Кіріспе

Колледж қаласы немесе университет қаласы – университет студенттері мен қызметкерлерінің басымдығын көрсететін қауымдастық (көбінесе жеке қала немесе қала, бірақ кейбір жағдайларда қаланың ауданы немесе шағын қаласы). Университет ірі болуы мүмкін, немесе гуманитарлық колледждер сияқты бірнеше шағын оқу орындары шоғырланған болуы мүмкін, тұрғын халқы аз болуы да мүмкін. Бірақ, колледж қалаларының ерекшелігі – білім беру мекемелерінің қатысуы экономикалық және әлеуметтік өмірге үлкен әсер етеді. Көптеген жергілікті тұрғындар университетте жұмыс істейді – ол қаланың ең ірі жұмыс берушісі болуы мүмкін. Көптеген кәсіпорындар негізінен университет қауымдастығына қызмет көрсетеді, ал студенттер саны жергілікті тұрғындардан асып түсуі мүмкін.

Сипаттама

Еуропадағы университет қалалары көне университетке ие болуымен әдетте сипатталады. Қаланың экономикасы университет қызметімен тығыз байланысты және университет құрылымымен толықтай қолдалады, оған университет ауруханалары мен клиникалары, баспаханалар, кітапханалар, зертханалар, бизнес-инкубаторлар, студенттік жатақханалар, асханалар, студенттік ұйымдар, студенттік қоғамдар және академиялық шаралар кіреді. Сонымен қатар, қаланың тарихы көбінесе университет тарихымен өріліп жатады. Еуропаның көптеген университет қалалары ғасырлар бойы ғылым мен білімнің маңызды орталықтары ғана емес, сонымен қатар саяси, мәдени және әлеуметтік ықпал ету орталықтары болды. Мысалы, Париж Сорбонна мен Гранде-эколь арқылы білім беру тарихының барысын көрсетеді. Жоғары білімді және көбінесе уақытша тұрғындардан басқа, стереотиптік университет қалашығында дәстүрлі емес өмір салты мен субмәдениеттердегі адамдар көп, жалпы алғанда, бөгде нәрселерге жоғары төзімділік пен өте белсенді музыкалық немесе мәдени өмір болады. Олардың көптегені технологиялық зерттеулер мен инновациялық стартаптардың орталықтарына айналды. Стартап орталықтары бар университеттер Мюнхен сияқты ірі қалаларда да, Триест сияқты шағын қалаларда да кездеседі. Университет қаласының түсінігі Еуропа орта ғасырларынан бері дамығанмен, оған баламалары ертерек заманда да, Еуропадан тыс мәдениеттерде де болған. Мысалы, кейінгі классикалық дәуірде Афина қаласы саяси немесе әскери билікке ие болмаса да, Рим империясының ең ірі білім орталығы ретінде танымал болды және университет қаласының көптеген қасиеттерін иеленді, сондықтан қазіргі ғалымдар оны солай атайды.

Қалалық киімдер қатынастары

Компания қаласындағыдай, университет тұрғындарының саны көп және уақытша болуы басқа қала тұрғындарымен қақтығыс тудыруы мүмкін. Студенттер аймақтан тыс жерлерден келіп, кейде мүлдем басқа, тіпті радикалды мәдениетті қабылдауы мүмкін. Көптеген студенттер жас адамдар болып табылады, олардың тұрмыс салты ересектерден өзгеше болуы мүмкін. Экономикалық жағынан, университет пен студенттердің жиынтық сатып алу қабілеті өмір сүру құнын аймақтағыдан жоғарылатады. Университет қызметкерлері қаладағы өмір сүру құнының жоғары екенін санап, айналасындағы аудандардан жұмысқа баруы жиі кездеседі. "Студенттік қалыптасу", яғни студенттердің санының өсіп, дәстүрлі студенттік емес аудандарға көптеп қоныстануы, жаулап алу немесе жаңару (gentrification) түрі ретінде қабылдануы мүмкін. Бұл университеттерге түсушілердің санының кампустағы жатақханалардың сыйымдылығынан асып кетуіне, қала құрылысы ережелерін сақтамауға және/немесе студенттік мәдениетке байланысты болуы мүмкін. Аудандық бірлестіктер отбасылық үйлерді студенттерге жалға беруді шектеуге тырысады, ал кейбір жергілікті тұрғындар кампуста үлкен жатақханалар салуға немесе студенттік ұйымдардың үйлерін кеңейтуге қарсы болуы мүмкін, бұл студенттердің қалада тұруын іздеуге мәжбүрлейді. АҚШ-та білім беру мекемелері көбінесе жергілікті салықтан босатылады, сондықтан салық төлемеу жүйесі болмаған жағдайда университет тұрғындары жергілікті инфрақұрылымға, мысалы, жолдарға немесе құқық қорғау органдарына пропорционалсыз жүктеме салатыны мүмкін. Кейбір сарапшылар студенттер жергілікті инфрақұрылымның басқа бөліктеріне, атап айтқанда, жергілікті бастауыш және орта мектептерге, Солтүстік Америка қалалары мен қалашаларының бюджетіндегі ең үлкен шығынға айналатын шығындарды азайтады, жергілікті сату салығы және үй иелері төлейтін мүлік салығы арқылы салық түсімдерін қамтамасыз етеді. Университет өз нысандарын кеңейткенде, мүлік салығы түсімдерінің жоғалтылуы, сондай-ақ ашық кеңістіктерді немесе тарихи аудандарды сақтау туралы жергілікті тілектер де алаңдату тудырады. Осының салдарынан жергілікті тұрғындар университет пен оның студенттерін жек көруі мүмкін. Студенттер өз кезегінде жергілікті тұрғындардың студенттердің оқу ақысы мен төлемдері есебінен университетте жұмыс істеп, студенттер тудыратын салық түсімдерін (мысалы, жергілікті сату салығы, жалға берілген мүлік салығы) қабылдап, бірақ студенттердің өмір салтын жек көруін сынауы мүмкін. Кейбір студенттер басқа тұрғындарды "қалалықтар" деп атайды, бұл термин біршама қарапайымдықпен айтылады.

Колледж қалаларындағы қоныс аудару

Шу, көлік және өмір сапасының басқа да мәселелері шешілмегенімен, Жаңа урбанизмнің жақтаушылары университет қалаларындағы аудандардың дамуына жетекшілік етті, олар университет өміріне жақындығын пайдаланды. Мысалы, кейбір университеттер профессорлық-оқытушылар құрамы мен қызметкерлерінің жұмысына жаяу бара алатындай жағдай жасап, кампустағы тұраққа деген сұранысты азайтты; Дьюк университетінің Тринити Хайтс жобасы – басты мысал. Көп жағдайда, әзірлеушілер университетке қолжетімділікті (тікелей іргелес болмаса да) артықшылық ретінде жарнамалайтын қоғамдастықтарды құрды. Студенттік жатақтар да университет қалаларының маңызды бөлігі болып табылады. АҚШ-тағы көптеген мемлекеттік университеттерде оқушылардың 50 пайызы немесе одан да көп кампустан тыс тұрады. 1960 жылдары басталған бұл тенденция бастапқыда кампусқа жақын жеке үйлерді студенттік жатаққа айналдыруды білдірді, соның нәтижесінде «студенттік геттолар» пайда болды. Колледждер мен басқа да әзірлеушілер 1970 жылдары көптеген университет қалаларында мақсатты студенттік жатақтар салуды бастады. 2000 жылдардың басында АҚШ-та бүкіл ел бойынша жылжымайтын мүлік инвестициялық трасттары (REIT) және акционерлік қоғамдар студенттік жатақ кешендерін салуға кірісті. 1990 жылдардан бері байқалатын тағы бір маңызды өзгеріс – зейнеткерлердің университет қалаларына қоныс аударуының артуы. Зейнеткерлерді мәдени және білім беру мүмкіндіктері, университет спорты, жақсы медициналық қызметтер (әсіресе медициналық мектептерге қарасты оқу ауруханаларында), төмен өмірлік құн және жаяу жүргіншілерге немесе қоғамдық көлікке ыңғайлы жоспарланған орта тартып тұр. Қазір бірнеше құрылыс компаниясы университет қалаларында зейнеткерлерге арналған тұрғын үйлер салуға маманданған. Кейбір жағдайларда олар жергілікті мекемелермен ресми қарым-қатынас орнатқан. Студенттердің, оқытушылардың, қызметкерлердің және зейнеткерлердің тұрғын үйге деген сұранысы 2005 жылы басталған тұрғын үй нарығының төмендеуі кезінде университет қалаларындағы үй бағаларын тұрақты ұстады.