Бюретка – сұйықтықты дәл өлшеуге арналған, краны бар градуировкаланған шыны түтік. Титрацияда, сандық талдауда қолданылады. Түрлері: көлемдік, поршеньді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір шетінде кран бар градуалды шыны түтікше.
Graduated glass tube with a tap at one end
Бурет (немесе бурет деп те жазылады) – әсіресе титрация кезінде белгілі көлемдегі сұйықтықты беруге арналған, бір шетінде кран бар градуалды шыны түтікше. Бұл – төменгі жағында тоқтау клапаны (тұтқасы) бар, ал тоқтау клапанының шығу тесігінде капиллярлық түтікшесі бар ұзын, градуировкаланған шыны түтік. Түтікшенің бурет ұшына ағызылатын сұйықтықтың мөлшері тоқтау клапаны арқылы реттеледі. Буреттердің екі негізгі түрі бар: көлемдік буреттер және поршеньдік буреттер. Көлемдік буреттер сұйықтықтың өлшенген көлемін береді. Поршеньдік буреттер шприцтерге ұқсас, бірақ олардың тесігі жоғары дәлдікпен өңделген және поршені бар. Поршеньдік буреттер қолмен немесе электрмотормен жұмыс істей алады. Салмақты буреттер сұйықтықтың өлшенген салмағын береді.
A burette (also spelled as buret) is a graduated glass tube with a tap at one end, for delivering known volumes of a liquid, especially in titrations. It is a long, graduated glass tube, with a stopcock at its lower end and a tapered capillary tube at the stopcock's outlet. The flow of liquid from the tube to the burette tip is controlled by the stopcock valve. There are two main types of burette; the volumetric burette and the piston burette. A volumetric burette delivers measured volumes of liquid. Piston burettes are similar to syringes, but with a precision bore and a plunger. Piston burettes may be manually operated or may be motorized. A weight burette delivers measured weights of a liquid.
Шолу
Бюретка – аналитикалық химияда сұйықтықты, әсіресе титрлеудегі реагенттердің бірін дәл беру үшін қолданылатын көлемдік өлшеуге арналған шыны ыдыс. Бюретканың түтігінде сұйықтың берілген көлемін анықтауға мүмкіндік беретін градуировкалық белгілер бар. Толық сыйымдылығымен қолданғанда, бюретка көлемдік пипеткаға ұқсас дәлдікке ие, бірақ көбінесе толық сыйымдылығынан кем мөлшерде қолданылатындықтан, пипеткаға қарағанда сәл нашар дәлдік көрсетеді. Бюретка берілген заттың көлемін өлшеу үшін пайдаланылады, бірақ оның градуировкасы жоғарыдан төменге қарай өлшенетін градуировкаланған цилиндрден өзгеше. Сондықтан бастапқы және соңғы көлемдер арасындағы айырмашылық берілген көлемге тең болады. Титрлеуде ерітінді қосудың басқа тәсілдерімен салыстырғанда, бюретканың жоғары дәлдігі мен бақылау мүмкіндігі тиімді. Көлемдегі айырмашылықты соңғы және бастапқы тіркелген көлемдердің айырмасын есептеу арқылы анықтауға болады. Түссіз ерітіндіні қолданғанда меніск түбін байқау қиын болуы мүмкін, сондықтан қара жолақ техникасы өлшеулерді дәл бақылауға және жазуға көмектеседі.
A burette is a volumetric measuring glassware which is used in analytical chemistry for the accurate dispensing of a liquid, especially of one of the reagents in a titration. The burette tube carries graduated marks from which the dispensed volume of the liquid can be determined. Compared to a volumetric pipette, a burette has similar precision if used to its full capacity, but as it is usually used to deliver less than its full capacity, a burette is slightly less precise than a pipette. The burette is used to measure the volume of a dispensed substance, but is different from a graduated cylinder as its graduations measure from top to bottom. Therefore, the difference between the starting and the final volume is equal to the amount dispensed. The precision and control of the burette over other means of adding solution is beneficial for use in titration. The difference in volume can be calculated by taking the difference of the final and initial recorded volume. Using the burette with a colorless solution may make it difficult to observe the bottom of the meniscus, so the black strip technique can make it easier to accurately observe and record measurements.
Ерекшеліктер
Көлемдік буреттің сипаттамасында оның қасиеттері, мысалы, номиналды көлем, көлем бірлігі, қателік шегі және дәлдік класы, сондай-ақ өндірушіден қосымша мәліметтер көрсетіледі. Номиналды көлем мен қателік шегі әдетте мл немесе см³ бірліктерінде беріледі. Буреттерде жиі кездесетін тағы бір сипаттама – "TD" немесе "Ex" калибрлеу белгісі. Бұл "көлемді беруге калибрленген" дегенді білдіреді, яғни буретканы ерітіндіні беру үшін (сақтау үшін емес) қолданғанда басылған көлемнің дәл екенін көрсетеді. Тағы бір жиі көрсетілетін сипаттама – дәлдік класы, оның ішінде А және В кластары. Көлемдік дәлдік маңызды болған жағдайда А класы В класынан артықшылыққа ие, себебі оның қателік диапазоны 0,1 пайызға дейін, ал В класының буреткісінде – 0,2 пайызға дейін жетеді.
The specification of a volumetric burette indicates its properties, such as the nominal volume, volume unit, error limit, and accuracy class, plus other related details from the manufacturer. The nominal volume and error limit is usually given in units of mL or cm3. Another specification commonly found on burettes is the calibration mark "TD" or "Ex". This stands for "calibrated to deliver", indicating that the printed volume is accurate when the burette is used to deliver (rather than contain) a solution. Another commonly indicated specification is the accuracy class, including class A and class B. Class A is preferred to Class B when volumetric accuracy is important, as it has a narrower range of error with accuracy up to 0.1 percent compared to 0.2 percent in Class B burette.
Цифрлық буретка
Цифрлық буреттер шприц конструкциясына негізделген. Түтікшесі мен поршені шыныдан жасалуы мүмкін. Шыныны тоздыратын сұйықтықтар, оның ішінде сілтілік ерітінділер болса, түтікшесі мен поршені полиэтиленнен немесе басқа да төзімді пластик материалдан жасалуы мүмкін. Түтікшесі бекітілген күйде ұсталады, ал поршень қолмен бұрылатын дөңгелек арқылы немесе қадамдық мотор арқылы біртіндеп жылжытылады. Көлемі цифрлық дисплейде көрсетіледі. Жоғары дәлдікті шприцтер өте дәл мөлшерлерді беру үшін қолданылуы мүмкін. Моторланған цифрлық буреттер компьютермен басқарылуы мүмкін; мысалы, титрлеу цифрлық жазбаға түсіріліп, содан кейін титрді соңғы нүктеде анықтау үшін сандық өңдеуден өтуі мүмкін.
Digital burettes are based on a syringe design. The barrel and plunger may be made of glass. With liquids that corrode glass, including solutions of alkali, the barrel and plunger may be made of polyethylene or another resistant plastic material. The barrel is held in a fixed position and the plunger is moved incrementally either by turning wheel by hand, or by means of a step motor. The volume is shown on a digital display. A high precision syringe may be used to deliver very precise aliquots. Motorized digital burettes may be controlled by a computer; for example, a titration may be recorded digitally and then subject to numerical processing to find the titer at an end point.
Тарих
Алғашқы буретті 1845 жылы француз химигі Этьен Оссиан Генри (1798–1873) ойлап тапты. 1855 жылы неміс химигі Карл Фридрих Мохр (1806–1879) Генридің буретінің жақсартылған нұсқасын ұсынды, онда буреттің түтігіне бөлулер салынған. "Бюретт" сөзін 1824 жылы француз химигі Джозеф Луи Гей-Лусак (1778–1850) қолданды.
The first burette was invented in 1845 by the French chemist Étienne Ossian Henry (1798–1873). In 1855, the German chemist Karl Friedrich Mohr (1806–1879) presented an improved version of Henry's burette, having graduations inscribed on the tube of the burette. The word "burette" was coined in 1824 by the French chemist Joseph Louis Gay Lussac (1778–1850).