Кіріспе

Америка саясаткері Гомер Эрл Кейпхарт (6 маусым 1897 - 3 қыркүйек 1979) – Индиана штатының американдық кәсіпкері және саясаткері. Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясында қызметтен кейін, ол граммофондар және басқа да өнімдерді жасаумен айналысты. Кейін Кейпхарт 18 жыл (1945–1963) АҚШ Сенатында Индианадан республикашыл ретінде қызмет етті. Алғашқыда сыртқы саясатта оқшауланған ұстанымды ұстанған ол, кейінірек халықаралық бағытқа көшті; ол 1962 жылы төртінші мерзімге шамалы айырмамен жеңіліске ұшырағаннан кейін зейнетке шықты.

Ерте өмір

Кейпхард Индиана штатының Пайк округіне қарасты Алжир қаласында Сьюзан (Келсо) және Алвин Т. Кейпхардтың ұлы ретінде дүниеге келді, Алвин Т. Кейпхард – жалғалы ауыл шаруашылығымен айналысатын шаруа. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1917 жылы АҚШ армиясына қатарына қосылып, жаяу әскер және жабдықтау корпусында қызмет етті, ал 1919 жылы сержант шенімен запасқа шығарылды. Ол 1928 жылға дейін пластинка ойнатқыштар мен попкорн машиналарын шығаратын Холкомб пен Хок компаниясында жұмыс істеді. 1928 жылы ол өзінің компаниясын құрды, бірақ 1931 жылы инвесторлардың ықпалымен компаниядан кетуге мәжбүр болды. 1939 жылы компания Фило Фарнсворттың «Фарнсворт Теледидар және Радио Компаниясының» бөлімшелерінің біріне айналды. 1932 жылы Кейпхард «Packard» деп аталатын жаңа компания құрды. «Packard» автоматты түрде пластинканы ауыстыруға арналған «Simplex» механизмін жасап, осы құрылғыны «Wurlitzer» компаниясына сатты. Ақырында, «Wurlitzer» компаниясы бүкіл компанияны сатып алды.

Саяси мансап

Кейпхарттың музыка индустриясындағы мансабы оны бай етті және ұлттық саяси аренаға жол ашты. Кейпхарт алғаш рет 1944 жылы АҚШ Сенатына сайланды, Генри Шрикерді шамалы айырыспен жеңіп, кейін 1950 жылы Александр М. Кэмпбеллге және 1956 жылы Клод Р. Уикардқа қарсы жеңіске жетті. Екінші дүниежүзілік соғыстың қайнаған кезінде Сенатқа алғаш сайланғанда, Кейпхарт 1945 жылғы жазда жапондықтармен шарттар бойынша келісімге келуге жасалған күш-жігерді қолдады. Осы кезде азшылық көшбасшысы Уоллес Х. Уайт кіші, Президент Трумэн жоғарғы палатада жапондықтар үшін толық капитуляцияның мағынасын нақты айтса, соғыс ертерек аяқталуы мүмкін екенін мәлімдеді. 1945 жылдан кейін Кейпхарт Трумэн әкімшілігін және Германиядағы соғыстан кейінгі саясаты үшін әскерилерді сынады, Трумэн мен генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрді неміс ұлтының қалдықтарын аштықтан құртуға сөз байласты деп айыптады. 1950 жылдары Кейпхарт Сенаттағы әріптесі Уильям Э. Дженнермен үнемі келіспей жүрді, ол президент Эйзенхауэрдің «жаңаша республикашылдығына» тұрақты түрде қарсы тұратын бейтараптықты сақтайтын республикашыл болды. Кейпхарт Сенаттағы алғашқы мерзімінде бейтарап болғанымен, Сенаттағы кейінгі жылдары көбірек халықаралық бағытталған саясатты ұстанды, бұл Дженнермен қарым-қатынастың уақытша тоқтауына әкелді. 1959 жылы Дженнер зейнеткерлікке шығып, оның орнын демократ Ванс Хартке иеленді. Кейпхарт президент Кеннедиді және оның «Жаңа шекара» бағдарламаларын, соның ішінде Medicare және Peace Corps сияқты жобаларын қатты сынады. 1962 жылы Кейпхарт ең үлкен танымалдылыққа ие болды және Куба зымырандық дағдарысының маңызды тұлғаларының бірі ретінде тарихта қалды. Ол «Кубаға қарсы шаралар қабылдауды» талап етіп, аралдағы зымырандардың жиналуы туралы ескертті. Кеннеди, тыңшы ұшағынан түскен суреттерді алғанға дейін, Кейпхарт «мәселені ойдан шығарып тауып отыр» деп ойлады. Бұл дұрыс емес еді және Кейпхарт, сол кезде бағаланбағанымен, Кубаға қатысты ерте және белсенді ұстанымы үшін қазір оң жағынан қарастырылуда. Кейпхарт сонымен қатар Небраска штатының сенаторы Кеннет Уэрримен бірге Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде әскери отбасыларға арналған тұрғын үйлер салу туралы заң жобасын қолдады, сол кезде мұндай тұрғын үйлердің тапшылығы болған кезде. Оның ветерандарға арналған қоғамдық тұрғын үйді қолдауы, оның мықты қорғанысқа қолдау көрсетуінің бір бөлігі болды, ол қоғамдық қаражатты тиімді пайдалану деп есептеді. Алайда ол кедейлерге қоғамдық есебінен үй беруді көздейтін әлеуметтік көмек бағдарламаларына қарсы болды, оны конституцияға қайшы деп санайтын. 1955 жылы АҚШ Сенаты төрт жыл ішінде 540 мың қоғамдық тұрғын үй құрылысын санкциялаған жаңа заң жобасын бастады. Кейпхарт заң жобасының социалистік сипатта екенін есептеді және оны тоқтатуға жеткілікті қолдау таппады, сондықтан рұқсатты 35 мың бірлікке дейін төмендетуге бағытталған түзету ұсынды. Кейпхарт түзетусін қабылдауға жеткілікті дауыс бар деп ойласа да (дауыс беру күні таңында көпшілік көшбасшысы Линдон Джонсонға «Бұл жолы мен сіздің мұрныңызды тозаңға толы қыламын» деп айтқан), түзетусі Джонсон жасаған соңғы минуттағы маневрлермен жеңіліске ұшырады. Кейпхарт 1957 жылғы 7 тамызда 1957 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға Сенаттың түзетулерін қолдады, бірақ 1957 жылғы 29 тамызда заң жобасына Палатаның түзетулері бойынша дауыс бермеді. Кейпхарт 1960 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға дауыс берді, бірақ АҚШ Конституциясының 24-ші түзетуіне дауыс бермеді. Кейпхарт сондай-ақ таза ауа заңнамасын қолдады және Кеннеди, Барри Голдвотер және Карл Мунтпен бірге Еңбек және басқару саласындағы бұрыс әрекеттер жөніндегі АҚШ Сенатының арнайы комитетінде қысқа уақыт қызмет етті.

Кейінгі өмірі

1962 жылғы сайлауда Кейпхарт 34 жастағы Берч Бейге шамалы айырмамен жеңіліп қалды. Ол Индианадағы фермалық және бизнес қызығушылықтарына зейнетке шығып, кейде Вашингтонға сыртқы саясат және ішкі мәселелер бойынша кеңес беру үшін оралып тұрды; Уотергейт жанжалынан көңілі толып, президент Ричард Никсонды қатты сынға алды. Кейпхарт 1979 жылы Индианаполистегі Сент-Винсент ауруханасында 82 жасында дүниеден өтті және оның мәйіті Краун-Хилл зиратына жерленді. Ол (Индиана сенаторы Шерман Минтонмен бірге) Индианаполис қаласының орталығындағы Индиананың Екінші дүниежүзілік соғыс ескерткішінің жанындағы Минтон-Кейпхарт федералдық ғимаратында құрметпен еске алынады. Оның есімі сондай-ақ Рид колледжінің Ескі жатақхана блогындағы Кейпхарт бөлмесінде сақталған, онда бір кезде Кейпхарт колледжге сыйға берген граммофон болған. Оның ұлы Томас К. Кейпхарт және келіні 1960 жылдың 21 қаңтарында Avianca 671 рейсінде қаза тапты.