдық жұмысы үшін ол жасуша мембранасы арқылы кальцийдің тасымалдануын зерттеді. Брандейсте Маккиннон болашақ әйелі және әріптесі Элис Лимен танысты. Брандейс университетінен бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Маккиннон Тэфтс университетінің медицина факультетіне түсті, онда ол шаян уынан алынған нақты бір токсинмен калий арнасының өзара әрекеттесуін зерттеді, сондай-ақ ақуызды тазарту әдістерімен және рентгендік кристаллографиямен танысты. 1996 жылы ол Рокфеллер университетіне профессор және Молекулалық нейробиология және биофизика зертханасының меңгерушісі болып келді, онда калий арнасының құрылымын зерттеуді бастады. Бұл арналар жүйке жүйесі мен жүрек үшін өте маңызды және калий иондарының жасушалық мембранадан өтуіне жағдай жасайды.

Ғылыми еңбектері

Калий арналары күрт қайшы сияқты әрекет етеді: олар калий иондарының өтуіне мүмкіндік береді, бірақ одан әлдеқайда кіші натрий иондарының өтуіне жол бермейді. Маккиннонның жұмысына дейін калий арналарының толыққанды молекулалық құрылымы және олардың иондарды қалай өткізетіні туралы нақты мәліметтер болжамдар деңгейінде қалып қойды. 1998 жылы, интегралды мембраналық ақуыздарды зерттеуге қатысты ондаған жылдар бойы көптеген әрекеттерді тоқтатып келген қиындықтарға қарамастан, Маккиннон және оның әріптестері рентгендік кристаллография әдісін қолданып, Streptomyces lividans актинобактериясынан калий арнасының үш өлшемді молекулалық құрылымын анықтады. Осы құрылым және басқа да биохимиялық тәжірибелер арқылы Маккиннон және оның әріптестері калий арнасының таңдаулылығының нақты механизмын түсіндіре алды. Оның жүлделі зерттеулері негізінен Корнелл университетінің Корнелл жоғары энергиялы синхротрондық көзінде (CHESS) және Брукхейвен ұлттық зертханасының ұлттық синхротрондық жарық көзінде (NSLS) жүргізілді. Маккиннон 2005 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. 2007 жылы ол Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының шетелдік мүшесі атанды.