Кіріспе

Атмосфералық қысымды пайдаланатын теміржол жүргізу жүйесі

Атмосфералық теміржол теміржол көлігін жылға беру үшін дифференциалдық ауа қысымын пайдаланады. Статикалық қуат көзі осылайша көлік құралына қозғаушы күшті жеткізе алады, бұл көшпелі қуатты өндіру жабдығын тасымалдау қажеттілігін жояды. Ауа қысымы немесе толық емес вакуум (яғни, теріс салыстырмалы қысым) үздіріссіз құбыр арқылы көлік құралына берілуі мүмкін, онда көлік құралында құбыр ішінде жылға қабілетті поршень орналасқан. Поршеньді көлік құралына бекіту үшін қайта жабылатын ойық қажет. Балама ретінде, бүкіл көлік құралы үлкен құбырдағы поршень ретінде жұмыс істей алады немесе поршеньге электромагниттік байланыс арқылы қосылуы мүмкін. Осы принциптің бірнеше нұсқалары 19 ғасырдың басында ұсынылған, және бірқатар практикалық жүзеге асырылған, бірақ барлығы күтпеген кемшіліктерге тап болып, бірнеше жыл ішінде қолданудан шығарылды. Қазіргі заманғы, авторлық құқықпен қорғалған жүйе әзірленді және қысқа қашықтықтағы қолданулар үшін пайдаланылуда. Бразилияның Порто Алегре қаласындағы Порто Алегре метросының әуежаймен байланысы осы жүйелердің бірі болып табылады.

Тарих

Темір жолдың басында жекелеген вагондар немесе топтар адам күшімен немесе жылқылармен жылжытылатын. Механикалық қуат түсінігі дамыған сайын локомотивтер ойлап табылды; темір ат. Олардың бірнеше кемшіліктері болды, әсіресе, қолданыстағы вагондардан әлдеқайда ауыр болғандықтан, рельстерді жиі бұзып алатын. Сонымен қатар, дөңгелек пен рельс арасындағы темірге темір тиейтін жерде жабысудың жетіспеуі (яғни, сырғанау) да қиындық тудырды, мысалы, Килмарнок және Трон темір жолындағы сынақтарда. Көптеген инженерлер күшті тұрақты қозғалтқыштан жылжып бара жатқан пойызға беру мәселесіне назар аударды. Мұндай қозғалтқыш берік болуы мүмкін, сондай-ақ кеңірек орынға ие болғандықтан, қуаттырақ да болуы мүмкін. Электр энергиясы кеңінен қолданылмай тұрған кезде, күшті жеткізу үшін кабельдік жүйе немесе ауа қысымы қолданылды.

Медхерст

1799 жылы лондондық Джордж Медхерст темір құбырлар арқылы пневматикалық түрде тауар тасымалдау идеясын талқылады, ал 1812 жылы ол жолаушылар вагондарын туннель ішінде ауамен жылжытуды ұсынды. Медхерст екі түрлі жүйені қарастырды: көлік құралының өзі поршень ретінде жұмыс істеуі немесе құбыр салыстырмалы түрде кішкентай болып, жеке поршеньмен жабдықталуы. Ол өзінің бұл ойларын патенттемеді және оларды одан әрі дамытпады.

Қазір атмосфералық

L&CR желісі Норвуд тоғысында (кейін қонақүй атымен Jolly Sailor аталды) оңтүстік-батысқа бұрылды және L&BR желісімен қиылысуы қажет болды. Атмосфералық құбыр бұл қиылысты тегіс жерде мүмкін етпеді, сондықтан көпір салынды – бұл теміржол саласындағы алғашқы мысал. Көпір ағаштан жасалған және 50:1 еңіс бұрышына ие болды. Ұқсас көпір Corbetts Lane тоғысында да салынуы жоспарланған, онда L&CR қосымша желісі қолданыстағы желінің солтүстік-шығыс жағында орналасуы керек еді, бірақ бұл жоспар іске аспады. Forest Hill (кейін Dartmouth Arms аталды, сондай-ақ жергілікті қонақүй атымен) мен West Croydon арасында 15 дюймдік диаметрі бар тарту құбыры орнатылды. Самуда атмосфералық құрылғының орнатылуын қадағалағанмен, Dalkey орнатылымындағы былғары клапанды жабатын шарнирлі темір пластина – ауа райы қақпағы алынып тасталды. L&CR-де атмосфералық инженер Джеймс Пирсон қызмет етті. Maudslay, Son and Field компаниясы Dartmouth Arms, Jolly Sailor және Croydon (кейін West Croydon) қалаларында үш 100 а.к. бу машинасы мен сорғыларын жеткізді, олар үшін әсем мотор үйлері салынды. Оларды W.H. Brakespear готика стилінде жобалады, және оларда эвакуацияланған ауаны жоғарыдан шығаратын биік мұржалар болды. Желіге екі инелі электр телеграф жүйесі орнатылды, бұл станция қызметкерлеріне алыс машина үйіне пойыздың жүруге дайын екенін хабарлауға мүмкіндік берді. Бұл бөлік – Dartmouth Arms-тен Croydon-ға дейін 1846 жылдың қаңтар айында атмосфералық жүйеде жұмыс істей бастады. Тарту құбырының ойығы мен поршень кронштейні бір жақты болды; яғни, ойықты жабатын қақпақ бір жағынан шарнирлі болды, ал поршеньді ұстайтын кронштейн қақпақтың ашылуын азайту үшін иілген болды. Бұл поршеньді вагондарды сапар соңында айналдыру тірегінде бұруға болмайтынын білдірді. Оның орнына, ол екі жақты болды, бірақ поршень қолмен жаңа бағытқа ауыстырылды. Поршеньді вагонды алдыңғы жағына қолмен (немесе жылқының күшімен) жылжыту қажет болды. Dartmouth Arms станциясының платформасы екі бумен жұмыс істейтін желінің арасындағы арал болды. Cubitt атмосфералық поршеньді вагонды қалыпты жолға кіргізуге мүмкіндік беретін арнайы стрелка жүйесін жобалады. Сауда кеңесінің инспекторы, генерал Pasley, желіні толық ашуға рұқсат беру үшін 1845 жылдың 1 қарашасында желіге сапар жасады. The Times газеті оқиға туралы хабарлады: Лондон Bridge-тен бу локомотивімен сүйретілген арнайы пойыз шықты; Forest Hill-де локомотив ажыратылды және: поршеньді вагон қосылды, содан кейін пойыз атмосфералық қысыммен қозғалды. Пойыз он вагоннан (соның ішінде поршеньі бекітілген вагоннан) тұрды және оның салмағы елу тоннадан асты. Сағат екінің жеті жарым минутынан кейін пойыз Dartmouth Arms станциясынан қозғалды, ал сағат екінің сегіз жарым минутынан кейін поршень клапанға кірді, сол кезде жүйенің ең маңызды артықшылығы – бастау кезіндегі жұмсақ, тіпті байқалмайтын қозғалыс екені бізге бірден анық болды. Локомотивпен жүретін станциялардан шығарда біз жиі "серпіліс" сезінеміз, кейде тіпті "соққыға" дейін жетеді, бұл жүйкелі және ұялшақ жолаушыны қорқытады. Бірақ мұндай жағдай мұнда болған жоқ. Поршень құбырға кіргеннен бір минуттан кейін, күшті желге қарамастан жылдамдық сағатына он екі мильге жетті; келесі минутта, сағат екінің он бір минутында – жиырма бес миль; сағат екінің он үш минутында – отыз төрт миль; сағат екінің он төрт минутында – қырық миль; және сағат екінің он бес минутында – елу екі миль, бұл жылдамдық сағат екінің он алты минутына дейін сақталды, содан кейін жылдамдық азайды, ал сағат екінің он жеті жарым минутында пойыз Croydon станциясына жетіп, Dartmouth Arms-тен бес мильдік саяхатын сегіз минут үш төрттен бір минутта аяқтады. Поршеньді вагондағы барометр 25 дюймдік вакуумды көрсетті, ал машина үйіндегі барометр 28 дюймдік вакуумды көрсетті. Сәтті ресми ашылу туралы кеңінен хабарланды, және бірден атмосфералық жүйедегі алыс қашықтыққа арналған теміржолдар туралы жаңа жоспарлар ұсынылды; Оңтүстік Девон теміржолының акциялары бір түндік өсімді көрсетті.

Құрастыру

Лондон және Брайтон темір жолы 1846 жылдың 6 шілдесінде L&CR темір жолымен бірігіп, Лондон, Брайтон және Оңтүстік жағалау темір жолы (LB&SCR) құрылды. Біраз уақытқа дейін үлкен компанияның директорлары L&CR-дің атмосфералық жүйе қолдану жоспарларын іске асыруды жалғастырды.

Техникалық қиындықтар

1846 жылдың жазы тым ыстық әрі құрғақ болды, соның салдарынан тарту құбырының қақпақ клапанымен мәселелер көріне бастады. Тері қақпақ жабылғанда, тығыз жабысу маңызды болды, бірақ ауа райы теріні қатайтып жіберді. Самуданың сөзіне сүйенсек, әр пойыз өткен соң біріктіруді тығыздауға арналған май мен балауыз қоспасы "атмосфера температурасында қатты болып, бірнеше градусқа жылытқанда ғана сұйық күйге өтеді" деді. Пойыздарды қозғау үшін жеткілікті вакуум жасау мүмкін болмағандықтан, кешігулер жиілеп, эстакададағы тік көтерілісте пойыздар жиі тоқтап, баспасөзде кеңінен жарияланды. Директорлар атмосфералық жүйеге, әсіресе үш двигательді Эпсом тармағына алаңдады. 1846 жылдың желтоқсанында олар Болтон мен Уоттан жобаны тоқтату мүмкіндігін сұрады, оларға бір жылға келісімшартты тоқтату 2300 фунт стерлинг тұратыны айтылды. Директорлар осы ұсынысқа келісті. 1846/47 жылдардың қысы жаңа метеорологиялық қиындықтармен келді: тым суық ауа райы тері қақпақты қатайтты, ал түтіктерге қар жиналып, атмосфералық қызметтің тоқтауына себеп болды. 1847 жылдың ақпанында бумен ауыстыру жүріп жатқанда бір теміржол қызметкері қаза тапты. Бұл өте қайғылы оқиға болды, бірақ осы оқиға атмосфералық жүйенің тағы да жұмыс істемейтіні туралы кеңінен хабарланды.

Кенеттен аяқталуы

Осы ұзақ уақыт ішінде директорлар атмосфералық жүйені іске қосуға деген ықыластары азайып кеткен болуы керек, тіпті оны Лондон көпіріне дейін кеңейтуге қаржы жұмсалды. (1847 жылдың қаңтарында Дартмут Армздан Нью-Кросқа дейін ашылды, солтүстік бағытта гравитациялық күш, ал оңтүстік бағытта Дартмут Армз сорғы станциясы қолданылды.) Қоғамдық сенім маңызды болған жағдайда директорлар өз күмәндарын жария етуге болмады, кем дегенде соңғы шешім қабылданғанша. 1847 жылдың 4 мамырында директорлар «Кройдон атмосфералық құбырлары алынып тасталды және жоспардан бас тартылды» деп хабарлады. Себебі бірден жарияланбаған сияқты, бірақ оқиғаның бастауы Сауда инспекторының Брайтон және Эпсом желілерінің айырылысында екінші қосылыс талап етуі болған сияқты. Бұл нені білдіретіні нақты емес, бұл ауыр шешімді қабылдау уақытын дұрыстау үшін жасалған рационализация болуы мүмкін. Себебі қандай болса да, LB&SCR-де атмосфералық жұмысқа қатысты ешқандай жұмыс болмауы керек еді. Желі «атмосфералық жұмыс үшін салынған және осының салдарынан ауыр еңістер мен өткір бұрылыстарға ие болған желінің мұрасы ретінде қалды». Брунель «ешқандай локомотивтің Оңтүстік Девон үшін қажетті еңістерді жеңе алатынына күмәнданады». Шындығында, атмосфералық жүйені қабылдау туралы шешім Парламенттік рұқсат алғаннан кейін қабылданды және маршрут Парламентке ұсынылмас бұрын аяқталуы керек еді. Заң қабылданғаннан кейін сегіз аптадан соң акционерлер «Заң қабылданғаннан кейін, Самуда ағайындардан олардың тарту жүйесін Оңтүстік Девон желісіне қолдану туралы ұсыныс келіп түсті» дегенді естіді. Брунель және директорлардың өкілдері Далки желісіне сапар шегуге шақырылды. Есепте былай делінген: «Нәтижесінде, желінің көптеген бөліктерінде еңіс пен қисықтар осы принципті қолдануды ерекше тиімді ететінін ескере отырып, сіздің директорларыңыз атмосфералық жүйені, соның ішінде электр телеграфын, Оңтүстік Девон темір жолының барлық желісінде қабылдауға шешім қабылдады».

Құрылыс және ашылу

Құрылыс бірден Эксетерден Ньютон-Абботқа дейінгі бөлімде басталды (алғашқыда Ньютон деп аталды); бұл бірінші бөлік негізінен тегіс болды: Ньютоннан әрі қарайғы бөлігі төбелі болды. 1845 жылғы 18 қаңтарда сору машиналарын және оларға қосымша жабдықтарды жеткізу туралы келісімшарттар жасалды, олар сол жылдың 1 шілдесіне дейін жеткізілуі тиіс еді. Тартылатын құбырларды жасауда қиындықтар туды: оларды ойықпен құю қажет болды, ал бастапқыда бұрмалану үлкен мәселе болды. Машиналарды жеткізу және құбырларды төсеу көп кешіктірілді, бірақ 1846 жылғы 11 тамызда, бұл жұмыс әлі де жалғасып жатқанда, Ньютоннан тыс төбелі учаскеде қажетті сору машиналарын жеткізуге келісімшарт жасалды. Бұл машиналар қуаттырақ болуы керек еді, бір жағдайда, ал тарту құбыры үлкен диаметрлі болуы керек еді. 1846 жылғы 30 мамырда Эксетер мен Тейнмут арасында пойыз қызметі басталды, бірақ ол GWR-ден жалдаған бу машиналарын пайдаланды. Соңғы ақырда, 1847 жылғы 13 қыркүйекте атмосфералық жүйеде алғашқы жолаушылар пойыздары жұмыс істей бастады. Атмосфералық жүк пойыздары бірнеше күн бұрын жұмыс істеген болуы мүмкін. Күн сайын төрт атмосфералық пойыз жүрді, бірақ кейіннен олар бу пойыздарын ығыстырды. Алғашында атмосфералық жүйе тек Тейнмутқа дейін қолданылды, онда бу машинасы пойызды, соның ішінде поршеньді вагонды Ньютонға дейін тартты, онда поршеньді вагон алынып тасталды және пойыз сапарын жалғастырды. 9 қарашадан бастап Ньютонға дейін атмосфералық жұмыс жүргізілді, ал 1848 жылғы 2 наурыздан бастап бұл участақтағы барлық пойыздар атмосфералық жүйеде жұмыс істеді. 1847 жылғы қыс бойы Тейнмутқа үздіксіз қызмет көрсетілді. Ең жоғары жылдамдық орташа жылдамдықпен тіркелді, ал осы кезеңде атмосфералық жүйенің екі маңызды шектеуі еңсерілді. Біріншісі – станцияларда қосымша тарту құбыры орнатылды; ол рельстен тыс орналастырылды, сондықтан стрелкалық механизмдерге кедергі келтірмейді. Поршеньді вагон оны арқанмен байланыстырды – құбырда өз поршені болуы керек еді, ал пойыз станцияға және одан әрі негізгі құбырдың басына дейін тартылуы мүмкін болды. Екінші жетістік – құбырдың тегіс кесілуі болды: жол пайдалану үшін құбырдың үстінен шаршылы қақпақ жабылатын болды, бірақ тарту құбырынан ауа шығарылғанда, қосымша құбыр кішкентай поршеньді іске қосты, ол қақпақты көтеріп, поршеньді вагонның қауіпсіз өтуін қамтамасыз етті және жол пайдаланушыларын ескертетін сигнал ретінде қызмет етті. Заманауи техникалық суреттерде тарту құбыры қалыптыдан әлдеқайда төмен орналасқан, оның үстіңгі жағы рельс басымен тең, ал ортасы ферманың ортасымен бір деңгейде. Рельс ені қалай сақталғаны туралы ешқандай мәлімет көрсетілмеген.

Қуат жеткіліксіз сүйреу жүйесі

Пойыздар сырттай қанағаттанарлықтай жұмыс істесе де, техникалық есептеулерде қателіктер болды. Брунель Ньютонға дейінгі тегіс учаскеге және бағыттың төбелі бөлігіне арналған құбырларды белгілеген секілді, ал стационарлық двигатель қуатын және вакуумдық сорғыларды анықтағанда, оларды жеткіліксіз қуатты қылды. Белгілі бір құбырлар алынып тасталғандықтан, олардың орнына басқа құбырлар орнатылған, сондай-ақ төбелі учаскелерге құбырлар орнату жұмыстары басталды. Двигательді басқару жүйелеріне өзгерістер енгізіліп, олар жобаланғаннан 50%-ға жылдам жұмыс істеуге бейімделді. Көмірдің жұмсалуы күтілгеннен әлдеқайда көп болды – 1 шиллинг 0 пенске қарағанда 3 шиллинг 1½ пенс (ал жалға алынған GWR бу локомотивтері үшін жалдау ақысы 2 шиллинг 6 пенс болған еді). Мүмкін, бұл электр телеграфы әлі орнатылмағандықтан болды, сондықтан пойыз кешіксе де, кестеге сәйкес су сорғылау қажет болды. 2 тамызда телеграф іске қосылғаннан кейін, келесі апталарда көмір жұмсалуы 25%-ға төмендеді.

Слот жабылуындағы проблемалар

1847–1848 жылдардың қысында, сүйреу құбырының ойығын жабатын теріден жасалған клапан жұмысы бұзыла бастады. Қыстың суық күндері, жаңбырға толып, қаныққаннан кейін тері қатып қалды. Осының салдарынан, пойыз өткеннен кейін клапан дұрыс жабылмады, құбырға ауа кіріп, сорғылау тиімділігі төмендеді. Келесі көктем мен жазда ауа райы ыстық әрі құрғақ болды, тері клапан кепті, нәтижесінде сол мәселе қайталанды. Брунел терінің иілгіштігін сақтау үшін оны кит майымен өңдеді. Танин мен құбырдағы темір оксиді арасында химиялық реакция болған деген пікір бар. Буралардағы теріден жасалған тостағаншалармен де қиындықтар туды. Сарапшылар Оңтүстік Девон жүйесінде Далки желісіндегідей, клапанды жабатын темір ауа райынан қорғайтын қақпақ болмағанын атап көрсетеді. Сол желіде поршень тірегінің алдында темір пластиналар бұрылып тұратын. Оңтүстік Девонда неге осылай жасалмағаны белгісіз, бірақ жоғары жылдамдықпен мұндай құрылымға едәуір механикалық күш қажет болған және шу тудырған болуы мүмкін. Мамыр және маусым айларында жағдай одан бетер болды, клапанның бөліктері бекітілу орындарынан жыртылып, оларды дереу ауыстыру қажет болды. Самуда компаниямен жүйені күтіп ұстауға келісімшарт жасаған еді және ол ауа райынан қорғайтын жабын орнатуды ұсынды, бірақ бұл ұсыныс қабылданбады. Бұл дереу проблеманы шешпес еді, тері клапанды толық ауыстыру қажет болды; бұл сол кездегі өте үлкен сома – 32 000 фунт стерлинг тұрады, ал Самуда әрекет етуден бас тартты.

Ұсынылған сақтау

Томас Гилл Оңтүстік Девон басқармасының төрағасы болған және атмосфералық жүйемен жұмысты жалғастыруды қалаған. Осы мақсатта ол лауазымынан кетіп, 1848 жылдың қараша айында жүйені сақтап қалуға шақыратын памфлет жариялады. Оның күш-жігері нәтижесінде компания 1849 жылдың 6 қаңтарында кезектен тыс жалпы мәжіліс өткізді. Ұзақ техникалық талқылаулар барысында Гилл Кларк пен Варли атмосфералық жүйені аяқтауға және оны желінің бір бөлігінде қолдауға келісімшарт жасауға дайын екенін мәлімдеді. Гиллдің сөзіне сүйенсек, тағы жиырма бес өнертапқыш өздерінің жаңалықтарын осы жолда сынап көргісі келген. Мәжіліс сегіз сағатқа созылды, бірақ соңында дауыс беру өтті: қатысушы акционерлердің көпшілігі жүйені сақтап қалуға дауыс берді – 645-ке қарсы 567 акция. Дегенмен, акционерлердің үлкен тобы мәжіліске қатысуға ниет білдірмеген, олардың берген дауыстарымен 5324-ке қарсы 1230 дауыспен жүйеден бас тарту бекітілді. Осылайша Оңтүстік Девон темір жолындағы атмосфералық жүйе тоқтатылды.

Тышқандар

Көптеген хоббишілер тобының пікірінше, былғары жапсырманың бүлінуіне себеп болған бір фактор – майға тартылған, оны шайнаған егеуқұйрықтар. Алғашқы күндері егеуқұйрықтар тарту құбырына тартылған деген әңгіме бар, бірақ жоғарыда сипатталған төтенше жағдай жиналысында бұл туралы ештеңе айтылмады. Тарихшы Колин Дивалл теміржолда мұндай мәселелер тудырған егеуқұйрықтардың "ешқандай құжаттамалық дәлелі жоқ" деп санайды.

Wormwood Scrubs демонстрациялық желісі

Көрсету желісіндегі поршеньді шана ашық төрт дөңгелекті рельс болды. Суретте ешқандай басқару элементтері көрсетілмеген. Поршенді таситын арқалық "перч" деп аталды, ол тікелей осьтерге бекітіліп, ортасынан айналды; бекіту кронштейнінің арт жағында салмақ теңдестіргіші болды ("культер" деп аталды).

Далкей желісі

Әдеттегі пойыз құрамы екі вагондан тұратын: поршеньді вагон, ішінде күзетшінің бөлімшесі және үшінші сыныпты орындықтары бар, және арт жағында бақылау терезелері бар екінші сыныпты вагон. Бірінші сыныпты вагон болған жоқ. Күзетшінің бұрандалы тежегіші болды, бірақ басқа басқару құралы жоқ еді. Кері (төмен түсу) гравитация күшімен жүзеге асырылды, күзетшіде поршеньді бір жаққа бұруға мүмкіндік беретін рычаг болды, соның арқасында төмен түсу поршень құбырдың сыртында жасалды.

Сен-Жермен желісі

Қызметке қосылған Ле Пек – Сен-Жермен бөлімі Далкей желісімен шамамен бірдей ұзындықта болды және оның жұмыс істеу тәсілі де ұқсас еді, бірақ гравитация арқылы түсу кезінде поршень түтік ішінде болды, соның арқасында ауа қысымы жылдамдықты тежеуге көмектесті. Жоғарғы терминалда жақтаулар болды, олар арқандармен басқарылды.

Лондон мен Кройдон

Бұл екі ұшынан жүргізуге арналған платформасы бар, алты дөңгелекті вагондар еді, себебі олар екі жақты болған. Жүргізушінің орны ашық емес, вагонның ішінде болды. Ортаңғы ось серіппелі емес еді, ал поршень жинағы тікелей оған жалғанған. Жүргізушіде вакуумдық өлшегіш (көміртегі манометр) болды, ол металл түтік арқылы поршень басына қосылған. Кейбір көліктерде Мозес Рикардоның өнертабысы – жылдамдық көрсеткіші орнатылған. Тежегішпен қатар, жүргізушіде поршень алдындағы жартылай бос тарту түтігіне ауа жіберіп, тартылу күшін азайтатын өткізу клапаны болды. Бұл, көпірден 1:50 еңіспен түскенде қолданылған сияқты. Бұл рычагтар мен клапанның орналасуы Самуданың еңбегіндегі схемада көрсетілген.

Атмосфералық темір жол түтігінің дисплейлері

Дидкот теміржол орталығы, Дидкот, Оксфордшир: 1993 жылы Пайнгтон қаласының жанындағы Гудрингтон құмдарынан табылған, пайдаланылмаған Оңтүстік Девонның 22 дюймдік құбырларының үш толық ұзындығы. 2000 жылдан бері басқа көзден алынған GWR рельстерімен бірге қойылған. "Брунель" көрмесі, 2018 жылы Бристольдегі SS Great Britain кемесінде ашылды: пайдаланылмаған Оңтүстік Девонның 22 дюймдік құбырының бір толық ұзындығы. STEAM – Ұлы Батыс теміржолы мұражайы, Суиндон: пайдаланылмаған Оңтүстік Девонның 22 дюймдік құбырының өте қысқа бөлігі, бұл бөлік 1912 жылы Паддингтон қаласындағы Ұлы Батыс теміржолы компаниясының мұражайында көрсетілген деп сипатталған.

Басқа ерте қолданыстар

Екі демонстрациялық теміржол құрылысында поршень ғана емес, бүкіл вагон түтік ішінде орналастырылды. Екі жағдайда да вагондар атмосфералық қысыммен бір бағытта, ал қысымды арттыру арқылы екінші бағытта қозғалды. Екі жағдайда да мақсат – бу локомотивтерінің түтіні мен газынсыз жер астынан вагондарды жүргізу еді. Рамеллдің 1864 жылғы Кристалл сарайының атмосфералық теміржолы, оның Уотерлоо стансасынан Ұлы Шотландия сарайына дейін Темза астынан өтетін Уотерлоо және Уайтхолл теміржолына қызығушылықты арттыру үшін салынды. Аталған жобаның құрылысы 1865 және 1866 жылдары басталды, бірақ аяқталмады. Альфред Э. Бичтің 1870-1873 жылдар аралығында Нью-Йорктегі Бродвей көшесінің астында бір блокқа созылған Пневматикалық Транзиті пневматикалық жүйемен жұмыс ілуін және көше бетін бұзбайтын қазба салу әдісін көрсетті. Ауа қысымын бұрынғы орналымдарда қолданылған дискілі желдеткіштердің орнына үлкен инерциялық желдеткіш – Roots үрлегіш арқылы басқарды. Бұдан кейін ештеңе салынбады.

Аэромобиль

XIX ғасырда атмосфералық жүйені (жоғарыда сипатталған) практикалық тұрғыда жасауға жасалған талпыныстар технологиялық кемшіліктерге ұшырады. Қазіргі кезде заманауи материалдар тәжірибелі жүйе құруға мүмкіндік берді. ХХ ғасырдың соңында Бразилияның Aeromovel корпорациясы атмосфералық қуатпен жұмыс істейтін автоматтандырылған жолаушылар тасымалдағышын жасады. Жеңіл пойыздар ауа арнасын құрайтын бетонды жоғарғы қуыс арқалықтарға орнатылған рельстермен жүреді. Әрбір вагон арнаның ішіндегі шаршы пластинаға – поршеньге бекітіледі, ал олар резеңке жапсырмалармен бекітілген бойлық ойықтан өтетін мачтамен жалғасады. Желі бойында орналасқан стационарлық электр ауа сорғылары арнаға ауа үрлеп, оң қысым жасауға немесе арнадан ауа сорып алып, ішінара вакуум құруға мүмкіндік береді. Поршень пластинасына әсер ететін қысымның айырмашылығы көлікті қозғалтады. Жарықтандыру және тежеуге қажетті электр қуаты пойызға төмен кернеулі (50 В) ток арқылы, пойыз жүретін рельстер арқылы беріледі; бұл а bordo батареяларын зарядтау үшін қолданылады. Пойыздар станцияларда дәл тоқтау үшін стандартты тежегіштермен жабдықталған; егер пластинаға қысым айырмашылығы әсер етпесе, бұл тежегіштер автоматты түрде қолданылады. Толық жүктелген көліктердің жүк салмағы мен өзіндік салмағының арақатынасы шамамен 1:1, бұл дәстүрлі аналогтардан үш есе жақсы көрсеткіш. Көліктер жүргішсіз, олардың қозғалысы желі бойындағы басқару құралдарымен анықталады. Aeromovel 1970 жылдардың соңында бразилиялық инженерлер жасаған. Жүйе алғаш рет 1989 жылы Индонезияның Джакарта қаласындағы Taman Mini Indonesia Indah паркінде іске қосылды. Ол ойын-сауық паркін қамтамасыз ету үшін салынған; ол 3 км ұзындығындағы 6 стансадан және 3 пойызбен жабдықталған. 2010 жылдардың соңында жүйе жабылды. Кейіннен ол бір пойызбен дизельдік режимде жұмыс істеуге ауыстырылды және 2019 жылы қайта ашылды. 2013 жылдың тамызында екінші нысан – Метро әуежайының қосылысы ашылды. Бұл желі Порто Алегре метросының Estação Aeroporto (Әуежай станциясы) мен Salgado Filho халықаралық әуежайының 1-терминалын байланыстырады. Желінің ұзындығы 1 км, саяхат уақыты 90 секундты құрайды. Бірінші 150 жолаушыға арналған вагон 2013 жылдың сәуір айында, ал 300 жолаушыға арналған екінші вагон кейінірек жеткізілді. 2018 жылдың желтоқсанында Қытайда Aeromovel мен Қытай темір жол инженерлік тобының (CREG) бірлесіп құрған пневматикалық темір жол зерттеу және әзірлеу орталығы ашылды. Компаниялар 2017 жылдың басынан бері бірлесіп жобалар істеп келді, соның ішінде Canoas қаласы үшін ұсынылған, бірақ тоқтап қалған жүйе де бар. Гананың астанасындағы 5 желілі көтерілген жеңіл темір жол желісі ретінде жоспарланған Accra Skytrain технологиясын да пайдаланады. 2019 жылы Гана үкіметі жобаны дамыту үшін Оңтүстік Африка консорциумымен құрылыс-жұмыс жүргізу-өткізу концессиялық келісімшартына қол қойды, оның құны 2,6 миллиард долларға бағаланды. 2021 жылдың маусым айына дейін жобаның жүзеге асырылу мүмкіндігін зерттеу кезеңінен әрі жылбады. 2020 жылдың желтоқсанында Aerom компаниясы, Aeromovel технологиясына ие екені жарияланды. Жаңа желінің ұзындығы 4 стансадан тұрады.

Жоғары жылдамдық тұжырымдамасы

Ұшу теміржол корпорациясы АҚШ-та вакуум мен ауа қысымын пайдаланып жолаушылар модулдерін биік жол бойында жылжытатын жоғары жылдамдықты атмосфералық пойыз тұжырымдамасын әзірледі. Стационарлық қуат жүйелері үздіксіз пневматикалық түтікшеде поршень алдында вакуум және поршень артында қысым жасайды, бұл түтікше фермалық конструкцияның ішіндегі рельстердің төменгі жағында орналасқан. Бос поршень жоғарыдағы жолаушылар модульдерімен магниттік байланыс арқылы қосылған; мұндай құрылым қуат түтікшесін жабуға және ағып кетудің алдын алуға мүмкіндік береді. Көліктік құрал екі параллель болат рельсте қуат түтікшесінің үстінде жұмыс істейді. Қазіргі уақытта компания 1/6 масштабты пилоттық модельді ашық ауадағы сынақ жолында пайдалануда. Жолдың ұзындығы 2095 фут (639 м) және ол 2%, 6% және 10% еңістерді қамтиды. Пилоттық модель жылдамдыққа дейін жұмыс істейді, ал корпорация толық масштабтағы жүзеге асыру жылдамдықты одан да арттыруға қабілетті екенін мәлімдейді.