Кіріспе
Бұл Гамбиядағы отарлық губернаторлар мен әкімшілердің тізімі. Ол 1816 жылы Банжул аралы деп аталатын Сент-Мэри аралында британдық қоныстың құрылуынан бастап, Гамбия колониясы мен протекторатының 1965 жылы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғанға дейінгі кезеңді қамтиды. Сент-Мэри аралының комендантының ресми лауазымы 1823 жылы Сент-Мэридегі британдық қоныстың коменданты деп белгіленді. 1821 жылы Гамбия Сьерра-Леоне құрамына кіретін британдық колонияға айналды. 1829 жылы Сьерра-Леоне губернаторына бағынышты вице-губернатор тағайындалды. 1843 жылдан 1866 жылға дейін Гамбия Сьерра-Леонеден тәуелсіз өз губернаторына ие болды. 1866 жылы ол қайтадан бағынышты болды, және аумақты басқару үшін әкімші тағайындалды. 1901 жылы тағы да тәуелсіз губернатор тағайындалды, ол сонымен қатар колонияның бас қолбасшысы болып та қызмет етті. Гамбия 1965 жылы тәуелсіздік алды. Одан кейін Гамбиядағы британдық тәждің вице-королі Гамбияның генерал-губернаторы болды, ол 1970 жылы патшайымды мемлекет басшысы ретінде мойындаудан бас тартқанға дейін осы лауазымда қалды.
This is a list of colonial governors and administrators in the Gambia from the establishment of a British settlement on St Mary's Island, now known as Banjul Island, in 1816, through to the Gambia Colony and Protectorate's independence from the United Kingdom in 1965. The official title of the Commandant of St Mary's Island was given as the Commandant of the British Settlement at St Mary's in 1823. In 1821, the Gambia became a British colony that formed part of Sierra Leone. In 1829, a Lieutenant Governor was appointed that was subordinate to the Governor of Sierra Leone. Between 1843 and 1866, the Gambia had its own Governor independent of Sierra Leone. It once again became subordinate in 1866, with an Administrator being appointed to govern the territory. An independent Governor was again appointed in 1901 that also acted as the Commander in Chief of the colony. The Gambia achieved independence in 1965. Thereafter, the viceroy of the British Crown in the Gambia became the Governor General of the Gambia, until it renounced the Queen as head of state in 1970.
1816 жылға дейін
1816 жылға дейін Гамбиядағы отаршылдық үстемдік Джеймс аралымен (1456 жылдан 1660 жылға дейін Сент-Эндрю аралы, ал 2011 жылдан бастап Кунта Кинте аралы деп аталды) шектелген.
Гамбия әкімдері (1866-1901)
Әкімші Қызмет мерзімі Бұрынғы немесе бір мезгілдегі қызметтер Колониалдық хатшы Монарх Реф Джордж Аббас Кули Д'Арси (1818–1885) 19 ақпан 1866 18 желтоқсан 1866 3-ші Батыс Үндістан полкінің офицері Гамбияның губернаторы (1859–1866) Белгісіз Виктория контр-адмиралы Чарльз Джордж Эдвард Патей RN (резидент) (1811–1881) 18 желтоқсан 1866 21 сәуір 1869 Лагостың әкімшісі (1866) Майор Александр Браво (18??–18??) 21 сәуір 1869 12 қыркүйек 1870 1869 жылы үлкен холера індеті кезінде әкімші міндетін атқарушы. Ұлыбритания үкіметі Францияға беру туралы ұсыныстарды қағидатта қабылдайды. Жергілікті халықтың петициялары мен Қоғамдық палатадағы қарсылық ұсыныстан бас тартуға әкеледі. Подполковник Генри Антон (1824–1871) 12 қыркүйек 1870 7 тамыз 1871 Әкімші міндетін атқарушы. Томас Ф. Каллахен (1827–1881) 7 тамыз 1871 21 сәуір 1872 Лабуан губернаторы (1861–1866) Генри Уильям Джон Фаулер (1842–1893) 21 сәуір 1872 7 қазан 1872 Әкімші міндетін атқарушы. Капитан Генри Т. М. Купер (1838–1877) 7 қазан 1872 2 қазан 1873 Белгісіз Корнелиус Хендриксен Кортрайт (1817–1897) 2 қазан 1873 12 ақпан 1875 Тобагоның вице-губернаторы (1864–1872) Капитан Генри Т. М. Купер (1838–1877) 12 ақпан 1875 2 шілде 1875 Белгісіз бригадалық хирург Сэмюэл Роу (1835–1888) 2 шілде 1875 3 шілде 1875 Алтын жағалаудың колониалдық хирургі (1875) – Сьерра-Леоне губернаторы (1875–1881). Келген күнінен кейін, Сьерра-Леоне губернаторының міндетін атқарушы ретінде қайта тағайындалды. Капитан Генри Т. М. Купер (1838–1877) 3 шілде 1875 9 қаңтар 1877 Белгісіз Томани Боджанг, Комбоның соңғы Сонинке королі, Фоди Силлаға бағынды. Британ үкіметі Францияға қайтадан беруді ұсынды, бірақ 1876 жылы бұл идеядан бас тартты. Қызмет бабында қайтыс болды. Уильям Гамильтон Беркли (18??–18??) 9 қаңтар 1877 30 наурыз 1877 Гулдсбери келгенге дейін әкімші міндетін атқарушы белгісіз. Хирург подполковник Валесиус Скиптон Гулдсбери CMG (1839–1896) 30 наурыз 1877 3 наурыз 1884 Аккрадағы азаматтық комендант Баддибудағы азаматтық соғыс 1877 жылы басталды. 1883 жылы Батурст обсерваторы мен Батыс Африка газетінің бірінші саны жарық көрді. 1883 жылы Заң шығарушы кеңестің алғашқы африкалық мүшесі болып тағайындалған. Корнелиус Альфред Молони CMG (1848–1913) 3 наурыз 1884 желтоқсан 1885 Лагостың отарлаушы хатшысы (1879–1884) Гилберт Томас Картер CMG (1848–1927) желтоқсан 1885 8 ақпан 1886 Гамбияның қазынашысы және пошта бастығы (1882–1888) Джеймс Шоу Хей (1839–1924) 8 ақпан 1886 12 маусым 1886 Белгісіз Гилберт Томас Картер CMG (1848–1927) 12 маусым 1886 29 сәуір 1887 Гамбияның қазынашысы және пошта бастығы (1882–1888) 1886 жылдан 1888 жылдың желтоқсанына дейін Картер әкімші міндетін атқарушы болды. Бригадалық хирург Сэмюэл Роу (1835–1888) 29 сәуір 1887 27 қараша 1887 Британдық Батыс Африканың губернаторы (1885–1888) Сьерра-Леонеден бұл рөлде әрекет етеді. Томас Рисли Гриффит (1848–1???) 27 қараша 1887 6 маусым 1888 Белгісіз Сьерра-Леоне губернаторы (1875–1881) 1888 жылдың 6 маусымынан 1888 жылдың 29 қарашасына дейін әкімші міндетін атқарушы. Гилберт Томас Картер CMG (1848–1927) 6 маусым 1888 2 наурыз 1891 Гамбияның қазынашысы және пошта бастығы (1882–1888) 1888 жылдың 6 маусымынан 1888 жылдың 29 қарашасына дейін әкімші қызметін атқарушы. Гамбия 1888 жылы соңғы рет жеке колонияға айналды, өйткені Сьерра-Леонемен әкімшілік байланыс бұзылды. 1889 жылғы англо-француз келісімі Гамбияның шекарасын бекітеді. Чарльз Герберт Харли Мозли (1857–1933) 16 наурыз 1891 19 сәуір 1891 Белгісіз Роберт Бакстер Льюэллин (1845–1919) 19 сәуір 1891 21 наурыз 1900 Сент-Люсияның комиссары (1889–1891) Фуди Каба 1892 жылы британдық күштер Казаманске алып кірді. Алғашқы көшпелі комиссарлар: Ж. Х. Озанн және К. Ф. Ситвелл, 1893 жылы тағайындалды. 1894 жылы колонияны басқаруға арналған алғашқы жан-жақты ординатура. Хорас майор Брэндфорд Гриффит (1863–1909) 21 наурыз 1900 10 қаңтар 1901 1900 жылдың маусым айында Саяхатшы комиссарлар Ситвелл мен Сильваның беймәлім қазасы. Сэр Джордж Шардин Дентон KCMG FRGS FZS (1851–1928) 10 қаңтар 1901 4 наурыз 1901 Лагос губернаторы (1900) 1901 жылдың наурыз айында губернаторы болды. Эдуард VII
– Governor of Sierra Leone (1875–1881)Day after arrival, was re assigned as Acting Governor of Sierra Leone. CaptainHenry T. M. Cooper(1838–1877)3 July18759 January1877– UnknownTomani Bojang, last Soninke King of Kombo, surrenders to Fodi Silla. British government proposes cession to France again, but abandons the idea in 1876. Died in office. William Hamilton Berkeley(18??–18?? )9 January187730 March1877– Unknown Acting Administrator until the arrival of Gouldsbury. Surgeon Lieutenant ColonelValesius Skipton GouldsburyCMG(1839–1896)30 March18773 March1884– Civil Commandant at AccraCivil war in Baddibu begins in 1877. First issue of The Bathurst Observer and West African Gazette in 1883. J. D. Richards appointed as first African member of the Legislative Council in 1883. Cornelius Alfred MoloneyCMG(1848–1913) 3 March1884 December1885– Colonial Secretary of Lagos (1879–1884) Gilbert Thomas CarterCMG(1848–1927) December1885 8 February1886– Treasurer and Postmaster of the Gambia (1882–1888) James Shaw Hay(1839–1924) 8 February188612 June1886– Unknown Gilbert Thomas CarterCMG(1848–1927)12 June1886 29 April1887– Treasurer and Postmaster of the Gambia (1882–1888) From 1886 to December 1888, Carter was the Acting Administrator. Brigade SurgeonSamuel Rowe(retd)(1835–1888) 29 April188727 November1887– Governor of British West Africa (1885–1888) Effectively acting in this role from Sierra Leone. Thomas Risely Griffith(1848–1???) 27 November18876 June1888– Unknown
– Governor of Sierra Leone (1875–1881) Acting Administrator from 6 June 1888 to 29 November 1888. Gilbert Thomas CarterCMG(1848–1927)6 June1888 2 March1891– Treasurer and Postmaster of the Gambia (1882–1888) Acting Administrator from 6 June 1888 to 29 November 1888. The Gambia becomes separate colony for the last time in 1888 as administrative link with Sierra Leone is severed. Anglo French agreement in 1889 fixes border of The Gambia. Charles Herbert Harley Moseley(1857–1933)16 March1891 19 April1891– Unknown Robert Baxter Llewelyn(1845–1919) 19 April1891 21 March1900– Commissioner of Saint Lucia (1889–1891)Fodi Kabba driven into Casamance by British forces in 1892. First Travelling Commissioners, J. H. Ozanne and C. F. Sitwell, appointed in 1893. First comprehensive ordnance for governing the colony in 1894. Horace Major Brandford Griffith(1863–1909)21 March1900 10 January1901– Unknown Killing of Travelling Commissioners Sitwell and Silva in June 1900. Sir George Chardin DentonKCMG FRGS FZS(1851–1928)10 January19014 March1901– Lieutenant Governor of Lagos (1900)Upgraded to Governor in March 1901. Edward VII
Гамбияның губернаторлары (1901-1965 жылдар)
Губернатор Мерзімі қызметте болған кезең Бұрынғы немесе бір мезгілдегі қызметтер Колониалды хатшы МонархСэр Джордж Шардин ДентонKCMG FRGS FZS (1851–1928) 11 қаңтар 1901 21 желтоқсан 1911 Гамбия әкімшісі (1901) Чарльз О'Брайен Эдуард VII 1901 жылы Фуди Кабаның қайтысы. 1901 жылы Гамбия компаниясының құрылуы. Паразитолог Джозеф Эверетт Даттонның экспедициясы. С. Дж. Форстер 1906 жылы алғаш рет Заң шығарушы Кеңестің тұрақты мүшесі болып тағайындалды, 1940 жылы қайтыс болды. Джордж V подполковник Сэр Генри Галвей KCMG DSO (1859–1949) 21 желтоқсан 1911 30 қаңтар 1914 Сент-Хеленаның губернаторы (1903–1911) Чарльз О'Брайен 1913 жылы протекторатты басқару ережелері жаңартылды. Сесил Гвин (18??–19??) 30 қаңтар 1914 10 сәуір 1914 Белгісіз Сэр Эдвард Джон Кэмерон KCMG (1858–1947) 11 сәуір 1914 шілде 1920 Сент-Люсия комиссары (1909–1914) Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде губернатор. 1920 жылы Британдық Батыс Африканың Ұлттық конгресінің Гамбия бөлімі құрылды. Герберт Хенникер Хитон (1880–1961) 1920 1921 Тобагоның вице-губернаторы (1864–1872) Сэр Сесил Гамильтон Армитаж KBE CMG DSO (1869–1933) 3 қаңтар 1921 10 наурыз 1927 Алтын жағалаудың солтүстік аумақтарының бас комиссары (1910–1920) Чарльз Р. М. Уоркман 1922 жылы француз франкінің құнсыздануы. 1922 жылы Усман Женг Батурст мұсылмандарының өкілі болып Заң шығарушы Кеңесіне тағайындалды. 1922 жылы Эдвард Фрэнсис Смолл жариялаған «Гамбияның көзқарасы» және «Сенегамбияның репортері» журналының бірінші саны. 1927 жылы Армитаж мектебі ашылды. Сэр Джон Миддлтон KBE CMG (1870–1954) 10 наурыз 1927 қазан 1928 Фолкленд аралдарының губернаторы (1920–1927) Чарльз Р. М. Уоркман Чарльз Руфус Маршалл Уоркман (1874–1942) қазан 1928 29 қараша 1928 Белгісіз Миддлтонның кетуі мен Денхэмнің келуі арасындағы губернатор міндетін атқарушы. Сэр Эдвард Брэндис Денхам GCMG KBE (1876–1938) 29 қараша 1928 13 қаңтар 1930 Кенияның отарлаушы хатшысы (1923–1928) Чарльз Р. М. Уоркман 1929 жылы Батурст кәсіби одағы құрылды. Сол жылы BTU сәтті әрекетке шықты. Денхам онымен күресу қиын болғандықтан көп ұзамай кетіп қалды. Чарльз Руфус Маршалл Уоркман (1874–1942) 13 қаңтар 1930 11 қыркүйек 1930 Белгісіз Денхамның кетуі мен Палмердің келуі арасындағы губернатор міндетін атқарушы. Сэр Ричмонд Палмер KCMG CBE (1877–1958) 11 қыркүйек 1930 12 сәуір 1933 Солтүстік Нигерияның губернаторы (1925–1930) Чарльз Р. М. Уоркман Годфри Чарльз Брайан Париш Батурст қалалық округтік кеңесі (BUDC) 1930 жылы құрылды. Шейх Омар Фай 1932 жылы Женгтің орнына Заң шығарушы Кеңестің мұсылман мүшесі болып тағайындалды. Ол 1947 жылға дейін қызмет етті. BTU Африкадағы алғашқы тіркелген кәсіподақ болды. 1933 жылы үкіметтің жалпы қайта ұйымдастырылуы жүзеге асты. Годфри Чарльз Брайан Париш (1897–1934) 12 сәуір 1933 сәуір 1934 Белгісіз Палмердің кетуі мен Ричардстың келуі арасындағы губернатор міндетін атқарушы. Сэр Артур Ричардс GCMG (1885–1978) сәуір 1934 30 мамыр 1936 Солтүстік Борнео губернаторы (1930–1934) 1935 жылы БАТК орнына Батурст кеңесші қалалық кеңесі (БАТК) құрылды. Эдвард VIII Харис Ренделл Оке (1891–1940) 30 мамыр 1936 22 қазан 1936 Белгісіз Ричардстың кетуі мен Сауторнның келуі арасындағы губернатор міндетін атқарушы. Сэр Томас Сауторн KCMG KBE (1879–1957) 22 қазан 1936 23 наурыз 1942 Гонконгтың отарлаушы хатшысы (1925–1936) Кеннет Блэкберн Екінші дүниежүзілік соғыстың басында үйдің алдындағы құрылыс кезінде губернатор. Джордж VI Сэр Хилари Блад GBE KCMG (1893–1967) 23 наурыз 1942 қазан 1946 Сьерра-Леоне отарлаушы хатшысы (1934–1942) Кеннет Блэкберн Джордж Д. Чемберлен 1944 және 1945 жылдары Гамбия полкінің сарбаздарын Бірмаға орналастыру кезінде губернатор. Колониалды дамыту және әл-ауқат туралы заңдар қаражатын қалай жұмсау керектігін жоспарлады. Батурст су жүйесін жаңғыртты, кәріз жүйесін құрды, көшелерді асфальттады және портты жақсартты. 1946 жылы Батурст қалалық кеңесі құрылды. 1947 жылғы Конституцияны әзірледі, ол тікелей сайлауды енгізді. Джордж Д. Чемберлен (1???–19??) қазан 1946 29 наурыз 1947 Белгісіз Блодтың кетуі мен Райттың келуі арасындағы губернатор міндетін атқарушы. Подполковник сэр Эндрю Баркворт Райт (1895–1971) 29 наурыз 1947 мамыр 1949 Желсіз аралдардың колониялық хатшысы (1943–1947) Юндум жұмыртқасының схемасы сәтсіз аяқталды. 1947 жылы Эдвард Фрэнсис Смоллдың Заң шығарушы кеңесіне алғашқы тікелей сайлау ұйымдастырылды. Мемлекеттік қызметте африкалықтарды қолдану және еуропалық артықшылықтарды азайту саясатын бастады. Кипрге кетуі оның танымалдығына байланысты наразылықтарға әкелді. Эдвард Рекс Уорд (1902–19??) мамыр 1949 желтоқсан 1949 Белгісіз Райт кеткеннен бастап Уин Харрис келгенге дейін губернатор міндетін атқарушы. Сэр Перси Уин Харрис (1903–1979) желтоқсан 1949 сәуір 1958 Кенияның бас жергілікті комиссары (1947–1949) Өзін-өзі басқаруды дамытуға қарсы болды. Атқарушы және Заң шығарушы кеңестердегі сайланбалы және ресми орындар кеңейтілді. I. M. Garba Jahumpa 1952 жылы Гамбия мұсылман конгресін құрды. Пьер Сарр Н'Жиені Атқарушы кеңесінен шеттету. Уин Харрис Колонияда танымал емес, бірақ Протекторатта жағдайды жақсартуға жасаған күш-жігері үшін танымал. Рольді жасырын түрде Сенегал шекарасынан тысқары шығуға мәжбүр болды. Елизавета II Александр Николь Антон Уодделл (1913–1999) 9 сәуір 1958 19 маусым 1958 Белгісіз Уин Харрис кеткеннен бастап Виндли келгенге дейін губернатор міндетін атқарушы. Сэр Эдвард Генри Виндли (1909–1972) 19 маусым 1958 29 наурыз 1962 Кенияның бас жергілікті комиссары (1953–1958) 1959 жылғы Конституцияны әзірледі, ол Өкілдер палатасын құрды. 1959 жылы Халықтық прогрессивтік партияның құрылуы. Сенегалмен одақ құру мүмкіндігі зерттелді. Гамбия жұмысшылар одағы 1960 жылы сәтті жалпы ереуіл ұйымдастырды. 1961 жылғы Конституцияны әзірледі, ол толық тәуелсіздікке әкелді. 1961 жылы Пьер Сарр Н'Жиені Бас министр болып тағайындады. Кеннет Грэм Стюарт Смит (1918–2001) 28 ақпан 1962 29 наурыз 1962 Белгісіз Виндли кеткеннен бастап Пол келгенге дейін губернатор міндетін атқарушы. Капитан Сэр Джон Пол (1916–2004) 29 наурыз 1962 18 ақпан 1965 Сьерра-Леоне кабинетінің хатшысы (1960–1962) 1962 жылғы сайлаудан кейін Дауда Джавараны Премьер-министр болып тағайындады. Гамбияда алғашқы ірі халық санауы 1963 жылы өтті. 1964 жылы Лондонда тәуелсіздік конференциясы өтті, Сенегалмен тәуелсіздіктен кейінгі келісімдерге қол жеткізілді. 18 ақпан 1965 жылы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды, Пол алғашқы генерал-губернатор болды.