Кіріспе

Арсен сульфиді минералы. Реалгар (/r//i/'/æ//l//g//ɑr//, // //g//ər/ reeALgar, gər), сондай-ақ "арсен қоспасы", "қызыл күкірт" немесе "арсен рубині" деп те аталады, химиялық формуласы αAs4S4 болатын арсен сульфиді минералы. Ол моноклиндік кристалдарда немесе дөңгелек, тығыз немесе ұнтақталған түрінде кездесетін жұмсақ, кесуге оңай минерал, көбінесе туысқан минерал – орпиментпен (As2S3) бірге табылады. Оның түсі қызыл-сары, 320°C температурада балқиды және көк түсті жалынмен жанады, арсен мен күкірттің түтінін бөліп шығарады. Реалгар Моос шкаласы бойынша 1,5-2 қаттылығына және 3,5 тығыздығына ие жұмсақ минерал. Оның сызығы қызғылт сары түсті. Ол парареалгар және бонацитпен триморфты.

Қолданылуы

Реалгар – Қытай, Перу және Филиппин елдерінде өндірілетін арсеннің шағын кені.

Тарихи қолданысы

Реалгарды фейерверк өндірушілер алюминий, магний және титан сияқты ұнтақталған металдар қолжетімді болғанға дейін фейерверктерде ақ түс жасау үшін пайдаланған. Ол әлі де кейбір торпедалар мен басқа да жаңалықты жарылатын отшашулар үшін калий хлоратымен бірге "қызыл жарылғыш" деп аталатын жанасу арқылы жарылатын затты жасау үшін, сондай-ақ кейбір жарылғыш жұлдыздардың ядросында қолданылады. Реалгар улы. Ол кейде арамшөптерді, жәндіктерді және кеміргіштерді өлтіру үшін қолданылған, тіпті какодиль қышқылы сияқты тиімді арсен негізіндегі зиянкестерге қарсы заттар бар, ол гербицид ретінде қолданылатын органоарсендік қосылыс, (CH3)2As(O)OH. Реалгар көбінесе тері өндірісінде жануарлардың терісінен түкті алу үшін қолданылған. Ол белгілі канцероген және арсен улы заты болғандықтан, және оның орнына қолдануға болатын заттар бар болғандықтан, қазір бұл мақсатта сирек қолданылады. Ежелгі гректер реалгарды σανδαράκη деп атаған және оның улы екенін білген. Осыдан бастап, реалгар ағылшын тілінде сандарак деп те белгілі болған. Реалгарды ежелгі грек дәріханалары "бықтың қаны" деп аталатын дәрі жасау үшін де пайдаланған. Грек дәрігері Никандер "бықтың қанынан" өлген адамды сипаттаған, бұл арсендік уланудың белгілі әсерлерімен сәйкес келеді. Реалгар, орпиментпен бірге, Рим империясында саудаланып, қызыл бояу пигменті ретінде қолданылған. Реалгардың қызыл бояу пигменті ретінде қолданылуының алғашқы мысалдары Қытай, Үндістан, Орталық Азия және Египет өнерінен белгілі. Ол Еуропаның бейнелеу өнерінде Ренессанс дәуірінде қолданылған, бірақ 18 ғасырға қарай бұл қолданыс тоқтатылған. Ол сондай-ақ дәрі ретінде де қолданылған. Басқа дәстүрлі қолданыстарының ішінде қорғасын оқтар жасау, баспа және калико матасын бояу бар. Орта ғасырлық Испанияда және 16 ғасыр Англиясында тышқандарды улау үшін де қолданылған.

Пайда болуы

Реалгар көбінесе басқа мышьяк және сурьма минералдарымен байланысты төмен температуралы гидротермальды тамыр минералы ретінде кездеседі. Ол сондай-ақ вулкандық булану және ыстық бұлақтардағы шөгінділер түрінде де кездеседі. Ол орпимент, арсенолит, кальцит және баритпен қатар табылады.