Уолтер Моберли: Британдық Колумбияны зерттеуші және жол салушы инженер

Кіріспе

басқа да осы атқа ие адамдар

Уолтер Моберли (15 тамыз 183 – 15 мамыр 1915) – азаматтық инженер және геодезист, Канаданың Британ Колумбиясының алғашқы барлауы мен дамуында маңызды рөл атқарған. Ол қазір Канадалық Тынық мұхит темір жолы мен Транс-Канада тас жолы пайдаланатын Игл Пасс жолын (Eagle Pass) ашқан.

Ерте өмір және білім

Ол 1832 жылы Англияның Оксфордшир графтығындағы Стилл-Астон қаласында дүниеге келген. 1834 жылы Уолтер отбасымен бірге Жоғарғы Канаданың Пенетангуишень қаласына (қазіргі Онтарио штаты) көшіп барды, онда оның әкесі, Джон Моберли, R.N. Пост командирі болып тағайындалды. Уолтер бастауыш білімін Базада алды, содан кейін Баридегі гимназияға оқуға түсті.

Мансап

Коллингвудқа темір жол салынып жатқанда Уолтер бұталарды тазалаумен айналысты, содан кейін ағаш өңдеуші мамандығын таңдап, Эсса және Тоссоронтиода, Ангус маңында, сондай-ақ Мускокадағы Северн өзенінде ағашпен айналысты. Оның зерттеу жұмыстарының көп бөлігі Британдық Колумбия және Ютада жүргізілді. Генридің Барридегі (Онтарио) отбасылық үйіне жасаған қысқа сапарынан кейін Уолтердің батысқа қызығушылық танытқаны айтылады. Онтариодан Уолтер Британдық Колумбияға жету үшін Кейп-Хорн айналып жүзіп өтті, бұл сапар құрлықпен салыстырғанда 16 000 мильден астамды құрады (құрлықпен шамамен 2000 миль). Оның алғашқы зерттеу жұмысы – қазіргі Ванкувердің маңындағы Нью-Вестминстер қаласының көшелерін жоспарлау болды. 1861 және 1864 жылдар аралығында ол бірнеше мемлекеттік жол құрылысы келісімшарттарында жұмыс істеді. Эдгар Дьюднимен бірге Моберли Деудни жолының Құрлық маңындағы Хоуп қаласынан Оканаганға дейін салынуына көмектесті. Үкіметпен жасалған келісім бойынша Моберли Фрейзер өзенінің каньонында Литтоннан солтүстікке қарай Карибу жолының бір бөлігін салуға қатысты. Бұл жол Карибудағы алтын кен орындарына қол жеткізу үшін салынды. 1865 жылы ол Британдық Колумбиясы колониясының генерал-орынбасары болып тағайындалды. Оның міндеті – халық саны артып келе жатқан аймақ үшін жаңа сауда және саяхат жолдарын табу еді. Осы кезеңде ол солтүстік Оканагандағы Шусвап көлі мен Колумбия өзені арасындағы Алтын жота арқылы Бүркіт асуын ашты. Дәстүр бойынша, ол бүркіттің ұясына атып, құстардың аңғарға қалай ұшып шығатынын көрді. Құстардың бұғатталған аңғарға ұшып бара алмайтынын ойлап, ол оларды соңынан ілесіп, асуды тапты. Ол естеліктерінде асуда ағашқа белгі салып, «Бұл – Желі жолының асуы» деген жазу жазғанын айтады. Канадалық Тынық мұхиты темір жолы оның асуынан өтті, бірақ бұл 20 жылдан кейін болды. 1865 жылдан кейін ол провинцияны тастап, Юта штатының кен орындарында жұмыс істеді. 1871 жылы Британдық Колумбия Канадамен бірігуге дайын болғанда, шарттардың бірі – Канаданың құрлық бойынша темір жол салуға уәде беруі болды. Британдық Колумбияның бірінші провинциялық губернаторы Джозеф Труч Моберлиді іздестіріп, темір жол үшін зерттеулер ұйымдастыруға шақырды. Оның зерттеу тобы провинция біріккен күні далаға аттанды. Моберлидің зерттеу тобы қазіргі Игл-Пасс, Ревелсток және Голден аймақтарына жауапты болды. Бүркіт асуын ашқаннан бастап, ол темір жолдың ең жақсы бағыты осы екеніне сенімді болды. Алайда, темір жол жобасының бас инженері Сэндфорд Флеминг Моберлиден 1872 жылғы маусымда командаларын солтүстікке, Yellowhead Pass-ке көшіруді сұрады. Моберли өзінің сүйікті бағытынан бас тартуды талап ететін бұйрықтарға қатты наразы болды. 1873 жылғы зерттеу маусымынан кейін Моберли Канадалық Тынық мұхиты зерттеуінен кетіп, Манитобаға көшіп барды. Ол сол жерде жеке зерттеу жұмыстарын жалғастырды. Моберли 1881 жылы Селькирк таулары арқылы Роджерс асуын ашқан майор А. Б. Роджерске өшпенділікпен қарады. Моберли Бүркіт асуын ашқанда Илециллвейт өзенін зерттегенін және оның күнделіктері Роджерске асуды зерттеуде көмектескенін мәлімдеді. 1898 жылы Моберли Британдық Колумбияға оралып, Ванкуверде зейнеткерлікке шықты. Ол 1915 жылы сол жерде қайтыс болды.

During the construction of the railway to Collingwood, Walter worked clearing bush and following that, chose a career of Lumberman, with timber holdings in Essa and Tossorontio, near Angus, and on the Severn River, in Muskoka. Most of his survey work was in British Columbia, and Utah. It is thought that Walter was lured to the West, following a brief visit by Henry to the family home at Barrie, Ontario. From Ontario, Walter sailed via Cape Horn to reach British Columbia, a trip of over 16,000 miles as opposed to around 2,000 miles overland. His first survey work was laying out the streets for the community of New Westminster, now a suburb of Vancouver. Between 1861 and 1864 he worked on several government road building contracts. With Edgar Dewdney, Moberly helped construct the Dewdney Trail across the Coast Range from the town of Hope into the Okanagan. Also under contract from the government, Moberly was involved in building a section of the Cariboo Road north of Lytton in the Fraser River canyon. This road was built to provide access to the gold fields in the Cariboo. In 1865, he was appointed Assistant Surveyor General of the Colony of British Columbia. His job was to explore new routes for travel and trade for the growing population of the territory. It was during this time that he discovered Eagle Pass through the Gold Range between Shuswap Lake in the north Okanagan and the Columbia River at what is now Revelstoke. The story is that he shot at an eagle's nest and watched the birds fly up a valley. Reasoning that the birds were unlikely to fly up a blocked valley, he followed them up and discovered the pass. In his recollections, he says he blazed a tree in the pass and inscribed the words, "This is the Pass of the Overland Railway." The Canadian Pacific Railway did go through his pass but not for another 20 years. After 1865, he left the province and worked in the mining fields of Utah. In 1871, when British Columbia was about to enter Confederation with Canada, one of the terms was a promise by Canada to build a railway across the continent. Moberly was sought out by Joseph Trutch, British Columbia's first provincial Lieutenant Governor, and invited back to organize surveys for the railway. His survey crews headed out into the wilderness on the day the province joined confederation. Moberly's survey crews were responsible for the territory around what is now Eagle Pass, Revelstoke, and Golden. From the time of his discovery of Eagle Pass, he formed the conviction that this was the best route for the railway. However, Sandford Fleming, Chief Engineer of the railway project, asked Moberly to relocate his crews north to the Yellowhead Pass for the 1872 season. Moberly was very frustrated with these orders requiring him to abandon his preferred route. After the 1873 survey season, Moberly left the Canadian Pacific Survey and moved to Manitoba. He continued to do private survey work there. Moberly was very bitter towards Major A. B. Rogers, who was credited with discovering the Rogers Pass through the Selkirk Mountains in 1881. Moberly argued that while discovering Eagle Pass, he had explored the Illecillewaet River and that his journals aided Rogers in his exploration of the pass. In 1898, Moberly would return to British Columbia and stayed in Vancouver to retire. He would die there in 1915.

Құрметтер

Оның ерте зерттеулері және Канадалық Тынық мұхиты темір жолының бағыты туралы көрегенді (кейбіреулер тілек деп санайтын) идеяларының арқасында ол Канадалық Тынық мұхиты темір жолы тарихында маңызды орынға ие. Канадалық Тынық мұхиты темір жолының соңғы шегесі Британдық Колумбиядағы Крейгэллачидегі Игл Пасс аймағында қағылды. Британдық Колумбияның солтүстігіндегі Моберли көлі Уолтердің кіші інісі, сол көлде тұрған аң тері саудагері Генри Джон Моберлидің құрметіне аталған.

Жазу

Ол бірнеше кітап жариялады, соның ішінде өзінің автобиографиялық кітабы – «Британдық Колумбияның тастары мен өзендері» (H. Blacklock & Co, Лондон, 1885).