Өлшеу аспаптары
-
Масса бірлік көлемге шаққандағы тығыздық
Тығыздық: массаның көлемге қатынасы. ρ белгісімен танылады. Математикалық формуласы: ρ = m/V. Таза заттар үшін масса концентрациясымен сәйкес келеді.
-
Сұйықтардың бетке түсіретін күшінің талдауы
Сұйық немесе газдың бетке түсіретін күші – қысым. Қысымды өлшеу әдістері, манометрлер (Бурдон түйіршігі) және вакуумдық өлшеулер туралы ақпарат.
-
Температура мен қысымның эталондық шамалары
Стандартты температура және қысым: IUPAC, NIST анықтамалары, газ және сұйық көлемдерін есептеуге қажетті шарттар. Терминдік бағалаулар үшін маңызды!
-
Сызақ есептегіш және оның тарихы
Есептеу құралы: сызғыш калькулятор – көбейту, бөлу, логарифмдерді есептеуге арналған аналогтық компьютер. Әртүрлі салаларда қолданылады.
-
Уитстон көпірі: Электр кедергісін өлшеу схемасы
Уэстон көпірі: электр кедергісін өлшеу схемасы. Жоғары дәлдік, қарапайым вольтбөлгіштен артық. 1833 ж. С.Х.Кристи жасаған, Уэстон жетілдірген. Топырақ талдауында қолданылды.
-
Тығыздықтар қатынасы
Жалғыш тығыздық – заттың тығыздығын белгілі бір эталонға (әдетте суға) қатынасы. Бұл шама заттың суға қалай жүзетінін анықтайды. Тығыздық, нақты салмақ.
-
Микрометр: Өлшеу құралының тарихы мен қолданысы
Микрометр – бөлшектердің ұзындығын, енін, тереңдігін дәл өлшеуге арналған аспап. Механикалық өндірісте, метрологияда кең қолданылады. Дәлдік пен сенімділік!
-
Процестерді өлшеу және бақылау құралдары
Өлшеу құралдары: физикалық шамаларды өлшеу, бақылау, тіркеу. Метарология, автоматтандыру, басқару теориясы. Өнеркәсіптік жүйелерде қолданылады.
-
Атмосфералық қысымды өлшеу құралы
Барометр – ауа қысымын өлшейтін құрал. Қысым өзгерістері ауа райының болжамын жасауға көмектеседі. Алтиметрден айырмашылығы, барометр қысымдағы өзгерістерді байқайды.
-
Өлшеу құралдарының дұрыстығын тексеру және калибрлеу
Өлшеу құралдарының дұрыстығын тексеру: калибрлеу, стандарттармен салыстыру, қателерді анықтау және түзету. Метарология, өлшемдер, сапа бақылау.
-
Сызық өлшегіштер және олардың қолданылуы
Сызық өлшегіш – қашықтықты өлшеуге, түзу сызықтар салуға арналған құрал. Түрлері, қолданылуы, тарихы туралы біліңіз. Өлшеу құралы, сызық, масштаб.
-
Бір тетікпен градуировкаланған шыны түтікше
Бюретка – сұйықтықты дәл өлшеуге арналған, краны бар градуировкаланған шыны түтік. Титрацияда, сандық талдауда қолданылады. Түрлері: көлемдік, поршеньді.
-
Мөлшерлейтін цилиндрлер: түрлері мен қолданылуы
Бітіспелі цилиндр – сұйық көлемін өлшеуге арналған зертхана құралы. Материалдары, қасиеттері, автоклавтау ережелері туралы біліңіз.
-
Верньер шкаласы: өлшеу дәлдігін арттыру құралы
Верньер шкаласы – өлшеу құралдарының дәлдігін арттауға арналған қосымша бөлік. Бұл қателікті азайтып, нақты өлшемдерді алуға көмектеседі. Верньер калибрлерінде жиі қолданылады.
-
Сұйықтардың тығыздығын өлшеу құралы
Сұйықтардың тығыздығын өлшеуге арналған гидрометр/лактометр туралы ақпарат. Құрылысы, қағидаты, пайдалану жолдары – бәрі осы мақалада!
-
Реомюр шкаласы: Тарихы мен қолданылуы
Реомюр шкаласы: судың қайнау (80°Ré) және қату (0°Ré) нүктелеріне негіделген температура өлшемі. Рене Антуан Реомюр жасаған, маңызды деректер!
-
Жапырақты бұтақтардың су сіңіру деңгейін өлшеуге арналған құрал (Потометр)
Пото́метр – су өсімдіктерінің су жұтуын өлшейтін құрал. Транспирация деңгейін екі жолмен: түтік деңгейінің төмендеуі немесе массаның азаюы арқылы анықтауға болады.
-
Шақтың ағымын ұзақ мерзімді зерттеу эксперименті
Қайнар шайыр ағымын ұзақ жылдар бойы өлшейтін тәжірибе туралы мақала. Битумның өте баяу ағысы, жылдар бойы тамшы пайда болуы жайлы ақпарат.
-
Ылғалды өлшеу құралы: Гигрометр тарихы мен түрлері
Ылғалды өлшеу құралы – гигрометр туралы ақпарат. Ауадағы су буын анықтау, түрлері, қалай жұмыс істейтіні, тарихы.
-
Судың мөлдірлігін өлшеу дискісі (Secchi дискісі)
Secchi дискісі – судың мөлдірлігін/ластануын өлшейтін қарапайым құрал. 1865 ж. ойлап табылған, тереңдікті анықтап, су сапасын бағалауға көмектеседі.
-
Санның маңызды таңбалары
Маңызды сандар – өлшеудің нақтылығын көрсететін цифрлер. Өлшеу аспабының дәлдігіне сәйкес келетін санның қажетті және сенімді бөлігі. Дәлдікті анықтау!
-
Деформацияны өлшеуге арналған электрондық құрал
Созғыш – нысанның деформациясын өлшейтін электрондық құрылғы. Қарсылық өзгерісі арқылы жүктеме, күшті анықтауға көмектеседі. Техникалық мақсатта қолданылады.
-
Текшеретін таяқшалар: түрлері мен қолданылуы
Шеңгел – сұйықтық мөлшерін өлшеуге, химиялық тест жүргізуге арналған құрал. Медицинада, бетон саласында қолданылады. Анализдерге көмектеседі.
-
Барометрлік қысымды графикалық түрде тіркеуші құрал
Барограф – ауа қысымын графика түрінде тіркеуге арналған құрал. Александр Камминг 1760 ж. жасаған алғашқы үлгісі, атмосфералық қысымды үздіксіз жазады.
-
Көлік құралдарындағы жылдамдық өлшегіштер
Көліктердегі жылдамдық өлшегіш – жылдамдықты көрсететін құрал. Тарихы, қолданылуы, және басқа көліктердегі ұқсас құрылғылар туралы ақпарат.
-
Сұйық ағынының жылдамдығын өлшеу құралы
Ағын өлшегіш – сұйықтың ағын жылдамдығын өлшейтін құрал. Ротаметрдің тарихы, негізгі принциптері мен жетілдірулері туралы ақпарат.
-
Теңіз тереңдігін өлшеу құралы
Тереңдік өлшегіш – су астындағы тереңдікті өлшейтін құрал. Жүзуге, теңіз зерттеулеріне арналған, қысымды анықтайды. Құрылғы туралы толық ақпарат!
-
Жұмсартқыштардың NLGI тұтқырлық классы және сынақ әдістері
Жұмыс майының тұтқырлығын NLGI нөмірі арқылы анықтаңыз. NLGI классыфикациясы, ASTM және ISO стандарттарымен үйлеседі. Май таңдауға көмектеседі.
-
Майдың тамшы температурасын анықтау әдісі және маңызы
Майдың тамшы нүктесі – майдың ыстыққа төзімділігін көрсетеді. Тест нәтижесінде қатты күйден сұйыққа өтетін температураны анықтайды. Стандарттар: ASTM D 566, D 2265.
-
Беттік кернеуді өлшеу құралы және оның топырақ ғылымындағы қолданысы
Беттік кернеуді өлшейтін тензиометр туралы мақала. Топырақ ғылымында, өндірісте қолданылады. Сұйықтардың беттік кернеуін анықтауға көмектеседі.
-
Галилей термометрі: әйнек шарлардың температураға қатынасы
Галилей термометрі: температураға байланысты сұйықтың тығыздығын анықтайтын әйнек құрал. Құрылысы, қағидасы және Галилейдің ролі туралы біліңіз.
-
Тахиметр шкаласы және оның қолданылуы
Тахиметр – аналог сағаттағы жылдамдық, қашықтық есептеуге арналған шкала. Уақыт пен жол арақатынасын анықтауға көмектеседі. Сағат туралы біліңіз!
-
Көлемдік колбалар
Волюметриялық колбалар: мақсатты көлемді дәл өлшеуге арналған зертханалық ыдыс. Стандартты ерітінділерді дайындау, дәл дилюциялау үшін қолданылады.
-
Шарбаттың қанттылығын өлшеу әдістері
Жүзім шырынының қанттылығын (мұст) өлшеу, алкогольге айналу мүмкіндігін көрсетеді. Brix, KMW сияқты өлшемдер Франция, Италия, Аустрияда қолданылады.
-
Жықындықты өлшеу әдісі және оның қолданылуы
Рефрактометрия – заттардың сындыру көрсеткішін өлшеу әдісі. Сұйықтар, газдар, қатты денелердің құрамын, тазалығын анықтауға қолданылады. Температура маңызды!
-
МакЛеод өлшегіші: Төмен қысымды өлшеу құралы
МкЛеод өлшегіш – төмен қысымды (10−6 Torr дейін) өлшеуге арналған құрал. 1874 ж. ойлап тапқан. Бүгінде электронды өлшегіштермен алмастырылды.
-
Кедергі термометрлері және олардың калибрлеу әдістері
Температура сенсорлары: RTD (резистивтік термометрлер) – платина, никель немесе мыс сымнан жасалған, температураны өлшейтін құрылғы. Дәлдігімен ерекшеленеді.
-
Меркурийлік манометрлік қысым бірлігі
мм рт.ст. – қысымның манометриялық бірлігі, медицинада (әсіресе қан қысымында) қолданылады. 133.322 Па-ға тең. Torr-қа жуық, анықтамасы, мағынасы.
-
Көлем бірлігі: Тамшының өлшемі
Тамшы – сұйық көлемін шамамен өлшеу бірлігі. Дәрі-дәрмек беруде, ас дайындауда қолданылады. Көлемі құралға, сұйықтың қасиеттеріне байланысты.
-
Бос кеңішті өлшеу құралы
Шұңқыл өлшегіш – екі бөлшек арасындағы кеңістікті өлшеуге арналған инженерлік құрал. Түрлі қалыңдықтардағы сталь тілімдерден тұрады. Метрлік/империялық жүйелерде қолданылады.
-
Теңіз деңгейін өлшеу құралы
Теңіз деңгейін өлшеу құралы: толқын бақылау станциясы, мареограф. Дүниежүзінде 1450 станциядан дерек бар, 950-і жаңартылып тұрады.
-
Газ қоспасы көлемінің өзгеруін өлшейтін градуировкаланған түтік
Еюдиометр – газ қоспасының көлеміндегі өзгерістерді өлшейтін лабораториялық құрал. 50/100 мл көлемді, градуировкаланған түтік. Газ көлемін анықтауға көмектеседі.
-
Мұнай сұйықтарының суға қарағанда салмағын өлшеу шарасы
Мұнай сұйықтарының суға қарағанда салмағын өлшеу: API гравитациясы. 10-нан жоғары – жеңіл, 10-нан төмен – ауыр. Мұнай тығыздығын салыстыруға көмектеседі.
-
Жұмыртқа пісіруге арналған таймерлер
Асүй таймері: жұмыртқа пісіруден бастап, тамақ дайындау уақытын өлшеуге арналған құрал. Механикалық, сандық түрлері бар. Дәлдігі әртүрлі.
-
Халықаралық температура шкаласы: ITS-90 және оның қолданылуы
Халықаралық температура шкаласы (ITS-90): Кельвин, Цельсий бойынша өлшемдер стандарты. 14 калибрлік нүкте, дәлдік, халықаралық үйлесімділік.
-
Тесік өлшегіштер: Түрлері мен қолданылуы
Тесік өлшегіштер – тесіктерді дәл өлшеуге арналған құралдар. Ішкі калибрлерге балама, қайталама нәтиже алу үшін оператордың сезімі қажет. Дәлдік пен тиімділік!
-
Металл өңдеуде синус барының қолданылуы
Жұмыс істеудегі бұрыштарды өлшеуге арналған синус бары туралы ақпарат. Металл өңдеуде дәлдік пен тиімділік үшін қолданылады. Құрылысы, қағидалары және қолданылуы.
-
Жылдық өлшемдерді жинау жүйесі
Жылдамдық өлшегіштер: нақты ұзындықтарды жасауға арналған жүйе. Металл/керамикалық блоктардан жиынтықтармен құралады, қабаттап қажетті өлшемге жетуге мүмкіндік береді.
-
Ағын өлшегіш немесе ағынды шектегіш құрылғы
Құбырлардағы ағын жылдамдығын өлшеуге арналған тесікті қақпақтар туралы ақпарат. Стандарттар, орнату, калибрлеу және қолдану шарттары. Ағын өлшегіштер.
-
Метеорологиялық аспаптарға арналған қоршау
Ауа-райы құралдарын қорғайтын Стивенсон экраны туралы ақпарат. Температура, ылғалдылық, ауа қысымын өлшеу үшін қолданылады. Стандартты метеостанса бөлігі.
-
Күшті өлшегіш құралдар
Күшті өлшегіш жасушалар: жүктеме, қысым, соқтығу күшін сигналға айналдырып, өлшеуге мүмкіндік береді. Өнеркәсіпте және күнделікті өмірде қолданылады.
-
Жер қозғалысын өлшеу құралдары
Жердің деформациясын өлшейтін құрал – strainmeter туралы біліңіз. Қашықтық өзгерісін лазер немесе қатты материал арқылы анықтайды. Геофизикалық зерттеулерде қолданылады.
-
Шаршара мөлдірлігін өлшеуге арналған өшсле шкаласы
Шарап жасаудағы жүзім шырынының тығыздығын өлшейтін Эхсле шкаласы туралы мақала. Пісіп-жеткендігін, қант мөлшерін анықтауға көмектеседі. Неміс, Швейцарияда қолданылады.
-
Қар өлшегіштер: тарихы, құрылымы және қолданылуы
Қар өлшегіш – қатты жауын-шашын мөлшерін өлшейтін құрал. Тарихы 1247 жылға дейін соғады, Қытайда математик Қин Цзюшао қолданған. Ауа-райы деректеріне көмектеседі.
-
Қысым өлшемінің дюйм сыныптық бірлігі
Қысым өлшемінің бірлігі – сынап бағанасы (inHg). Ауа райы, авиация, тоңазытқыштарда қолданылады. Өлшемдер мен түрлендірулер туралы толық ақпарат!
-
Температураны өлшеу тарихы мен әдістері
Температураны өлшеу: термометрия тарихы, стандарттау әрекеттері мен 17 ғасырдағы ғылыми негіздері. Дәлдік пен температура трендтерін бағалау.
-
Өлшеу құралдарының қателіктері және оларды түзету әдістері
Аспап қатесі: өлшеу аспаптарының нақты мән мен көрсеткіш арасындағы айырмашылық. Жүйелік, кездейсоқ, абсолютті қателер туралы біліңіз.
-
Теңіз суын тереңдіктен алуға арналған құрал
Нансен бұлтығы – тереңдікте су сынағы алуға арналған құрал. 1894 ж. жасалған, 1966 ж. жаңартылған. Океан суын зерттеуге қажетті құрал.
-
Сфераметр: қисық беттерді өлшеу құралы және қолданылуы
Сферометр: қисық беттердің радиусын өлшеуге арналған құрал. Оптикада линзалардың қисықтығын, жұқа пластиналардың қалыңдығын өлшеуге қолданылады. Дәлдікпен өлшейді.
-
Аспаздық ингредиенттерді өлшеуге арналған кешкіш
Аспаздық ингредиенттерді өлшеуге арналған өлшеуіш стақан туралы! Құрғақ және сұйық заттарды дәл өлшеуге көмектеседі. Пластик, шыны, металдан жасалған.
-
Су буының қанығу қысымын есептеу формулаларының даму тарихы
Су тамшысының қанығу қысымын есептеуге арналған Гофф-Гратч теңдеуі, жаңартылған Арден Бак теңдеуі және Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның ұсыныстары.
-
Термодинамикалық құралдар мен температураны өлшеу әдістері
Термодинамикалық құралдар: жүйелерді өлшеуге арналған құрылғылар. Температура, өлшемдер, метрлер мен резервуарлар түрлері туралы біліңіз.
-
Қарудағы патрондардың камералық қысымын өлшеу әдістері
Қару-жарақ ішкі баллистикасындағы камера қысымын өлшеу үшін қолданылатын мыс (CUP) және қорғасын (LUP) бірліктері. Жаңа пиезоэлектрлі сенсорлармен алмастырылуда.
-
Сынудың көрсеткішін өлшеу құралы
Рефрактометр: сұйықтардың рефракциясын өлшеу құралы. Тазалықты, концентрацияны анықтауға, заттарды сәйкестендіруге көмектеседі. Лабораториялық жабдық.
-
Цифрлік қол рефрактометрлер: Құрылысы, қағидалары және қолданылуы
Цифрлік рефрактометр: сұйықтардың сындыру көрсеткішін өлшеуге арналған құрал. LED технологиясы, фотодиодтар & сынамықтарды анықтау принциптері.
-
Аббе рефрактометрі: тарихы, қағидалары және қазіргі заманғы қолданыстары
Аббе рефрактометрі: сынау дәлдігі жоғары, жарық сыну индексін өлшеу құралы. Эрнст Аббе жасаған, температураны бақылайтын және дисперсияны жоятын құрал.
-
Медицинада қолданылатын сым өлшемдері
Бірмингем калибры: медицинадағы сымдардың диаметрін анықтау жүйесі. Түтіктер, инелер үшін G белгісімен қолданылады. Өлшемдері 5Ø-ден 36-ға дейін.
-
Дене температурасын өлшеу құралы
Денсаулықты сақтау үшін дене температурасын өлшеуге арналған термометр туралы мағлұмат. Тарихы, түрлері (ауыз, қолтық, ректальды, құлақ, маңдай) және қағидалары.
-
Катетерлердің француз стандарты өлшемдері
Катетер өлшемдері: Француз стандарты (Fr, Fg, CH). Диаметрін қалай анықтауға болады? Медициналық мақсаттағы катетерлер туралы толық ақпарат.
-
Dolorimeter